Հեռուստատեսության նոր գրաքննություն. Իշխանությունը զբաղված է մարդկանց մտքերը չորացնելով
ԷՍՍԵ | Վահան Իշխանյան | Փետրվարի 11, 2010 16:07Ի՞նչ անել, որ հայկական հեռուստատեսություն չնայեն, որ հայակական հեռուստատեսությունները չկարողանան զարգանալ, եկամուտ ունենալ ու հեռուստադիտողը, որ վերջին մի քանի տարիներին հազիվ սկսել էր տեղական հեռուստատեսություններ նայել, ալիքը փոխի ու էլի ռուսական նայի կամ հիմա շատ տարածված կաբելայիններով այլ երկրների ալիքներ: Ելքը գտավ Հեռուստատեսության ու ռադիոյի ազգային հանձնաժողովը` ստեղծեց աշխարհի տարբեր ցենզուրաներից մի պապուրի`չափորոշիչներ, որով անհետաքրքիր ու տափակ կդարձնի հայկական եթերը:
Ամեն տիպի ցոնզուրայից մի կտոր: Սովետական ցենզուրային բնորոշ էր արգելելը «կենդանի մեռյալների խաղաղ պայմաններում հայտնվելն»(չափորոշիչով արգելքներից մեկը), ուրեմն մտցնել է պետք ցենզուրայի մեջ: Սակայն սա հակասում է եկեղեցական ցենզուրային, որի հիմնական իդեան մեռած Քրիստոսի հարություն առնելն է խաղաղ պայմաններում: Բայց տիպիկ եկեղեցական ցենզուա է արգելելը «բարոյականության նորմերի ժխտումը»: Եկեղեցու համար, ինչպես Կոմիտաս վարդապետն էր եթերով ասում, բարոյական նորմի ժխտում է նաև Թումանյանի ստեղծագործությունները, մասնավորապես «Անուշ» ու «Մարո» պոեմները: Այսինքն, ընդհանրապես ստեղծագործելը, եթե այն հակասում է եկեղեցուն ու ավետարանին, արդեն բարոյական նորմի ժխտում է:
Այս կապակցությամբ nationalidea.am գրում է.
«Արգելվում է ժխտել բարոյական նորմերը: Օրինագծի հեղինակներին հուշում եմ, որ բարոյականությունը հանրային գիտակցության ձև է, հասարակության (այլ ոչ թե պետության) կողմից սահմանվող և պահպանվող նորմերի ամբողջություն: Այստեղ երկու անհասկանալի պահ կա. 1) ի՞նչ է բարոյական նորմը (սահմանումը) և 2) ո՞վ է որոշելու, թե արդյոք այն կոնկրետ դեպքում ժխտվում է, թե ոչ: Ինչպես տեսնում ենք, նոնսենս է, իդիոտիզմ, որը երբեք իրականում չի դրսևորվի, սակայն դա մխիթարություն չէ, քանի որ դժվար է գերագնահատել դրա հասցրած վնասը»:
Հեռուստաեթերներով Հանրային խորհրդի անդամներ Հովհաննես Մուսայելյանը ու Հայկ Դեմոյանը չափորոշիչների կարևորությունը ցույց տալու համար բացատրում են, թե մեր սերիալներում հանցագործի նկատմամբ վրեժ են լուծում, փոխանակ նրան հանձնեն իրավապահ մարմիններին: Նրանք անտեղյա՞կ են համաշխարհային մշակույթին, որտեղ դժվար գտնես մի հետաքրքիր գործ ուր հանցագործին պետությանն են հանձնում(նույնիսկ սովետում, բրեժնևյան տարիներին նկարվեց Շուկշինի «Կարմիր Բռինչը», ուր վրեժով է ավարտվում ֆիլմը), թե՞ այնքանան են չորացրել միտքը, որ դրանից մնացել է միայն պետության ստալինյան պաշտանմունք: Ստալինիզմի ժամանակաշրջանում էր, որ եթե ստեղծագործության մեջ հանցագործին պետությանը չհանձնեիր ժողովրդի թշնամի կդառնայիր:
Պատահական չի, որ «Կենտրոնի» հեռուստաեթերով երեքշաբթի Հեռուստատեսության ու ռադիոյի հանձնաժողովի նախագահ Գրիգոր Ամալյանը ու օմբուդսմեն Արմեն Հարությունյանը սովետական եթերն էին փառաբանում ու երազում, որ հայկականը այդպիսին դառնա. մի եթեր, ուր բոլոր ալիքները նույն բան էին ցույց տալիս` ժամերով Կոմունսիտական կուսակցության համագումարները: Ու այսօր, երբ ռուսական հեռուստատեսությամբ ուզում են մռայլ զգացում ստանալ, սովետական եթերից մի հատված են ցույց տալիս:
Բարոյական այս քարոզիչները որոնց դժգոհությունը սերիալների դեմ է, կարո՞ղ են մտածել ու ընկալել, որ սերիալներն էլ ու սերիալներից դժգոհներն էլ նույն բարոյականությունն են քարոզում, անկախ նրանից՝ հերոսը քրեական է, թե ոստիկան, այդ բարոյականությամբ գնում է չարի ու բարու կռիվ, չարը միշտ վատն ա, բարին լավն ա, ու բարին միշտ հաղթում ա։ Ուրիշ բան եթե հայ կինոյում ստեղծվեր հակահերոսի կերպար, ու ավանդական բարոյականությամբ մտքները կարծարացրած մտավորականները դժգոհեին: Բայց այս մարդկանց հետ ինչպես խոսես հակահերոսի, կոնտրկուլտուրայի մասին, որոնց պատկերացրած արվեստը սոցռեալիզմն է այն էլ ստալինյան։ Ու պրոբլեմը այն չի, որ երկրում այսպիսի մարդիկ կան, այլ վտանգն այն է, որ նրանք ներկայանցում են հանրային խորհուրդը ու հակտապես մարդու իրավունքների պաշտպանին, որն խոսում է ստեղծագործական ազատության դեմ:
Սովետում նման չափորոշիչների կարիք չկար, քանի որ իշխող գաղափարախոսությունը ստիպում էր արվեստագետին կաղապարվել: Հիմա, մի երկրում, ուր կարող ես հարյուր հեռուստալալիքների մեջ ընտրություն անել, գտնել մի տեղ ուր իրենց չափորոշիչների բոլոր սահմանները խախտված են` էրոտիկ ձայնից մինչև գերբնական արարածների հայտնվելը խաղաղ պայմաններում, նման չափորոշիչները դառնում են ստալինիզմի կարիկատուռա:
Հայաստանի իշխանությունները վերջին հինգ տարում ամեն ինչ արեցին որ տեղական արտադրողը, փոքր ու միջին բիզնեսը թուլանան, բայց մի ոլորտ մնացել էր, որ դեռ շարունակում է զարգանալ ու եկամուտներ ունենալ. Հեռուստատեսությունը: Ու եթե տեղական արտադրությունը թուլացնելու հաշվին գերեկամուտներ սկսեցին ստանալ ներկրողները, ապա հեռուստատեսությունները թուլացնելու հաշվին էլ ավելի շատ գովազդից փող կաշխատեն ռուսական ալիքներ հեռարձակողները ու կաբելային հեռուստատեսություն սպասարկողները, իսկ բազմաթիվ մարդիկ գործազուրկ կդառնան:
Իվերջո մտավորականների պայքարը սերիալների դեմ հանգեցրեց նրան որ «Կառնավալնայա նոչ» կատակերգության հերոս Օգուրցովը հիսուն տարի անց դառնա իրական ներկայանալով Գրիգոր Ամալյանի տեսքով ու արգելի այն ինչ չկարողացավ անել կոմիկական հերոսը` թույլ չտալ հարբեցողներին նմանակել, միմոսություն, հումոր, ու միշտ նայել իր պես մռայլ դիմագծերով ու մուգ կոստյումներով մարդկանց:
Մի ծանոթ պաշտոնյա ասեց, որ իշխանության վերին օղակներում էս ցենզուրայի կարիքը չունեն, ու մտցնում են, որ բավարարեն մտավորականների պահանջները: Ես էլ եմ տենց կարծում. իշխանությանը հետաքրքրում է քաղաքական ցենզուրան, որ իրենց իշխանությանը վտանգ չսպառնա ու բոլոր հեռուստատեսություններն էլ էս կամ էն չափով քաղաքական վերահսկողության տակ են: Ու դժվար թե Սերժ Սարգսյանը անհանգստանա, թե հեռուստաէկրանին հայտնվող մուտանտը կամ հրեշն է սպառնում իր իշխանությանը:
Իհարկե այս նախագիծը այսպիսին չի անցնի, Ազգային ժողովը կըդնունի սրա ավելի մեղմ տարբերակը ու դա էլ դուբինկա կդառնա էն եթերի գլխին ով անտեր է(հո Հ1-ին ձեռ չե՞ն տա, գուցե էս չափորոշիչները հենց Հ1-ի սրտով է, որը մի քանի անգամ շատ բյուջե ունենալով վարկանիշով զիջում է իր տեղը այլ ալիքների): Ուղղակի չափորոշիչները բացահայտեցին նրա դեմքը, ով թույլ չի տալիս Հայաստանում ստեղծել միջազգային ասպարեզում հաջողության հասնող գործ: Գնաս պանթեոն կտեսնես` ով համաշխարհային ճանաչման ա հասել, Հայաստանում չի ստեղծագործել: Որ առաջին անգամ տեսա եթերով Ամալյանին չափորոշիչները ներկայացնելիս, կարծես դիմացս նա էր, ով չթողեց, որ Փարաջանովը Հայաստանում ստեղծագործի:
Facebook
Tweet This
Loading ...
Հարգելի հոդվածագիր,
հիմնականում համաձայն եմ ձեզ հետ, ես ինքս նայել եմ այդ սերիալները, ոմանց խաղը հավանում եմ, բայց ստիպվա եմ աչքովս տեսածին հավատալ: Կոնկրետ անչափահասների վրա քրեական հերոսներն ու ժարգոնը հաստատ լավ չեն ազդել: Իհարկե, կարելի է ասել, որ այդ ամենը կյանքից է վերցրած, բայց ես տեսնում եմ, որ նույն երեխաներն այդքան քրեական ռոմանտիկայով չէին տառապում, ինչ-որ դեգեներատ “հերոսների” չէին պաշտում, ու նույնիսկ ժարգոնն այնքան կատարելագործված չէր, երբ նրանք միայն բակից ու փողոցից էին շփվում այդ ամենի հետ:
Ես չեմ կարևորում վերվարածային տիպի սերիալները. ով տափակ համարեց, թող չնայի, ով սիրեց, թող նայի, դրանից վնաս չկա: Բայց քրեական ռոմանտիկան բոլորովին այլ ազդեցություն ունի, կարծում եմ, անհնար է չնկատելը:
Հարգելի Արմեն,
այն թե իբր քրեական հերոսները ռոմանտիզացվում են ու ազդում մատաղ սերնդի վրա իրականում իրենց ազդեցությունը կորցրած մտավորականների տարածած թյուրիմացությունն է: նրանք տեղնելով որ պահանջարկ չունեն հեռուստաշուկայում սկսում են փորել նրանց տակը ովքեր հաջողություն են ունենում: իրակոնւմ ֆիլմերի ազդեցությունը շատ չնչին է: սովետում նման ֆիլմեր չկային և միայն բարոյախոս ֆիլմեր էին, բայց դա չէր խանգարում որ առաջանար գողական աշխարհ իր ներքին օրենքներով ու օրենքով գողերով: ինչքան էլ սերիալ ցույց տաս, մեկ է, հասրակության մեջ միշտ էլ ինչ որ մարդիկ կընտրեն բժշկի, մյուսները իրավաբանի և այլն, և մի փոքր խումբ էլ գողի մասնագիտությունը: ու նաև մասնագիտությունները բաշխվում են ըստ պահանջարկի և ոչ թե հեռուստատեսային ֆիլմերով, օրինակ, մեկ էլ պարզվում է ծրագրավորողը պահանջված է, ու այդ տարի նման բուհեր դիմոսղների թիվը շատանում է:
և նաև, ես իմ տեքստում արդեն ասել եմ որ սերիալների հանցագործներն էլ դրա դեմ խոսողներն էլ նույն բարոյական արժեքներն են կրում` չար ու բարու ու երեխաները եթե ազդվեն էլ ուրեմն կյանքում այդ արժեքներով կողմնորոշվեն:
Հարգելի Արմեն,
հայկական սերիալների յուրահատկությունն այն է, որ թատրոնների ու կինոարդյունաբերության մեր խղճուկ պայմաններում հաճախ ասպարեզ ու հնարավորություն են ստեղծում դերասանների ու բեմադրիչների ստեղծագործական աշխատանքի համար: Այսինքն` դրանք հիմնականում ստեղծագործություն են, իսկ ստեղծագործողին չի կարելի թելադրել ոնց անել իր գործը: Կարելի է չհավանել, բայց թեմա կամ ոճ թելադրելը անհեթեթություն է: Այսօր հեռուստասերիալ ոլորտը մի տեսակ լաբորատորիա է կինոյի համար, հետաքրքիր պրոցես է, մարդիկ աշխատում են, ու դրան խոչընդոտելը ուղղակի նշանակում է գալիք կինոյի գլխին քար գցել: Հաղորդավարները տարրական հայերեն չգիտեն, ռուսերենախառը, անմիտ ու տափակ են խոսում, իսկ դա շատ ավելի վատ է լեզվի համար, քան ժարգոնը: Իսկ եթե քրեականի փոխարեն ոստիկանները ռոմնտիզացվեն, չեմ կարծում, որ երեխաները ավելի երջանիկ կդառնան: Երեխաների հեռուստացույց նայելու հարցն էլ իրենց ծնողների գործն է, ոչ թե ինչ-որ պետական հանձնաժողովի:
Ամալյանի չափորոշիչները ապուշություն են,Հանրային խորհրդի վերոհիշյալ անդամների կարծիքների մասին գրածիդ կողմ եմ: սերիալներ նայում եմ ու
Հիանում որոշ դերասաններով,բայց սերիալների դեմ ոչ ոք առանձնապես չի խոս
Ում:Կողմ եմ ,որ սահմանափակվեն գռեհկաբանություննեը,հայերեն լեզվի հերն անիծելը, գովազդելը և ելի մի քանի բան
վերը գրվածից չգիտեմ ոնց փախավ բառը,գրելէի,որ դեմ եմ դրանց գովազդելուն
խոսքը գալուբոյի մասին է
Հարգելի հոդվածագիր,
համաձայն եմ, որ իրենց ազդեցությունը կորցրած մտավորականներն այս թեման օգտագործում են` ինչ-որ կերպ երևալու համար, գիտեմ, որ նրանք անվնաս թիրախ են գտել` հերոսանալու համար, որ նրանք հեռուստաշուկայում պահանջարկ չունեն: Բնականաբար, չեմ ասում, թե գողական աշխարհը ձևավորվում է ֆիլմերի ազդեցության տակ, կամ եթե անգամ միայն ձեր նշած բարոյախոս ֆիլմերը ցուցադրվեն, ապա գողական աշխարհ չի առաջանա: Հասկանում եմ նաև, որ ոստիկանությունն էլ առիթից օգտվելով իր ձախողումները կփորձի կապել սերիալների հետ:
Եվ երբ նոր էր ի հայտ եկել սերիալների թեման քննարկելու մոդան, ինքս հակված էի այն մտքին, թե սերիալներն ազդեցություն չունեն: Երևի այդպես էի մտածում այն ներքին կաղապարից ելնելով, որ ակտիվացած քննադատները չեն կարող ճիշտ բաներ խոսել: Այնուամենայնիվ, հիմա իմ իսկ սեփական դիտարկումները ցույց են տալիս, որ աչքիս առաջ գտնվող անչափահասներն, ամբողջ օրը փողոցներում ու բակերում թրև գալով, ժարգոններ յուրացնելով հանդերձ, չէին տառապում այն ագրեսիվ ոճով ու ձգտումներով, որն առաջացավ “շակալներ գյուլլող” “հերոսների” ազդեցությամբ:
Ինչ վերաբերվում է ոստիկան ռոմատիզացնելուն, ձեզ նման չեմ կարծում, թե դրանում իմաստ կա կամ էլ առհասարակ որևէ մեկին պետք է նպատակաուղղված ռոմանտիզացնել: Ի դեպ, սերիալներում իմ նկատած անաչառ ոստիկանի կերպարները (ոչ բոլորն եմ նայել) իրականության հետ որևէ կապ չունեն և անհեթեթություն են այդ տեսանկյունից, թեև դերասանները բավականին հաջող են խաղում այդ դերերը:
հարգելի Արմեն,
եթե երեխաները նմանակում են սերիալների հերոսներին, ապա դա ինձ համար միայն մի բան է նշանակում, որ սերիալները տպավորիչ են հանված և դա չի նշանակում որ երեխան կդառնա կյանքում այդ ֆիլմի հերոսից: այդպես, սովետի ժամանակ էլ նմանակում էին ադամադնե ձեռքը, կովկասի գերուհին, հարսնացուն հյուսիսից ու լիքը ուրիշ ֆիլմեր: համոզված եմ նույնն էլ ամն-ում է: հեռուստատեսությամբ շատ են օրինակ բերում «կնքահայր», «մի անգամ ամերիկայում» ֆիլմերը, որպես մաֆիայի մասին լավ ֆիլմերի օրինակներ: եթե լավն են, ապա առավել ևս ամերիկացի պատանին պիտի ձգտեր դառնալ մաֆիոզ, բայց իրականում մաֆիայի ծաղկման ժամանակ նման ֆիլմեր չկային, և դրանք նկարվեցին այն ժամանակ երբ մաֆիաները հոգևարքի մեջ էին ու հայ մտավորականի տրամաբանությունը չգործեց ամերիկացի պատանիները ֆիլմերի, այդ լավ ֆիլմերի ազդեցության տակ մաֆիաները չվերածնեցին:
ՄԵՋԲԵՐՈՒՄ “ԱՌԱՎՈՏ” ՕՐԱԹԵՐԹԻՑ
Հանրային խորհրդի անդամ Խոսրով Հարությունյանը պատասխանեց. «Մեր նպատակը արգելելը չէ: Ցավոք, ե՛ւ բռնությունը, ե՛ւ սեքսը, ե՛ւ այլ այլանդակություններ մեր իրականության անբաժանելի մասն են, մեր խնդիրը դրանք չպրոպագանդելն է»:
ՄԵՋԲԵՐՄԱՆ ԱՎԱՐՏ
Փաստորեն, սեքսն այլանդակություն է, ինչպիսին բռնությունն է և այլ այլանդակությունները:
Արմեն, եւ մանավանդ «սեքսը…. մեր իրականության անբաժանելի մասն է, մեր խնդիրը… չպրոպագանդելն է», կարող ա Խոսրովը բազմանալու ուրիշ ձեւ է առաջարկում հայ ժողովրդին: Իրականում, իհարկե, վրիպակ է, բայց խնդալու լավ առիթ:
Դե անցյալ դարի փորձը ցույց է տալիս, որ հնարավոր է բազմանալ միակ, իրականությունից անբաժանելի եղանակով` առանց պրոպագանդելու: Խոսրովն էլ արդարացիորեն նկատում է, որ այն տարիներին, երբ սեքսը չէր պրոպագանդվում, հաստատ ծնելիությունը ավելի ցածր չէր, քան հիմա:
Ես մի հատ սենց պարզ բան չեմ հասկանում , որքան էլ , որ վերընթերցում եմ …..Ուրեմն եթե բարի ու չարի հակամարտություն կա, ինչ-որ մի բանավեճուկ , դա կարելի է հարգել եթե այնտեղ հաղթում է ենթադրյալ բարին: Ասինքն , եթե Ձեր պատկերացումներով ին-որ մի հատ գողական կերպարանքով հերոս սպանում է իր փողերը չտալու համար, նա ճիշտ է????
Դուք դա արդարացնում եք????? Ես զարմանում եմ , թե ինչ աստիճանի է հասել այն գաղափարը, որ եթե տարբերվող միտք ես արտահայտում , ուրեմն կարելի է ասել, որ արտահայտողը “բոց” կերպար է /Չեգեվարա/: Այ Ձեր ցավը տանեմ , գոնե մտածեք, թե ինչպես այլ պետության կողքին լինեք , խոսում եք , թե գրողի տարածը, սենց է անում ընենց է անում : Հա մինչև երբ:… Դուք մի հոդվածում հազարավոր մարդկաց սրբությունների եք կպնում …… “Մեռած Քրիստոս” .. Խնդրում եմ , որ գրողը թող ապացույց ներկայացնի, որ սա վիրավորական չէ: ԻՆչպես եք գրում…..ԻՆչ է նշանակում /ա/ գրել , գրական հայերենի ` է-ի, էր-ի, այլի փոխարեն: հայերենն էլ ըտեղ եք շիլա-փլավ սարքում : Ու այսքանից հետո իրավասու եք Ձեզ համարում, որ կարող եք մեկանաբալ այլոց քայլերը:??? հարց եմ տալիս ու սպասում պատասխանի.. հարցս հռետորական չէ ……………
Շնորհակալ եմ ուշադրության համար
կարող ես չսպասել հարցիդ պատասխանին, քանի որ,
ա. շատ եմ գրել էս թեմայով, նայի մյուս տեքստերս:
բ. որոշել եմ անանուն(կամ իր անձը թաքցնող) քոմենթների չպատասխանել
հա ես կարդացել եմ , չեմ կարող պնդել , որ հենց այս թեմայով է , սակայն ծանոթ եմ … իսկ ինչ վերաբերվում է անանությանը ես inet-ում ծանոթեմ գրեթե բոլորին իմ այս ծածկանունի տակ: եթե հետաքրքիր է ընդհամենը 21 տարեկան եմ : պարզապես թվային աշխարհում այս անվամբ եմ հայտնի , դրա համար եմ ասյպես գրում և ընդհամենը