Հայերեն   English   Русский  

ԵՄ պատժամիջոցները Թուրքիայի նկատմամբ զսպող չեն, ընդամենը միտված են դեմքը պահպանելուն. թուրքագետ


  
դիտումներ: 594

Կիպրոսի տնտեսական գոտում երկրահետախուզական աշխատանքներով պայմանավորված` ԵՄ-Թուրքիա լարված հարաբերությունների և հնարավոր զարգացումների մասին է «Անկախը» զրուցել ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Ռուբեն Սաֆրաստյանի հետ:

-Պարոն Սաֆրաստյան, պայմանավորված Կիպրոսի տնտեսական գոտում իրականացվող հորատումներով` լարված են ԵՄ-Թուրքիա հարաբերությունները: ԵՄ-ն ի վիճակի՞ է պաշտպանել իր անդամ երկրի շահերը և արդյո՞ք ցանկանում է պաշտպանել:

-Ստեղծվել է մի աբսուրդ իրադրություն: Թուրքիան ուզում է դառնալ մի կազմակերպության անդամ, որի անդամ պետության տարածքի մի զգալի մասն ինքն արդեն գրավել է: Եվ այդ կազմակերպությունն էլ տարիներ շարունակ նրա հետ վարել է բանակցություններ: Հիմա կարծես անդամակցության շուրջ բանակցությունները դադարեցված են, բայց չեն հրաժարվել այդ գաղափարից:

Թուրքական դիվանագիտության լկտիությունն եմ ուզում մատնանշել: Ի՞նչ առումով: Օկուպացրել է Կիպրոսի տարածքը, այնտեղ հայտարարել է այսպես կոչված Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն, որը միայն ինքն է ճանաչում, 40 000 զորքով էլ այն պաշտպանում է: Հիմա էլ փորձում է դրանից նաև օգուտ ունենալ:

Դա Կիպրոսի տնտեսական գոտին է: Թուրքական առաջին նավն այնտեղ գնաց որպես սեյսմիկ նավ, բայց իրականում գազ էր որոնում: Հիմա արդեն չորրորդ նավն ուղարկելու մասին է խոսվում: Թուրքիան իր նավերի այնտեղ գտնվելը հիմնավորում է նրանով, որ ինքը թույլտվություն է ստացել Հյուսիսային Կիպրոսից: Այսինքն Թուրքիան պետություն է ստեղծել, որն էլ իրեն թույլտվություն է տվել, կարծես Կիպրոսը գոյություն չունի: Սա է, որ եվրոպացիներին մի քիչ վրդովեցրեց: Բայց այն պատժամիջոցները, որ նրանք սահմանեցին, զուտ աբստրակտ բնույթ են կրում: Դրանք զսպող ազդեցություն չեն ունենա:

-Այսինքն դրանք զուտ իմիջը պահպանելու համար արված պատժամիջոցնե՞ր են:

-Ես կարծում եմ` այո, դրանք զուտ դեմքը պահելուն միտված քայլեր են: Բայց մինչ այս անգամ դա չէին անում: Մինչ այդ էլ Թուրքիան իրեն շատ լկտի էր պահում, բայց ոչինչ չէին անում: Ինչո՞ւ հիմա Եվրոպան նման քայլի դիմեց: Ես կարծում եմ, որ սա պայմանավորված է մի քանի հանգամանքերով` նախ Մեծ Բրիտանիան դուրս է գալիս ԵՄ-ից, իսկ այդ երկիրը Թուրքիայի շահերի ամենամեծ պաշտպանն էր ԵՄ-ում: Բացի այդ, հիմա թուրք-ամերիկյան հարաբերություններն են սրված, ԵՄ-ն նաև դա է հաշվի առնում: ԱՄՆ-ն էլ Թուրքիային շատ էր պաշտպանում, չէր թողնում, որ ԵՄ-ն Թուրքիայի դեմ քայլեր ձեռնարկի:

-Իսկ ԵՄ-ն չի՞ կարողանում Կիպրոսի շահերը պաշտպանել, թե՞ չի ցանկանում:

-Չի ցանկանում: Գիտեք, ԵՄ-ն Թուրքիայից կախում ունի նախ և առաջ միգրանտների հարցով: Բայց ոչ միայն: Այս տարիների ընթացքում անդամակցության բանակցությունները որ կային, երկրորդական կետերի շուրջ բանակցեցին, բայց հիմնական դրույթների շուրջ բանակցությունները կանգ առան, քանի որ տեսան, որ Թուրքիան չի համապատասխանում իրենց պահանջներին: Բայց ԵՄ-ն չի ուզում Թուրքիային լրիվ մերժել, ուզում է պահել իր դռան առջև: Վերջիվերջո Թուրքիան, բացի միգրանտների խնդրից, կարևոր պետություն է տարածաշրջանային, աշխարհաքաղաքական առումով: Ունեն տնտեսական, աշխարհաքաղաքական շահեր, որոնք ավելի կարևոր են, քան մի անդամ երկրի շահը: Նաև կան ԵՄ անդամ երկրներ, որոնք Թուրքիայի հետ լավ մակարդակի հարաբերությունների կողմնակից են, կան պետություններ, որ ավելի վատ են վերաբերվում Թուրքիային: Վերջին մի քանի տարիներին է, որ վատացան Մերկելի և Էրդողանի հարաբերությունները և արդյունքում Գերմանիայի քաղաքականությունը Թուրքիայի նկատմամբ մի քիչ կոշտացավ, բայց վերջերս հրապարակվեցին թվեր, ըստ որոնց գերմանական զենք գնողների թվում Թուրքիան առաջինն է, այսինքն կապերը շատ են ու բազմակողմանի:

Թուրքիան արևմուտքի մաս է, ՆԱՏՕ-ի անդամ է, ինչը շատ կարևոր հանգամանք է:

-Այսինքն կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ անկախ հայտարարություններից, Թուրքիան կօգտվի Կիպրոսի բնական պաշարներից:

-Հիմա այնտեղ դեռ հետախուզական աշխատանքներ են ընթանում: Այն, ինչ հիմա ենթադրվում է, շատ մեծ պաշարներ են: Դրանց նկատմամբ հավակնություններ ունեն Կիպրոսը, Թուրքիան, Իսրայելը, Հունաստանը: Պատահական չէ, որ խոսեցի թուրքական դիվանագիտության լկտիության մասին: Կիպրոսը պահանջում էր ավելի խիստ պատժամիջոցներ: ԵՄ-ն մեղմացրեց դրանք, բայց ի վերջո կիրառեց: Թուրքիան դրանց պատասխանեց հայտարարությամբ, որ 4-րդ նավը կուղարկի այդ վայր:

Նշեմ, որ Թուրքիան ԵՄ-ից մեծ կախման մեջ է, ֆինանսական, տնտեսական, ռազմական առումով…

-Բայց իրենց պահվածքն այնպիսին է, որ իրենք չեն վախենում պատժամիջոցներից:

- Սա է իրականում այն քաղաքականությունը, որ անց է կացնում Էրդողանը և որը ես համարում եմ ավանտյուրիստական: Եթե վերցնենք ԵՄ-ի և Թուրքիայի իրական պոտենցիալը, նրանք անհամեմատելի են: Բայց Թուրքիան օգտվում է այն հանգամանքից, որ ԵՄ-ում ունի բարեկամներ, որ ԵՄ-ն ինչ-որ շահեր ունի Թուրքիայի հետ կապված, որ ԵՄ-ն որպես կառույց շատ իներտ է և պատրաստ չէ կտրուկ գործողությունների: Ի վերջո այն ստեղծվել է անդամ երկրների բարեկեցությությունն ապահովելու համար, այլ ոչ թե արտաքին քաղաքականության մեջ աշխարհաքաղաքական հարցեր լուծելու: Այն չունի իր զինված ուժերը և դժվարությամբ է նման հարցեր լուծում: Թուրքիան օգտվում է այն իրողությունից:

-Այսինքն Թուրքիան բարեկամությունը չարաշահող երկրի կարգավիճակո՞ւմ է:

-Այո:





Մեկնաբանել
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: