շատ ուրախ եմ, որ ձեր ուղեղը հեշտ լվացվողներից չէ, եւ դուք քննադատական հայացքով եք նայում, հուսով եմ, ոչ միայն այս տեքստին, այլ միշտ եւ ամենուրեք, եթե անգամ դրանք վերաբերում են կուսակցական թիմակիցներին: Դրանից կշահեք ոչ միայն դուք, այլ բոլորս, որ կտեսնենք, թե ինչպես կարող է մեկը կոմպրոմիսների չգնալ ու անկախ մտածելու տարածք ստեղծել: Ցավոք, այսօր Հայաստանում քաղաքական «հայացքների» այնպիսի հիբրիդներ են առաջացել, որ նմանվում են բադակտուցի՝ մի մարմնի վրա կրելով տարբեր կենդանիների մարմնամասեր: Կամ էլ գուցե Ավետարանն է ազդում, որ աջ ձեռքով Ղարաբաղը պահանջողը խաբար չէ, որ ձախ ձեռքով Ադրբեջանին է նվիրում:

«Ադրբեջանական փախստականներով ու հիվանդագին տրամաբանությանբ» սկսած թեմայի հարցը պետք է ուղղեիք «Եվրոնյուզին», քանի որ նրա լրագրողուհին է իր նյութն այդպես սկսել, ինչպես գրել եմ:

Ցավում եմ, որ «իմ նման տաղանդի», ՀՀ իշխանությունների եւ ազգի անվտանգությամբ մտահոգվողների «անքուն գիշերները» իզուր են անցել, քանի որ ուշ ենք հասկանում այն, ինչ «ժամանակին» էր պետք հասկանալ, եւ, ուրախ եմ, որ դուք դա վաղուց ու ճիշտ ժամանակին եք հասկացել:

Ես իմ գրածը կարեւոր եմ համարում, բայց, Ճիշտն ասած, մտքովս էլ չէր անցնում, որ դրանով փորձեմ չեզոքացնել Կասպից ծովի նավթի գործոնը, ինչպես, հավանաբար, դուք ակնկալում էիք: Կարո՞ղ է դուք նման հրաշալի ֆոկուսնիկի տեղ գիտեք, որ գրելով կարենա նավթը գոլորշիացնել, ասեք՝ իմանանք…
Երբ աթեիստներն ասում են՝ աստված չկա, ոչ թե աստծուն են փորձում չեզոքացնել, այլ այն կրոնական իշխանությունը, որ աստծու անունով ստրկացնում է մարդկանց: Եվ պատկերացրեք, նավթի գործոնը ավելի շուտ կարող է «չեզոքացվել», քան կրոնի, քանի որ վաղ թե ուշ նավթը կսպառվի, մինչդեռ կրոնականությունը շարունակ վերարտադրվում է նորանոր ձեւերով, անգամ ոչ-կրոնական որեւէ գաղափարախոսության կամ անձի հանդեպ կույր հավատով:

Այնպես որ, ես իմ գրածով ոչ նավթն եմ ուզում գոլորշիացնել, ոչ էլ՝ որեւէ ստորագրված կամ անստորագիր համաձայնագիր, ես պարզապես իմ տեսակետներն եմ հայտնում, որոնք եթե անգամ «ուղեղ լվանալու» ազդեցություն ունենան, ուրեմն՝ ի՛մ շուրջ համախմբելով, եւ ոչ թե որեւէ կուսակցության:

Հետաքրքիր հարց եք բարձրացնում փորձագետի մասին, բայց դա երեւի պետք է ուղղեիք այն բանասերներին, որ այսօր ներկայանում են իբրեւ քաղաքական վերլուծաբան: Անձամբ ես միշտ եւ ամենուրեք ներկայանում եմ իբրեւ բանաստեղծ, եւ իմ խոսքը միշտ իմ անունից է, ոչ թե որեւէ դիսցիպլինի, ժողովրդի, հասարակության, փորձագետի… Այդ պատճառով էլ ինքս եմ որոշում՝ առաջ «Եվրոնյո՞ւզը» քննադատեմ, թե՞ ԱԳ նախարարին ու «Հայլուրը», քննադատելու ցուցակի պատվեր չեմ ընդունում: Իսկ դուք ձեր այդ ակնկալիքը կարող եք բավարարել այդ քննադատությամբ զբաղվող այն նյութերով, որոնք այսօր լիուլի կան հրապարակում:

Իսկ փորձագետի հարցը իսկապես բարդ խնդրի է վերածվել այսօրվա աշխարհում: Մի կողմից՝ դեմոկրատիան խոսքի իրավունք է տալիս բոլորին, կարծիք հայտնելու ազատություն, ու հարց է առաջանում՝ ինչպես վարվել այն դեպքում, երբ դեմոկրատական այդ արժեքն օգտագործվում է հակադեմոկրատական գաղափարներ ու շարժումներ տարածելու համար, օրինակ, Եվրոպայում հայտնվում են նեոֆաշիստներ, Ահամդինեժադն ասում է, որ հոլոքոստը հերքողներին օրենքով պատժելը խոսքի իրավունքի դեմ բռնություն է, Ռուսաստանում ամեն տնային տնտեսուհի կարող է իր կարծիքն ասել, թե Ստալինը բռնակալ չէր, ինչպես բողոքում էր մի ռուս պատմաբան եւ այլն:

Մյուս կողմից՝ առաջանում է փորձագետների իշխանություն, որը հաստատվում է նեղ մասնագիտական գիտելիքների հեղինակությամբ, ինչի մասին հասարակության մեծ մասը չի կարող տեսակետ հայտնել կամ նույնիսկ իր շահերը պաշտպանել, օրինակ, բժշկի պատճառով տուժած հիվանդը հաճախ չի կարող դատի տալ հանցագործ բժշկին, դրա համար պետք է լավ մասնագիտացված փաստաբան վարձելու մեծ փողեր ունենա, ու նույնիսկ էդ դեպքում էլ իր փորձագետը կարող է պարտվել բժշկի պաշտպան փորձագետին: Մի խոսքով՝ բարդ հարցեր են:

Բոլոր դեպքերում ես բոլորովին համաձայն չեմ այն եզրակացության հետ, որ դուք եք արել. «ազգային շահ եւ նման այլ հասկացությունները միշտ 100 անգամ ավելի կարեւոր են, քան “մարդու իրավունքը” եւ այդ շարքի այլ հեքիաթները»: Ուղղակի եթե քննադատում ենք ազգային շահ ասածը սեփական շահերի համար օգտագործող որեւէ իշխանության, նույն կերպ էլ կարող ենք մարդու իրավունք ասածի տակ բացահայտել նման շահագործում: Բայց ես մարդու իրավունքները հեքիաթ չեմ համարում ու Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքն էլ հենց այդ կոնտեքստում եմ տեսնում: Ոչ թե ազգային շահի, այլ Հայաստանում ու Ղարաբաղում ապրող մարդկանց շահի տեսանկյունից եմ նայում, անկախ նրանից՝ հա՞յ են, քո՞ւրդ, հո՞ւյն, թե՞ եզդի:

Թեման սկսվում է ադրբեջանական փախստականներով ու հիվանդագին տրամաբանությամբ, իսկ ավելի կոռեկտ տրամաբանության բացակայությամբ գնում հասնում է լիբերալ-պացիֆիստներին: Մեկը լինի հարցնի, էդ լիբերալներն են շրջանակային համաձայնագիր ստորագրել Մոսկվայում, թե պացիֆիստները?

Թե իր նման տաղանդի, ՀՀ իշխանությունների ու ազգիս անվտանգության համար գիշեր-ցերեկ չքնողների համար նորություն է, որ քաղական ու տնտեսական շահերը` մանավանդ եթե դրանք վերաբերում են Հայաստանի ու Ադրբեջանի նման անկապ երկրներին միշտ էլ գերակշռել են ու գերկշռելու են հումանիտարիզմին և ժողովրդավարությանը: Նույնիսկ 1918-20-ականների արևմտյան մամուլը թերթելիս կարելի է հասկանալ, որ Եվրոպայի համար վերջին 100-տարիների ընթացքում էս տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքականություն որոշող միակ գործոնը Կասպից Ծովի ավազանի նավթն է եղել:

Իսկ էդ գործոնը չեզոքացնելու համար սրա նման “լվացքները” չեն օգնում: Ժամանակին էր պետք մտածել, երբ որոշները Հայաստանը խաղացողից վերածում էին խաղալիքի:

Լիբերալիզմը դա մտավոր խանգարում է։

Եւ վերջում, Եվրոնյուզ քննադատելուց առաջ ավելի լավ է նորմալ ԱԳ նախարար ունենանք, նորմալ Հայլուր ունենանք գոնե լավ….