Հայերեն   English   Русский  

​Մենք կարող ենք...


  
դիտումներ: 2554

2006-ից մարտի 21-ը Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդկանց միջազգային օրն է: Այս և նման այլ խնդիրներ ունեցող մարդկանց առանձնահատկություններից զրուցել ենք «Մենք կարող ենք»

մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների, երիտասարդների և նրանց ընտանիքների շահերի պաշտպանության հասարակական կազմակերպության ղեկավար, հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող Արմինե Սահակյանի հետ:

-Ինչպե՞ս և ե՞րբ է ստեղծվել՝ «Մենք կարող ենք» կազմակերպությունը: Ի՞նչ գործունեություն եք ծավալում: Ովքե՞ ր են Ձեր հ/կ-ի անդամները:

-Մեր կազմակերպությունը ստեղծվել է 2013-ին «Լսելի դարձնել հաշմանդամության ձայնը» ծրագրի շրջանակներում Դանիայի արտաքին գործերի նախարարության, «Հույսի կամուրջ» և «Առաքելություն Արևելք» կազմակերպությունների նախաձեռնությամբ: Այդ տարի ստեղծվեցին 7 կազմակերպություններ: Նպատակն էր, որ դրանք ղեկավարեն հենց հաշմանդամություն ունեցող, խնդիրը կրող մարդիկ կամ նրանց ընտանիքի անդամները, որ հաշմանդամության ձայնն ավելի լսելի դառնա: Թե´ ես, թե´ մեր կառավարման խորհրդի անդամները հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողներ ենք: Խորհրդի կազմում կա նաև հաշմանդամություն ունեցող երիտասարդ: Իսկ արդեն կազմակերպության անդամները հաշմանդամություն ունեցող և չունեցող երեխաներն ու երիտասարդներն են, որովհետև մեր բոլոր ծրագրերը ներառական են: Ինչքան էլ այսօր դպրոցները գնում են համընդհանուր ներառման, դասերից հետո երեխաները զբաղվելու քիչ հնարավորություններ ունեն: Մեր կազմակերպությունն իրականացնում է ամենատարբեր ծրագրեր անվճար հիմունքներով: Ունեցել ենք լուսանկարչական դասընթաց պրոֆեսիոնալ ֆոտոխցիկներով և վերջում կազմակերպված ցուցահանդեսով: Կազմակերպությունում գործում է զարգացնող «Ուրախ անկյուն» խմբակը, որտեղ դասերն անցկացնում են սոցմանկավարժը, հոգեբանն ու երաժշտության ուսուցչուհին: Մեր հիմնադիր անդամ Նարեկն էլ, լինելով գեղանկարիչ, դասավանդում է նկարչություն:

Մենք միշտ փորձում ենք հասկանալ՝ արդյոք մեր նախաձեռնությունները հարմա՞ր են մասնակից անդամներին, թե՞ ոչ: Մեր շատ ծրագրեր ստեղծվել ու զարգանում են միայն նրա շնորհիվ, որ մենք ճանաչել ենք այդ երեխաներին, բացահայտել նրանց կարիքներն ու հետաքրքրությունները: Իհարկե, մենք էլ մեր հերթին ենք առաջարկներ անում: Օրինակ՝ երբ ստեղծում էինք լուսանկարչության խմբակը, չգիտեինք՝ այն երեխաներին հետաքրքիր կլինի՞, թե՞ ոչ, բայց վերջում խմբակը շատ սիրվեց բոլոր մասնակիցների կողմից:

Երեխաներին զուգահեռ մենք կրթում և իրազեկում ենք նաև նրանց ծնողներին: Շատ մեծ օգնություն է մեր անցած ճանապարհի փորձն ու հաջողությունների փոխանցումն այն մարդկանց, որոնք նոր են բախվում այդ խնդրին: Իրազեկված ծնողն իր երեխայի իրավունքների լավագույն պաշտպանն է: Ժամանակին մեր ունեցած տեղեկատվության պակասը բացասաբար է անդրադարձել մեր և մեր երեխաների կյանքում: Ուստի լավ իմանալով, թե հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողներին ինչ հարցեր են հուզում՝ նրանց համար առանձին սեմինարներ ենք անցկացնում՝ երեխաների կրթական իրավունքին, դրա կիրարկմանը, ինչպես նաև նրանց սեռահասունացման և բազում այլ հարցերի վերաբերող: Արդեն երեք տարի շարունակ ամռանը ծնողների համար կազմակերպում ենք ամառային դպրոց, որի վերջում հենց նրանց առաջարկների ու պահանջմունքների հիման վրա կազմվում է հաջորդ ամառային դպրոցի ծրագրային պլանը:

-Սեփական երեխայի օրինակը որքանո՞վ է օգնում նույն խնդիրն ունեցող մարդկանց աջակցելիս:

-Լինելով մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխայի մայր՝ ես եղել եմ և´ընկճված, և´մեկուսացած, մինչև հայտնվեցի «Հույսի կամուրջում», որտեղ սկսվեց ոչ միայն երեխայիս, այլև որպես ծնող իմ կայանալու ընթացքը: Զավակի կյանքի դասավորման հարցում մեծ պատասխանատվություն ունի ծնողը, և ինչպիսին կլինի նա, այդպես էլ կդասավորվի երեխայի կյանքը: Այժմ մենք անգամ երազելիս մեր երեխաներին այլ կերպ չենք պատկերացնում: Ես որդուս ընդունում եմ այնպիսին, ինչպիսին նա կա: Եվ սա տարիների ձեռքբերման արդյունք է, երբ հասկանում ես, որ թեկուզ ուսանելու տարիներին չպետք է անընդհատ փորձես ինչ-որ բան շտկել երեխայի մեջ, այլ պիտի գտնես ուժեղ կողմը և այդ ձևով կազմակերպես նրա ուսումը: Եվ եթե ես ժամանակին այս գիտակցությանը հասած լինեի, գուցե ավելի շուտ գտած լինեի ճիշտ ճանապարհը: Այժմ մյուս ծնողներին մենք սովորեցնում ենք փոքր ձեռքբերումներով ուրախանալու արվեստը:

-Տիկին Սահակյան, քանի՞ անդամ ունի Ձեր կազմակերպությունը, նրանցից քանի՞սն ունեն Դաունի համախտանիշ: Ի՞նչ կպատմեք այդ խնդիրն ունեցող երեխաների առանձնահատկությունների մասին:

-Ունենք 60-ից ավելի անդամներ, որոնցից մի քանիսն ունեն Դաունի համախտանիշ: Մենք խնդիր չունենք անպայման ընդգրկել այս կամ այն ախտանիշն ունեցող մարդկանց: Մեր կառավարման խորհրդի անդամ Նարեկին, որն ունի Դաունի համախտանիշ, շատ տարիներ առաջ հենց այդպես էլ ներկայացնում էինք, բայց այժմ պարզապես ասում ենք՝ գեղանկարիչ, աճպարար: Երբ մարդիկ լսում են Դաունի համախտանիշ, միանգամից բախվում են իրենց կարծրատիպերին՝ անկախ նրանից ճանաչում են դիմացինին, թե ոչ: Այդ կարծրատիպերը պայմանավորված են չտեղեկացված կամ քիչ տեղեկացված լինելով: Ինչքան էլ խնդիրների մատնանշումը կարևոր լինի, մեր գործողություններով փորձում ենք հասկացնել, որ առավել կարևոր է մարդը: Դուք ինձնից հավանաբար ցանկանում եք լսել, որ նման մարդիկ արևի են նման, շատ բարի են, ինչն իրականում հենց այդպես էլ կա, բայց նորից եմ կրկնում՝ խնդիրը տեսնելուց առաջ մարդու մեջ պիտի տեսնել մարդուն: Իհարկե, կան ախտանիշների որոշ հատկություններ, որոնք հանգեցնում են նմանությունների, բայց, միևնույնն է, նրանք մարդիկ են, որոնք ունեն տարբեր հնարավորություններ: Նորից իմ տղայի օրինակով ասեմ՝ եթե տարիներ առաջ որոշ ճանապարհներ այլ ձևով անցնեի, գուցե ավելի լավ արդյունքներ ունենայինք խնդիրների հաղթահարման առումով, բայց չի բացառվում, որ նա մեկուսանար հասարակությունից, իսկ այժմ որդիս իր կարողությունների ու հնարավորությունների չափով ունի ընկերական շրջապատ, շփում հարևանների հետ և այլն: Այժմ նրա խնդիրը նրա առանձնահատկություններից մեկն է, ինչպես ասենք՝ մազերի գույնը: Ես ուրախ եմ, որ կարողացել եմ իմ երեխային իր եսից չզրկել և օգնել նրան կայանալ, որովհետև նման դժվարությունների բախվելիս շատ հեշտ է սխալվելն ու մեկուսանալը՝ չհասկանալով, որ խնդիրը ոչ թե համախտանիշի կամ մարդու մեջ է, այլ այն բանի, թե բացահայտվելու ինչ հնարավորություններ կտանք մարդուն: Ամեն անգամ նոր անդամի ընդունելիս մենք ցանկանում ենք ճանաչել ու հասկանալ նրան: Դրա համար դեռևս չենք ունեցել երիտասարդներ, որ գան ու հեռանան՝ առանց մեզ մոտ որևէ հետաքրքրություն գտնելու: Միայն ճիշտ մոտեցման արդյունքում է հասարակության մեջ շատանում Դաունի համախտանիշ ունեցող այն մարդկանց թիվը, որոնք հասնում են անպատկերացնելի հաջողությունների:

-Մեր երկրում ինչպիսի՞ պայմաններ կան Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխաների համար: Հնարավո՞ր է այս խնդիրն ունեցող մարդը Հայաստանում ապրի լիարժեք կյանքով:

-Մենք ունենք «Բարի մամա» կազմակերպությունը, որը, օրինակ՝ մեծ աջակցություն է ցուցաբերում այն ծնողներին, որոնց երեխաները ծնվում են Դաունի համախտանիշով: Նրանք փորձում են երեխաներին զերծ պահել մանկատնից՝ ծնողներին բացատրելով խնդիրը, ցույց տալով, թե որքան օգնող ծառայություններ կան, և, ի վերջո, չի կարելի երեխայից հրաժարվել ուղղակի նրա համար, որ նա խնդիր ունի: Բայց ես նաև կարևորում եմ համայնքային ծառայությունների զարգացումն ու մատուցվող ծառայությունների մատչելիությունը:

Ցավոք սրտի, այսօր դեռ կան ծնողներ, որոնք, ճիշտ է, չեն հրաժարվում Դաունի համախտանիշ ունեցող իրենց երեխաներից, բայց, ասենք, խուսափում են նրանց դպրոց տանել՝ նախընտրելով տնային ուսուցումը: Այս տեսանկյունից կարևորում եմ այն հանգամանքը, որ աստիճանաբար կփակվեն հատուկ դպրոցները, և խնդիրներ ունեցող երեխաները ևս կհաճախեն հանրակրթական դպրոցներ: Անհրաժեշտ է, որ խնդիրը կրող մարդը գտնվի հասարակության մեջ, որ մարդիկ տեսնեն և այդպես կարողանան լուծել ծագած խնդիրները: Հակառակ դեպքում մենք երբեք էլ լիարժեք պատրաստ չենք լինի ոչնչի: Իհարկե, այսօր իրազեկման ուղղությամբ շատ աշխատանքներ են տարվում, և նկատելի տեղաշարժ կա, բայց կարևոր է ոչ թե խղճահարություն առաջացնելը, այլ լիարժեք ու ճիշտ բնութագրումներ տալը: Մենք ամեն ինչ անում ենք, որ Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխան մասնակցի մեր բոլոր ծրագրերին: Եվ եթե կա այնպիսի ծառայություն, որ չենք մատուցում, ծնողին ուղղորդում ենք դեպի այլ կազմակերպություն, որը կոնկրետ արձագանքում է այդ խնդրին:

-Ի՞նչ զբաղվածություն ունեն Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդիկ Հայաստանում:

-Այդ բնագավառում խնդիրները շատ են: Լավ ձեռքբերումներ, իհարկե, կան, բայց դեռ այնքան զարգացած չենք, որ կարողանանք խնդիր ունեցող մարդկանց հանգիստ ապահովել համապատասխան աշխատանքով կամ ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որ նրանք առավելագույն ինքնուրույն լինեն: Դրա համար անհրաժեշտ է ընդլայնել միջին մասնագիտական հաստատություններում մատուցվող ծառայությունները: Սխալ է կարծել, որ գորգագործությունը կամ այգեգործությունն այն միակ մասնագիտություններն են, որ ցանկանում են տիրապետել Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդիկ:

-Ի՞նչ նշանակություն կարող է ունենալ Դաունի համախտանիշ ունեցող մարդկանց միջազգային օրը:

-Ընդհանրապես շահերի պաշտպանության օրերը ստեղծված են դրական օրինակների ցուցադրման, խնդիրների բարձրաձայնման և լուծման համար: Բայց մենք ամեն օր ենք իրազեկում մարդկանց՝ դա անելով թե´ առանձին հոդվածներով, թե´ մեր ամենօրյա գործունեության լուսաբանմամբ:

-Ինչպե՞ս կամփոփեք զրույցը:

-Կարևոր չէ՝ մարդ ինչ համախտանիշ ունի, ամենակարևորը մարդուն, նրա կարիքները ճանաչելը ուժեղ կողմերը բացահայտելն է և ոչ թե անընդհատ շտկելը:

Հաշմանդամություն ունեցող և հաշմանդամություն չունեցող մարդիկ ունեն նույն արժանապատիվ կյանքն ունենալու իրավունքը...

Արփի Խաչատրյան





Մեկնաբանել
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: