Հայերեն   English   Русский  

​Լայնածավալ պատերազմի վերսկսման կանխատեսումները մի քիչ ուռճացված են. Դավիթ Բաբայան


  
դիտումներ: 12556

Արդեն տևական ժամանակ է, ինչ տարբեր կազմակերպություններ, փորձագետներ, քաղաքագետներ, ընդ որում՝ թե՛ հայազգի, թե՛ օտարերկրացի, պնդում են, թե Արցախում լայնածավալ մարտական գործողությունների վերսկսման հավանականությունը մեծ է: Վերջին նման հայտարարություններն արել է Հարավային Կովկասում և Ասիայում ՆԱՏՕ-ի ներկայացուցիչ Ջեյմս Ապաթուրայը, դրա մասին նշվում է նաև Միջազգային ճգնաժամային խմբի զեկույցում: Ուստի «Անկախը» զրուցել է Արցախի Հանրապետության նախագահի մամլո խոսնակ Դավիթ Բաբայանի հետ՝ փորձելով հասկանալ, թե նման կանխատեսումները որքանով են իրատեսական և առհասարակ, ի՞նչ իրադրություն է Արցախում:

- Պարո՛ն Բաբայան, Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսման հավանականության մասին տեսակետները:

- Ընդհանրապես, երբ խոսում են հավանականության մասին, հասկանալի է, որ նման տեղեկությունները պարունակում են սենսացիոն տարրեր, ուստի ավելի շատ են ընթերցվում, և շատ լրատվամիջոցներ, հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, հաճույքով տարածում են նման տեղեկատվությունը: Բայց եթե խոսում ենք հավանականության մասին, այդպիսի զեկույց է պատրաստել նաև միջազգային ճգնաժամային խումբը: Եվ ինչն է հետաքրքիր, որ այդ նույն խումբը չէր պատրաստել նման զեկույց և առհասարակ նման կանխատեսումներով հանդես չէր եկել 2016 թվականին՝ մինչև ապրիլյան պատերազմը, դրանից առաջ՝ 2015 թվականին: Իսկ հիմա ասվում է, թե 1994 թվականից հետո ակտիվ պատերազմական գործողությունների վերսկսման ամենամեծ հավանականությունն է… Լավ, ի՞նչ հանգամանքներից ելնելով, ի՞նչ տեղեկությունների, փաստերի հիման վրա են այդ մարդիկ նման եզրակացություններ անում: Եթե կան փակ տեղեկություններ, գոնե ասեն, որ փակ տեղեկություններ կան: Ախր որևէ հիմք չի նշվում: Պատերազմի վերսկսման հավանականություն միշտ էլ կա, իհարկե: Բայց այդ հավանականությունը կախված է մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ բնույթի երևույթներից ու հանգամանքներից: Մի քանի կարևոր խնդիրներ կան այս առումով: Մեկը՝ ինչքանո՞վ ենք պատրաստ կասեցնել որևէ ոտնձգություն, երկրորդ՝ միջազգային հանրության վերաբերմունքն այդպիսի երևույթների և պատերազմի նկատմամբ, վերջապես, Ադրբեջանի իշխանությունների հաշվարկները: Անցյալ տարի ապրիլին նրանք իրենց հաշվարկներում թույլ տվեցին կոպիտ սխալներ. կարծելով, թե մենք ի վիճակի չենք պաշտպանվելու. վերսկսեցին պատերազմական գործողությունները և փորձեցին բլիցկրիգի միջոցով հարցը կարգավորել ռազմական ճանապարհով: 22 տարի պատրաստվելուց հետո, բայց…

- Պարո՛ն Բաբայան, ես կուզեի Ձեր ուշադրությունը հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ հատկապես անցյալ տարվա ապրիլից հետո թե՛ Հայաստանի կողմից, թե՛ Ադրբեջանի կողմից նորագույն, ավելի արդիական, ավելի հզոր սպառազինությունների ծավալների աճն էլ բավականին մեծ է եղել, դա չի՞ կարող գործոններից կամ, այսպես ասենք՝ նման կանխատեսումների հիմքերից մեկը լինել:

- Սպառազինությունների ծավալների աճը 22 տարի էլ տեղի է ունեցել: Ես էլ կարող եմ ասել՝ ընդհակառակը, եթե սպառազինությունների աճ է տեղի ունենում՝ դա ինչ-որ չափով կարող է նաև ռազմական հավասարակշռությունը պահպանելու և անվտանգությունն ու խաղաղությունը պահպանելու երաշխիք լինել: Հիշե՛ք «սառը պատերազմը», որի ժամանակ հակադիր երկու կողմերն էլ շատ ավելի կործանարար զինատեսակներ են ունեցել, ու հենց դա էր պատերազմի զսպող գործոն հանդիսանում:

Հիմա նայենք մեր իրականությանը: Ադրբեջանը հասկացել է, որ նույնիսկ 22 տարի պատրաստվելուց հետո անհնարին է ռազմական ճանապարհով իր առջև դրած խնդիրները լուծել: Ուստի դրանից մեկ տարի հետո, տալով այդքան կորուստներ, որևէ էական արդյունքի չհասնելով, հիմա ինչպե՞ս նորից կսկսեն, հատկապես որ միջազգային հանրությունը նման քայլերի դեմ է, և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների վերջին՝ հասցեական հայտարարությունն էլ դրա վառ ապացույցն է: Մի խոսքով, իհարկե, լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսման հավանականություն միշտ էլ կա, բայց չեմ կարծում, թե այն շատ մեծ է: Կարծում եմ, որ նման տեսակետներն ու կանխատեսումները մի քիչ ուռճացված են:

- Վերջին շրջանում լարվածության մակարդակն էլ փոքր-ինչ բարձրացել է՝ թե՛ շփման գծում սադրանքների առումով, թե՛ կիրառվող զինատեսակների որակի և տրամաչափերի մեծացման առումով: Այս ամենն ի՞նչ է ցույց տալիս, ի՞նչ է նշանակում:

- Էլի ամեն ինչ համեմատության մեջ պետք է դիտարկենք: Այո, որակական առումով նոր ծանր զենքեր էլ են կիրառվում, բայց եթե հաշվենք, թե ինչքան են հրադադարի ռեժիմի խախտումները հիմա և ինչքան էին, օրինակ, 2 տարի առաջ, ապա պարզ կլինի, որ հիմա անհամեմատ ավելի քիչ են: Եթե հիմա օրական 30-40-50, լավ, առավելագունը՝ 60 անգամ են խախտում հրադադարը, ապա 2015 թվականին եղել են հարյուրավոր, նույնիսկ ապրիլյան պատերազմի նախօրեին օրական հազար անգամ և այլն: Այսինքն՝ ամեն ինչ համեմատության մեջ պետք է նայել, չպետք է ամեն ինչ ուռճացնել:

- Նախկինում էլ Ադրբեջանը սկսեց փոքրից, հետո աստիճանաբար լարվածությունը մեծացրեց, և անցյալ տարվա ապրիլին արդեն լարվածությունը հասավ իր գագաթնակետինին: Ներկայումս լարվածության աստիճանական ավելացման միտում նկատո՞ւմ եք:

- Անկեղծ ասած՝ ո՛չ, նման միտում ներկայումս չկա:

- Պարո՛ն Բաբայան, խոսենք նաև Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության ռազմատենչ հռետորաբանությունից, որը վերջին ժամանակներս դարձյալ աճել ու դեռ աճում է: Դուք դա ինչո՞վ եք բացատրում:

- Դա շատ բնական երևույթ է: Նախ՝ ապրիլյան այդ արկածախնդրության ձախողումից հետո պետք է, չէ՞, ինչ-որ կերպ արդարանալ: Եվ նրանք արդարանում են այդպես՝ մեծացնելով ռազմատենչ հռետորաբանությունը, խախտելով հրադադարը, անցնելով ահաբեկչական, նման հանցավոր քայլերի: Երկրորդ՝ Ադրբեջանում կյանքը հետզհետե բարդանում է թե՛ սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից, թե՛ քաղաքական: Սոցիալ-տնտեսական լուրջ խնդիրներ կան այնտեղ բանկային, ֆինանսական հատվածում, տնտեսությունում: Քաղաքական առումով ժողովուրդն այնտեղ բավականին դժգոհ է, քանի որ Ադրբեջան պետությունը դե ֆակտո սեփականաշնորհվել է ալիևյան կլանի կողմից, հատկապես՝ նրա կնոջը փոխնախագահ նշանակելուց հետո: Այս ամենը բերում են ներքին դժգոհություններ, խնդիրներ: Ուժային կառույցներում Ալիևին նայում են արդեն որպես թույլ անձնավորության, որ կնոջ ազդեցության տակ է: Ու ինչպե՞ս նա պետք է այս ամենի տակից դուրս գա, նորից շահարկելով արտաքին թշնամու կերպարը, դիմելով ռազմատենչ հռետորաբանության, որ ասեն՝ ուժեղ մարդ է, երկրորդ՝ այդ ֆոնին ճնշի քաղաքական հակառակորդներին, զտումներ անի ուժային կառույցներում, ինչը տեսնում ենք հիմա: Քաղաքական բավական լուրջ խնդիրներ կան Ադրբեջանում:

- Դուք խոսեցիք միջազգային հանրության արձագանքից: Մինսկի խմբի համանախագահներն էին օրեր առաջ այցելել տարածաշրջան, ինչ-որ նորություն, նոր պայմանավորվածություն, ինչ-որ թարմություն բերեցի՞ն:

- Ամենակարևորն այն էր, որ մեկ անգամ ևս շեշտվեց՝ հակամարտությունը պետք է բացառապես խաղաղ ճանապարհով կարգավորվի: Իհարկե, խոսել ենք տարբեր խնդիրների մասին: Հատկապես այս սեզոնին միշտ Ադրբեջանը խախտում է միջազգային մարդասիրական նորմերը, օրինակ՝ այրելով սահմանին մոտ գտնվող մեր ցանքատարածությունները: Սրա մասին էլ ենք խոսել. սա ևս մի երևույթ է, որը պետք է համարժեք գնահատական ստանա միջազգային հանրության կողմից: Այսինքն՝ բոլոր կարևոր հարցերի մասին էլ խոսել ենք: Բայց նոր զարգացում կամ դարակազմիկ ինչ-որ բեկում ակնկալելը դեռ շատ ու շատ վաղաժամ է:

- Համանախագահների վերջին հայտարարությունը փոքրիշատե ավելի հասցեական էր և ուղղված էր Ադրբեջանին, բայց դա էլ կարծես սթափեցնող ազդակ չդարձավ Ադրբեջանի ու հատկապես նրա ռազմաքաղաքական ղեկավարության համար: Դուք ի՞նչ եք կարծում, հայկական կողմն ի՞նչ պետք է անի հակառակորդի այդ սադրանքները զսպելու համար:

- Նախ՝ նման հայտարարությունները չպետք է լինեն միայն մեկ անգամ, եթե սա միայն մեկ անգամ է, ապա դա կա՛մ բացառություն է, կա՛մ, ինչպես Ադրբեջանն է փորձում ներկայացնել, թյուրիմացություն է: Այսինքն՝ պետք է լինեն պարբերական և ճիշտ պահին մատնանշեն, թե ով է խախտում հրադադարն ու բոլոր պայմանավորվածությունները: Ու եթե նման հայտարարությունները լինեն պարբերական, հասցեական ու առարկայական, ապա հաստատ կունենան շատ ավելի մեծ ազդեցություն: Մենք ակնկալում ենք, որ հենց այդպես էլ կլինի: Միգուցե մեկ հայտարարությունը Ադրբեջանում ինչ-որ բան չփոխի, բայց հետագայում եթե զգա, որ միջազգային հանրությունը, տվյալ դեպքում՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամներից առնվազն երեքը դեմ են այդպիսի քաղաքականությանը, ապա հնարավոր չէ, որ չազդի:

- Միաժամանակ Ադրբեջանը մշտապես խուսափում է հակամարտության կարգավորման միջանկյալ կարևոր լուծումներից՝ սահմանային միջադեպերի հետաքննության, մշտադիտարկման, վստահության մեխանիզմների ներդրման հնարավորությունից և այլն: Նման պայմաններում արցախյան կողմն ինչպե՞ս է պատկերացնում իրավիճակի զարգացման ընթացքը, այս իրավիճակում դիրքային լուծումը, Ձեր պատկերացմամբ, ո՞րն է:

- Պետք է պարզապես աշխատենք, ուրիշ լուծում չկա, քանի որ Ադրբեջանը չի հրաժարվում իր որդեգրած քաղաքականությունից, միշտ իր սադրիչ քայլերն է կիրառում և վստահության մեխանիզմներից ու պատասխանատվությունից փորձում է խուսափել: Բայց առաջարկված մեխանիզմներին այլընտրանք չկա, և համանախագահներն էլ համառորեն փորձում են հասնել այս միջանկյալ լուծմանը:

- Առաջիկայում հանդիպումներ, բանակցություններ սպասվո՞ւմ են:

- Առաջիկայում միգուցե լինեն նաև նոր հանդիպումներ, բանակցային գործընթացն ընդհանրապես միշտ էլ շարունակվում է: Բայց մենք կարծում ենք, որ շեշտը հատկապես պետք է դրվի խաղաղության և կայունության պահպանման և ամրապնդման վրա:

- Առկա իրողությունների պամաններում արցախյան կողմն ինչպե՞ս է պատկերացնում դեպքերի հետագա զարգացումը:

- Նախևառաջ՝ մենք պատրաստ ենք ցանկացած զարգացման: Եթե Ադրբեջանն ինչ-որ արկածախնդրության դիմի՝ ստանալու է համարժեք պատասխան: Բայց նաև ակնկալում ենք խաղաղ գործընթացի շարունակություն, որքան էլ որ այն դժվար լինի: Ոչ թե վախենում ենք կամ ի վիճակի չենք ինքներս մեզ պաշտպանել, այլ երկիրն ու ժողովուրդը, որ տեսել են պատերազմ, չեն ուզում, որ այն մեկ անգամ ևս կրկնվի: Բայց, ամեն դեպքում, ելքը մեկն է՝ միշտ լինել ուժեղ, միշտ լինել համախմբված: Սա է խաղաղության և կայունության գրավականը:





Մեկնաբանել
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: