Հայերեն   English   Русский  

​Տնտեսագիտության թեկնածու դառնալը դպրոցում բարձր գնահատական ստանալու պես մի բան է դարձել․ ԲՈԿ-ի նախագահ


  
դիտումներ: 12826

Կտարբերակվե՞ն, արդյոք, իրական և կեղծ գիտնականները, արդյոք կստեղծվե՞ն այնպիսի մեխանիզմներ, որ գիտական աստիճան ստանան միայն արժանիները:

Այս և մի շարք այլ հարցերի մասին «Անկախը» զրուցել է ԿԳՆ Բարձրագույն որակավորման կոմիտեի նորանշանակ նախագահ Սմբատ Գոգյանի հետ։

- Պարո՛ն Գոգյան, Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովը վերակազմավորվել է Բարձրագույն որակավորման կոմիտեի։ Կարգավիճակի բարձրացումը նաև իրավասությունների ընդլայնո՞ւմ է նշանակում։ Կարգավիճակի փոփոխությունն իր հետ ի՞նչ փոփոխություններ է բերել։

- Որ ասեմ, թե մեր գործառույթները շատացել են` սխալ կլինի։ Կոմիտե դառնալուց հետո մեր կանոնադրությունն առանձնապես դեռ չի փոխվել, ուղղակի սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում, երբ հանձնաժողովից դարձանք կոմիտե, հաշվապահի, հավաքարարի հաստիքները մեր վրա մնացին։ Այդ առումով ավելացել է, բայց գիտական ազդեցություն ունենալու առումով առայժմ ոչ մի փոփոխություն չի եղել։

- Բայց նախատեսո՞ւմ եք փոփոխություններ իրականացնել կանոնադրությունում։

- Նախատեսում ենք կանոնադրությունը որոշ չափով փոխել, գործառույթներն ավելացնել, բայց այն բանից հետո, երբ ներկայիս ունեցած գործառույթները դարձնենք ավելի էֆեկտիվ։

- Իսկ կարճաժամկետ հեռանկարում ի՞նչ առաջնահերթություններ ունի կոմիտեն։

- Կոմիտեն այժմ իրականացնում է ոստիկանի ֆունկցիա․ ստեղծվել է արատավոր համակարգ, երբ բոլորն ասում են՝ ատենախոսությունը գրենք, պաշտպանենք, տեսնենք ԲՈՀ-ը կհաստատի, թե չէ։ Դրա փոխարեն առաջիկա ամիսներին պետք է մշակենք մոդել, որ մեր գործունեությունը ոստիկանականից դառնա համագործակցող, որ ԲՈԿ-ը դառնա ամբողջ պրոցեսի լիիրավ անդամ, ոչ թե վերջում գնահատող։

- Ինչպե՞ս։ Եթե իրավասությունները չեն փոխվում, դա ինչպե՞ս է արվելու։

- Իրավասությունների շրջանակներում մենք ունենք պաշտպանության կանոնակարգը կազմակերպելու շատ մեծ ազատություն։ Մեր կանոնադրությունը չի փոխվում, բայց պաշտպանության կանոնակարգը հեշտ է փոխելը, և այժմ այդ ուղղությամբ աշխատանքներ կատարվում են։

- Ատենախոսությունները պաշտպանում են գիտական խորհուրդներում, սակայն վիճելի ատենախոսությունների պաշտպանության համար մեղադրանքներն ուղղվում են ԲՈԿ-ին։ Նման իրավիճակներում ի՞նչ կարող է անել ԲՈԿ-ը։

- Ինչ-որ չափով մեղադրանքները հիմնավորված են, որովհետև խորհուրդները, որտեղ պաշտպանվում են այդ վիճահարույց ատենախոսությունները, ամեն դեպքում ձևավորվում են ԲՈԿ-ի կողմից։ Այնպես որ` ԲՈԿ-ն իր պատասխանատվությունը նույնպես ունի այդ պաշտպանություններում։ Եվ ԲՈԿ-ը պետք է արձագանքեր այդ պրոցեսներին, քանի որ ոչ միայն վերջնական պատասխանատուն է, այլև պրոցեսի պատասխանատուն։ Ուրիշ բան է, որ ձեռքերը լվացած, երբեք չենք խառնվել այդ վիճահարույց պրոցեսներին։ Ներկայում մեր կողմից մշակվող մոդելն այնպիսին է լինելու, որ ԲՈԿ-ը լինի ողջ պրոցեսի հենց անմիջական մասնակիցը, ոչ թե միայն վերջում։

- Ինչպե՞ս եք դա լինելու, կմանրամասնե՞ք։

- Մշակման փուլում է։ Քաղաքական ճնշումներ հիմա չկան ու չեն կարող լինել, քանի դեռ ես ԲՈԿ-ի նախագահ եմ։ Բայց կա մի խնդիր։ Գոյություն ունեն մտքի գիգանտ չհանդիսացող, բայց իրենց գիգանտ երևակայող մարդիկ տարբեր գիտական ոլորտներում, որոնք ամբողջ ոլորտն իրենց ափի տակ են պահում և չեն թողնում, որ գիտնականները կարողանան ինքնուրույն ինչ-որ բան անել։ Նրանց խոսքը դարձել է մոնոպոլ ամբողջ ոլորտի համար։ Եվ պետք է մեխանիզմներ մշակենք, որ այդպես չլինի։

Արդեն տեսական մոդելներ կան։ Պետք է որոշ մասնագետների հետ քննարկել և հասկանալ, թե դրանցից որն է կենսունակ և որն է ուղղակի ուտոպիական գաղափար։

- Ձեր ասածից կարելի՞ է ենթադրել, որ գիտական խորհուրդներում փոփոխություններ տեղի կունենան։

- Միանշանակ։

- Ասացիք, որ վիճահարույց պաշտպանությունների դեպքում կոմիտեն կարող է ինչ-որ քայլեր անել։ Օրինակ՝ Տարոն Մարգարյանի պաշտպանության ժամանակ ի՞նչ կարող էր անել կոմիտեն։

- Ինչ ես դարձել եմ ԲՈԿ-ի նախագահ, այդ խորհրդի անդամներից մի քանիսը, որտեղ պաշտպանել է Տարոն Մարգարյանը, եկել են և ասել, որ չէին կարող չքվեարկել։ Ասում էին, որ նա հայցորդ ձևակերպվելով՝ ասպիրանտական մինիմումներն ապահովել է. հայտնի չէ, թե ինչ ձևով։ Եվ պաշտպանության ներկայացված ատենախոսությունը լավն է եղել։ Այսինքն՝ խորհրդում հաստատելուց հետո ԲՈԿ-ն այլևս ոչինչ անել չէր կարող, քանի որ ատենախոսությունը լավն էր։ Ուրիշ հարց է, թե պաշտպանության ժամանակ պաշտպանողին ինչու հարցեր չեն տվել՝ պարզելու, թե արդյոք տիրապետում է նյութին։

- Այնպես է ստացվել, որ տարիներ շարունակ ամենաշատ պաշտպանությունները տնտեսագիտության ոլորտում են տեղի ունենում։ Սակայն որպես գիտական արդյունք իրենց ցուցանիշներն ամենափոքրերից են, տեսանելի չէ նաև նրանց ներդրումը տնտեսությունում։ Կոնկրետ այս ոլորտում ԲՈԿ-ն ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկելու։

- Տնտեսագիտության ոլորտը դարձել է այն եզակի ոլորտներից, որտեղ թեկնածու դառնալը դպրոցում բարձր գնահատական ստանալու պես մի բան է, որը բոլորը ձգտել են ունենալ։ Մրցակցային անառողջ մթնոլորտ է ստեղծվել, և շատ քաղաքական գործիչներ, իշխանավորների երեխաներ, զարմիկներ հենց տնտեսագիտության ուղղությամբ են ցանկացել պաշտպանել, որպեսզի հետագայում պաշտոններ ստանալիս ոչ մեկից հետ չմնան։

Առաջիկայում կլինեն պիլոտային ծրագրեր, որոնք ամենախնդրահարույց ճյուղերում կներդնենք։

- Այսինքն, օրինակ՝ տնտեսագիտությունից այսուհետ այդքան ատենախոսություններ չե՞ն պաշտպանվի։

- Կարող է պաշտպանվեն, բայց արդեն որակ պետք է լինի և հաստատ պետք է իմանանք, որ ատենախոսությունը պաշտպանողը հենց դրա հեղինակն է։ Պաշտպանությունը չի բարդացվելու, պարզապես դառնալու է ավելի ազնիվ ու թափանցիկ։

Հիմա էլ չափանիշները խիստ են, բայց չեն պահպանվում առանձնապես։ Օրինակ՝ ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչպես 10 տարվա հնության տնտեսագիտական տվյալներով այժմ կարելի է պաշտպանել ատենախոսություն տնտեսագիտությունից, երբ յուրաքանչյուր 2 տարին մեկ մեր զարգացման ճանապարհը, մոդելները փոխվում են։ Օրինակ՝ չափանիշներից մեկն է աշխատանքի նորույթը և կիրառելիությունը։ Պարզապես այդ չափանիշներին չեն հետևել։

- Իրական և կեղծ գիտնականներին տարբերակելու ուղղությամբ քայլե՞ր եք ձեռնարկելու, չնայած ասացիք, որ չեք ուզում ոստիկանության ֆունկցիա իրականացնել։

- Անելու ենք։ Ոստիկանության ֆունկցիան մեղավորին պատժելու մեջ է։ Բայց կա նաև պրոֆիլակտիկ ֆունկցիան, երբ այնպես ես անում, որ մարդիկ հանցագործություն չգործեն։

Շատերի անունները մենք գիտենք, ոմանց էլ կբացահայտենք։ Բայց արդեն պաշտպանած մարդուն գիտական աստիճանից զրկելու իրավասություն չունենք, որովհետև այդպիսի կարգ չկա։ Եթե կառավարությունն ընդունի և ընթացք տա այդ ամեն ինչին, մենք այդ ողջ տվյալների բազային տիրապետում ենք, կարող ենք հանգիստ նայել։ Բայց առայժմ գիտական ստիճանից զրկելու մեխանիզմներ չկան։ Օրենքի կարգին համաձայն գործելու ենք. կտա օրենքը նման հնարավորություն` կանենք, չի տա` չենք անի։

- Այսինքն՝ ինչ-ինչ ճանապարհներով արդեն պաշտպանածներին ոչինչ անել չեք կարող, բայց ապագայում կփորձեք բացառել նման պաշտպանությունները։

- Այո։

- Տևական ժամանակ քննարկվում էր գիտական միաստիճան համակարգին անցնելու հարցը, որի պարագայում ունենալու էինք միայն գիտության դոկտորներ՝ PHD։ Գիտնականների մի մասը, սակայն, դեմ էր այս մոտեցմանը՝ պատճառաբանելով, որ այդ պարագայում այլևս հնարավոր չի լինի տարբերակել իրական և կեղծ գիտնականներին։ Ինչպիսի՞ն է Ձեր մոտեցումն այս հարցի վերաբերյալ։

- Նրանք իրավացի են։ Հիմա այնքան մեծ քանակությամբ կան գիտության թեկնածուներ, որ եթե չլինեին գիտության դոկտորներ, այդ ցուցակից ես չէի կարողանա հասկանալ, թե ով է արժանի, ով ոչ։ Ցավոք հիմա կեղծ գիտնականները տեսակարար կշռով ավելի մեծ են, քան իսկական գիտնականները, և կոմպետենտ չլինելով այդ ոլորտի նեղ մասնագիտական որակավորումները գնահատելու հարցում՝ ես բնականաբար մասնագետների ընտրության դժվարություն կունենայի։

Այս պահին միաստիճան գիտական համակարգին անցնելը մեզ մոտ ակտուալ չէ. միայն մաքրվելուց, ոլորտն առողջացնելուց հետո դրա մասին կմտածենք։





Մեկնաբանել
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: