Հայերեն   English   Русский  

«Մաքսիմ Լինդեր» կամ եվրոպական դրախտը որոնելիս…


  
դիտումներ: 9713

«Իմ պատմությունը մի իսկական արկածային գրքի թեմա է,- ասում է Բելգիայում բնակվող Մարատ Ստեփանյանն ու մեջբերում Սևակի խոսքերը,- «Եթե ասեմ, բոց կլինի: Եթե չասեմ` խոց կլինի: Բա իմ բանը ո՞նց կլինի»:

Այնուամենայնիվ, կարծում է, որ պետք է պատմել, խոսել այն մասին, որ օտար երկրներում բախտ որոնող մարդկանց երազներն ու իրականությունը խիստ տարբեր են, երբեմն՝ ճակատագրական ու անբեկանելի:

Մարատ Ստեփանյանը ծնվել է 1960 թ., Վարդենիսում: Ավարտելով ժողինստիտուտը, ապա մեկնելով բանակ ու ծառայությունից վերադառնալով` նա էլ բոլոր խորհրդային օրինավոր քաղաքացիների պես փորձում է աշխատանք գտնել ու խաղաղ կյանք վարել: Բայց պարզվում է` խորհրդային տարիներին էլ հեշտ չէր ուզածդ գործը գտնելը, և երիտասարդը որոշում է բախտը փորձել Ռուսաստանում: Նոր էր մեկնել Մոսկվա, երբ մի օր գետնանցումում մի գնչուհի է մոտենում, թե՝ փող դիր ափիս մեջ՝ բախտդ գուշակեմ: Մարատը մերժում է ու հեռանում, իսկ գնչուհին հետևից ընկած` փորձում է համոզել: Երբ տեսնում է, որ չի համոզվում, զգուշացնում է. «Եթե փող չտաս, որ գուշակեմ՝ քեզ մեծ դժբախտություն կպատահի»:

Մարատը, ուշադրություն չդարձնելով գնչուհու խոսքերին, հեռանում է: Մի քանի ժամ անց լուր է ստանում, թե մայրը ծանր վիճակում է: Նույն օրը հասնում է Հայաստան, գնում իրենց գյուղ ու պարզում, որ մայրը հիվանդանոցում է, գրեթե անգիտակից: Կայծակնային մենինգիտ էր սկսվել: Մայրը, անկողնուն գամված, իր անունն էր տալիս` առանց տեսնելու ու լսելու որդուն: Այդպես էլ գիտակցության չգալով՝ նա մահանում է, և Մարատը մինչ օրս հոգու խորքում մեղադրում է իրեն, որ թույլ չտվեց գնչուհուն գուշակել: Գուցե զուգադիպություն էր դա, բայց այդ օրվանից նրա կյանքի անիվը կարծես թարս է պտտվում:

Մարատը մնում է Հայաստանում` աշխատանքի անցնելով Վարդենիսի ռազմական գաղտնի գործարանում որպես տնօրենի տնտեսական գծով տեղակալ: Սկսվում է Արցախյան շարժումը: Չնայած դեռ ուսանողական տարիներից տարված էր անկախության գաղափարներով, չէր էլ կարող ենթադրել, որ օրը մոտ է, ապրում էր սովորական խորհրդային կյանքով: Ավելին, ստիպված էր անցնել կոմկուսի շարքերը, քանի որ առանց դրա հնարավոր չէր աշխատանքի մեջ լուրջ առաջընթաց ունենալ: Սակայն զավեշտալի զուգադիպությամբ կուսակցականի թեկնածու է դառնում փետրվարի 20-ին` այն նույն օրը, երբ Երևանում ռեկորդային բազմամարդ հանրահավաք էր Արցախը Հայաստանին միացնելու պահանջով: «Ես, բանից անտեղյակ, գնացի տուն ու հանկարծ լուրերից իմացա, որ նման բան է եղել»: Թերևս ամենազավեշտալին այն էր, որ կոմկուսի շարքերը մտնելու համար 1000 ռուբլի կաշառք էին տալիս: Եվ ահա՝ շուտով Սովետը քանդվում է, իսկ պարտիական պարտականություններից ազատված Մարատը նվիրվում է Արցախյան պատերազմին: «Ես մարտական գործողությունների ակտիվ մասնակից չեմ եղել, եղել եմ թիկունքում, որտեղ նույնպես կարևոր ինքնապաշտպանական գործողություններ էին կատարվում»:

Այդ ժամանակ Արցախյան ազատամարտի հերոս Լեոնիդ Ազգալդյանը հաճախ էր գալիս իրենց գործարան ու հանդիպում տնօրենի հետ: Հիշում է Լեոնիդի խոսքերը. «Մ՝եր փրկությունը զենքի մեջ է», կամ՝ «Երբ լսեք՝ զոհվել եմ, չհավատաք: Ես մեռնելու եմ Ստամբուլի պատերի տակ»: Նրա համար Լեոնիդ Ազգալդյանը ոչ միայն ազգային հերոս էր, այլև իր հոգևոր հայրը, որին նա համեմատում է Նժդեհի հետ:

1992 թ. Լեոնիդ Ազգալդյանը զոհվում է, Մարատ Ստեփանյանի համար դա ասես անձնական ողբերգություն էր: Նա որոշում է հեռանալ Հայաստանից. մեկնում է նախ Լեհաստան, ուր լսում է Գերմանիայի իշխանություններին հանձնվելու և «դրախտային» պայմաններում հայտնվելու այն վարդագույն երազանքի մասին, որի հետևից շատերն էին գնում ու հայտնվում թակարդում: «Ասեցի՝ բախտս փորձեմ, ու այդ փորձը իմ գլխին դարձավ փորձանք»: Սկսվում է նրա կյանքի արկածային շրջափուլը, որի նմանը Խորհրդային Հայաստանի ապահով քաղաքացին միայն ֆանտաստիկ գրականության մեջ կարող էր հանդիպել՝ երբևէ չպատկերացնելով, որ մի օր կարող է դառնալ այդ ամենի գլխավոր հերոսը:

1994 թ. հայերի մի խումբ Լեհաստանից ապօրինի ճանապարհով պետք է անցներ Գերմանիա: Գումարները տվել էին, և համապատասխան մարդիկ գործը կազմակերպում էին: Հասել էին Լեհաստանն ու Գերմանիան բաժանող գետին, այն պետք է անցնեին ռետինե նավակներով: Առաջին երկուսն ինքն ու երևանցի մի տղա էին: Երբ հասնում են Գերմանիայի ափը և սպասում մյուսներին, նկատում են, որ Լեհաստանի սահմանապահները հայտնվել են ափին: Բոլորին ձերբակալում են: «Մենք մնացել էինք գերմանական ափին կանգնած ու ձայն էինք տալիս, թե ինչ պիտի անենք: Մյուս ափից մեզ տեղափոխողը գոռում է, թե կգնաք էսպես-էնպես, կհասնեք ինչ-որ գազի խողովակների, հետո կհասնեք երկաթգծի, դրա երկայնքով կգնաք և այլն և այլն»:

Եթե հաջողվեր, ապա տղաները կհասնեին «երազանքի ճամբարին», իսկ եթե բախտը չժպտար, ապա սահմանապահները կբռնեին ու նորից հետ կուղարկեին Լեհաստան: Այդպես էլ լինում է: Սահմանապահները նրանց բռնում են, խլում ամենավերջին կոպեկը (Մարատի մոտ 1500 ռուբլի կար) ու հետ ուղարկում Լեհաստան: «Ի՞նչ պիտի անեի առանց գումարի ու փաստաթղթերի: Միակ փրկությունը կրկին Գերմանիա հասնելն էր»:

Եվ այդպես 1,5-2 ամիս շարունակ Մարատն անընդհատ փորձում էր անցնել Գերմանիայի սահմանը, բայց հենց հաջողվում էր, սահմանապահները բռնում ու հետ էին ուղարկում, և այդ ողջ ընթացքում նա ապրում էր փողոցներում, օրերով սոված ման գալիս, երբեմն սնվում անօթևանների համար նախատեսված ճաշարաններից՝ փորձելով ելք գտնել կյանքի շրջագիծը 180 աստիճանով փոխած այդ քաոսային իրավիճակից: Նա անգամ չէր կարողանում լուր ուղարկել հարազատներին, որ ողջ է:

1996 թ. Մարատը վերջապես կարողանում է հատել Գերմանիայի սահմանը և ուղղություն բռնել դեպի արևմուտք: Հասնում է Ֆրանկֆուրտ: Երբ հերթական անգամ սահմանապահները նրան ձերբակալում են ու հարցնում ազգությունը, ստիպված ստում է, թե գերմանացի է: Իսկ երբ անունն են հարցնում, այդ պահին առաջինը մտքին եկած անուն-ազգանունն է տալիս՝ Մաքսիմ Լինդեր: Այդ անումը երկար տարիներ դառնում է նրա կյանքի անբաժանելի ուղեկիցը, մինչև որ կարողանում է կարգի գցել փաստաթղթերը, վերականգնել անձնագիրն ու ազատվել օտար անունից:

Բայց մինչ այդ նրա ոդիսականը շարունակվում է Ֆրանկֆուրտում: Բանն այն է, որ եթե գնար փախստականների ճամբար, ապա միանգամից հետ կուղարկեին Լեհաստան, և պատմությունը կկրկնվեր: Նա փորձում էր սեփական ուժերով նոր կյանք կերտել իրեն հրամցված արկածային այս ճակատագրից: Շատ տառապանքներ ու հիասթափություններ է ապրել, որոնց մասին կարող է ժամերով խոսել: Պատմում է՝ մի օր այնքան սոված էր, որ որոշում է մտնել սուպերմարկետ և աննկատ դուրս գալ: Երբ սնունդը ձեռքին մոտենում է դրամարկղին, հասկանում է, որ ինչքան էլ սոված լինի, չի կարող գողանալ, դա իր համար արդեն բարոյական հարված է, որին չի դիմանա: Եվ վերջին պահին սնունդը շպրտում, դուրս է գալիս. «Հետո եմ մտածում՝ այ մարդ, ներսում ուտեիր, դուրս գայիր, էլի»,- ծիծաղելով հիշում է նա:

1997 թ. նա անցնում է Բելգիա, հաստատվում Կորտրեյք քաղաքում: Այդ ընթացքում անընդհատ ուզում էր վերադառնալ Հայաստան, բայց քանի որ երկար տարիներ բացակայել էր, չէր ուզում դատարկ գրպանով հետ գալ: 2002 թ. վերջապես կացության կարգավիճակ է ստանում, բայց գերմանական անուն-ազգանունը դեռ իր հետ էր, քանի որ չէր հաջողվում վերականգել իրական փաստաթղթերը: Սակայն դա չի խանգարում, որ Մարատ Ստեփանյանը Բելգիայում ակտիվ հասարակական գործունեություն ծավալի ու նույնիսկ հասարակական կազմակերպություն ստեղծի:

Վերջապես, նրա փաստաթղթերն ու իրական անուն-ազգանունը վերականգնվում են, 17 տարվա բացակայությունից հետո, 2009-ին, նա կարողանում է անարգել գալ Հայաստան: Արդեն մոտ 50 տարեկան էր, բայց գերմանական երազանքի հետևից գնացած ու մղձավանջային թակարդի մեջ հայտնված մեր հայրենակիցն անգամ չէր հասցրել անձնական կյանքը կառուցել: Հայրենիքում այդ բացը լրացնում է. ամուսնանում, կնոջն էլ վերցնում ու վերադառնում Բելգիա՝ մի օր անպայման հայրենիք գալու խոստումով: Կինն առաջին ամուսնությունից երկու երեխա ուներ, որոնք իրենց հետ էին: «Մտածում էի՝ մեծ եմ, միգուցե երեխաներ չունենամ, սեփական երեխաների պես կխնամեմ ու կդաստիարակեմ կնոջս զավակներին»: Սակայն ճակատագիրն արդեն շռայլ էր նրա նկատմամբ, և ամուսնությունից 4 երեխա են ունենում: Առաջնեկը ծնվում է, երբ նա բոլորել էր 50-ամյակը:

Այս պահին Մարատ Ստեփանյանը գործունեություն է ծավալում Կորտրեյքում և առհասարակ Բելգիայում, հայ համայնքն ակտիվացնելու, հայկական մշակույթն ու ավանդույթներն ամրացնելու ուղղությամբ: Ցավով նշում է, որ Բելգիայում Հայաստանի դեսպանատունն առանձնապես ջանքեր չի թափում և անգործության է մատնված:«Բելգիայի հայ համայնքը շատ ծանր վիճակում է, կարելի է ասել՝ օրհասական: Մարդիկ ուզում են հայ մնալ, ուղղակի այդ հնարավորությունը չունեն: Իսկ Եվրոպայում կամաց-կամաց հաստատվում են շարիաթի օրենքները, Եվրոպան գնում է կործանման»:

Ու Մարատն արդեն Հայաստանում հողակտոր է գնել և կնոջ ու 6 երեխաների հետ երազում է այն օրվամասին, երբ մեկընդմիշտ կվերադառնա հայրենիք՝ երջանիկ ավարտ դնելով իր կյանքի՝ խաբուսիկ երազանքներով ու սոսկալի փորձություններով լի շրջափուլին:






Մեկնաբանություններ - 2

Սոնա     14.09.2016 Անի ջան Մարատի պատմածների հետ համամիտ

ՍՈՆԱ     14.09.2016 Անի ջան Մարատի պատմածը դառն իրականություն է,,, բոլորը չեն, որ Եվրոպայում կարողանում են անհոգ կյանք վայելել,,, հազար ու մի մութ խութեր կան անբացատրելի, անմեկնաբանելի,,, Սա էլ իմ հոդվածն է, նորից Բելգիայում հայտնված հայության մասին,,,ՑԱՎՈՔ ՀՂՈՒՄԸ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՉԵՂԱՎ ԳՐԱՆՑԵԼ
Մեկնաբանել
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: