f

Անկախ

Սիրենք գիրքը, փայփայենք մեր մայրենին...


Փետրվարի 19-ին Հայաստանում նշվում է Գիրք նվիրելու օրը, իսկ 21-ին՝ Մայրենի լեզվի միջազգային օրը: Հենց այս երկու թեմաների շրջանակներում էլ զրուցել ենք բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, Բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի պատվավոր պրոֆեսոր, «Տաթև» դպրոցի տնօրեն Օֆելյա Պետրոսյանի հետ:  

-Տիկին Պետրոսյան, Գիրք նվիրելու օրը նախ և առաջ առիթ է խորհելու գրքի խորհրդի շուրջ: Բայց Ձեր դեպքում՝ որպես դպրոցի տնօրենի, ավելանում է աշակերտին գրքին կապելու շատ կարևոր հանգամանքը:  

-Գիրքը տարողունակ իրողություն է: Այն թե´ զրույց է մտերիմի հետ, թե´ ներանձնացում: Գիրք կարդալը նման է ծովը մտնելուն. գլուխդ պտտվում է անսահմանությունից, քո մեջ շոշափում ես հավերժության ներկայությունը և հանձնվում նրա տարերքին։ Գիրքը շատ բան կարող է տալ ընթերցողին, նայած, թե ով ինչ է ուզում քաղել նրանից: Գրքեր էլ կան, որ կարելի է կարդալ բոլոր տարիքներում և ըստ տվյալ պահի հոգեվիճակի՝ տարբեր կերպ ընկալել: Դրա վառ օրինակն է Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիի «Փոքրիկ իշխանը»: Տարբեր տարիների անդրադարձել եմ «Փոքրիկ իշխան»-ին և ամեն անգամ յուրովի ընկալել հեղինակի իմաստախոսությունները:  

Ցավոք, մեր օրերում շատ դժվար է երեխային կապել գրքին, և այդ առումով դպրոցը բավականին մեծ աշխատանք է կատարում, որովհետև անհավասար գոտեմարտի մեջ է հեռուստատեսության, համակարգչային խաղերի և այլ նման երևույթների հետ: Երեխաները, բնականաբար, նախընտրում են հեշտ մատուցվողը: Դրա համար ամեն ինչ անում ենք ընթերցանությունը խթանելու, երեխային գրքին կապելու համար: Մեր ամենօրյա հորդորն է, որ աշակերտները շատ կարդան, որովհետև գիրքը լուսավորում է հոգին և մարդու մեջ արթնացնում նրա լավագույն ձգտումները: Տարեկան առնվազն երկու անգամ կազմակերպում ենք ընթերցանության մրցույթներ, ընտրում ենք առանձին դասարանի, ինչպես նաև միջդասարանական կտրվածքով լավագույն ընթերցասերներին և պարգևատրում՝ բնականաբար գիրք-մրցանակով: Դասասենյակներում առանձնացված է լավագույն ընթերցողի անկյուն, կան դասարանական գրադարաններ: Երեխաներն արկղիկների մեջ են գցում իրենց ընթերցած ստեղծագործությունների վերնագրերը, մրցում՝ ով ավելի շատ, և հետագայում նաև փոխանակվում գրքերով: Այսինքն՝ անում ենք ամեն հնարավորը, որ պահենք երեխայի ու գրքի կապը: Դրանից ելնելով էլ՝ շատ հետևողական ենք ամառային արձակուրդի ընթացքում ընթերցանության նկատմամբ: Պարտադիր ընթերցանության ցանկի հիման վրա ձևավորվում են երեխաների ուսումնական տարվա առաջին գնահատականները, որին հաջորդում են մրցույթներն ու պարգևատրումները:

Գիրք նվիրելու օրը

-Ժամանակակից տեխնոլոգիաների այս դարում, իրոք, շատ դժվար է աշակերտների մեջ սեր արթնացնել գրքի նկատմամբ: Իսկ ինչպե՞ս եք վերաբերվում էլեկտրոնային գրքերի գոյությանը:

-Իհարկե, դժվար է, բայց իրագործելի: Դժվար է երբեմն այն պատճառով, որ այդ բարդ գործում դպրոցը մնում է մենակ. ծնողները բազմիցս խոստովանում են, որ տանը չեն կարողանում երեխային կտրել համակարգչից, բջջային հեռախոսից: Մենք դպրոցում ամենատարբեր մեթոդներ ենք կիրառում՝ համոզել, հասկացնել, ինչ-որ առումով նաև պարտադրել: Բայց սա իրապես շատ բարդ գործընթաց է: Երբ հետադարձ հայացք եմ ձգում իմ աշակերտական տարիներին, համեմատության եզրեր անգամ չկան: Մենք ունեինք տեղեկատվություն ստանալու մեկ աղբյուր՝ գիրքը, հիմնականում՝  հանրագիտարանը: Իսկ այժմ անգամ հանրագիտարանները գրեթե անգործության են մատնվել, որովհետև ցանկացած տեղեկատվություն հաշված րոպեների ընթացքում հնարավոր է գտնել համացանցում: Իհարկե, այդ տեղեկատվությունը կարող է լինել հավաստի կամ ոչ հավաստի: Իսկ ինչ վերաբերում է էլեկտրոնային գրքերին, ինքս փորձել եմ, բայց մեկ գրքից ավելի չեմ կարողացել կարդալ: Ես գիրքը պետք է թերթեմ, շոշափեմ, զգամ, ընկերանամ նրա հետ, յուրովի դարձնեմ իմ օրվա մի մասնիկը: Ուստի, քաջ գիտակցելով, որ էլեկտրոնային գիրքը ժամանակի հրամայականն է, ինձ համար միանշանակ ընդունելի է գրքի թղթային տարբերակը:  

-«Տաթև» դպրոցն ի՞նչ հետաքրքիր ու ոգևորիչ միջոցառումներ է կազմակերպում փետրվարի 19-ին:  

-Այդ օրը մեզ մոտ տոն է, որը նշանավորվում է համադպրոցական մեծ միջոցառմամբ: Նախորդող օրերին մենք երեխաներին սովորեցնում ենք գիրք նվիրելու ճիշտ մշակույթը, հորդորում ենք կատարել գրագետ ընտրություն՝ նվիրելով տարիքին համապատասխան գրքեր: Այսպես մենք  նրանց մեջ մշակում ենք ընդհանրապես նվեր ընտրելու մշակույթը՝ անկախ գիրք հասկացությունից: Բարձր դասարաններում գրքերը նվիրվում են նաև ըստ նախօրոք կատարված ներդասարանական վիճակահանության, ինչը երեխաների մոտ հավելյալ հետաքրքվածություն է ավելացնում նախաձեռնության նկատմամբ: Օրվա խորհուրդն իր լրումին է հասնում դպրոցի դահլիճում՝ ի խոնարհումն Թումանյանի կազմակերպված միջոցառման ընթացքում: Տարբեր դասարաններից մեկ բեմի վրա հավաքված երեխաներն անդրադառնում են գրքի  նշանակությանը՝ այն պարտադիր կապելով Թումանյանի մեծ վաստակի հետ: Նրանք ներկայացնում են Թումանյանի՝ գրքին նվիրված բանաստեղծությունները, գրքի խորհրդի հետ կապված ասույթներ մյուս մեծերից և այլն: Աշակերտները սրտի թրթիռով են սպասում նաև միջոցառման ավարտին հաջորդող միջդասարանական գրքերի փոխանակությանը:  

Այս ամենն, իհարկե, իրականություն չէր դառնա առանց մեր ուսուցիչների՝ գրքի հանդեպ ունեցած սիրո ու կապվածության: Նրանք այս օրվա շրջանակներում հանդես են գալիս գրքի նվիրատվությամբ, իսկ արդեն աշխատանքային օրվա ավարտին փետրվարի 19-ը վերածում իսկական պոեզիայի երեկոյի՝ ասմունքի ու երգի հիանալի զուգորդումներով: Ուսուցիչներն իրենք էլ են միմյանց գրքեր նվիրում: Այս ամենի ամբողջացումն է, որ օրվա ավարտին բոլորիս մոտ ստեղծում է գրքի իրական տոնի զգացողություն:

-Տիկին Պետրոսյան, իսկ Դուք ի՞նչ գրքեր եք սիրում նվեր ստանալ:    

-Իմ հետաքրքրությունների շրջանակը բավական լայն է: Սիրով կարդում եմ հայ և համաշխարհային գրականության դասականներին: Հետևաբար հենց նրանց գրքերն էլ նախընտրում եմ նվեր ստանալ: Առաջին անգամ լավ գիրք կարդալիս նույն զգացումն ես ունենում, ինչ նոր ընկեր ձեռք բերելիս։ Անվիճելի է, որ ցանկացած լավ գիրք մարդու տարիքի մեծացմանը զուգընթաց ավելի է դուր գալիս։ Այժմ գերադասում եմ հուշագրությունը, ուր երևելիների կյանքի դասերն են ամփոփված: Ինքս էլ սիրում եմ գրքեր նվիրել, հատկապես՝ փոքրիկներին: Նրանց համար ընտրում եմ հանրագիտարանային նշանակության որոշակի գրաքննություն անցած գրքեր:  

-Որքանո՞վ եք արժևորում Գիրք նվիրելու օրվա գոյությունը:

-Ուրախ եմ, որ ունեցանք Գիրք նվիրելու օր: Երեխաները մեծ սիրով են մասնակցում թե´ օրվան նախորդող, թե´ հենց փետրվարի 19-ին տեղի ունեցող՝ արդեն իսկ ավանդույթ դարձած բոլոր միջոցառումներին: Օրն ինձ համար առավել է արժևորվում, քանի որ կապված է Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան հետ: Նա բացառիկ մեծ սեր է ունեցել գրքի նկատմամբ: Դպրոցում պարտադիր են աշակերտների այցելությունները Թումանյանի երևանյան թանգարան: Երեխաներն այս այցելությունների ժամանակ պատկերավոր տեսնում են, թե որքան շատ գրքեր է գնել Թումանյանը: Նա, հավանաբար, մեր իրականության ամենաշատ գրքեր ունեցող հեղինակներից է: Բանաստեղծի գրադարանում մոտ 8100 գիրք է եղել:  

-Արդյոք փետրվարի 19-ը՝ որպես Գիրք նվիրելու օր առանձնացնելն ունեցե՞լ է իր դրական ազդեցությունը:  

-Միանշանակ ունեցել է: Մենք հիմա դժգոհում ենք, որ նոր սերունդը չի կարդում, բայց աշակերտների և ուսանողների մեջ կան այնպիսիք, ովքեր կարդում են և շատ են կարդում: Նաև հետաքրքիր գրական ճաշակ ու նախասիրություններ ունեն։ Չեմ թաքցնում, որ նոր գիրք ընտրելիս երբեմն օգտվում եմ նրանց հուշումներից: Օրվա առանձնացումը կարևորում եմ նրանով, որ մարդիկ նախապատրաստվում են դրան: Փետրվարի 19-ից օրեր առաջ գնում են գրախանութներ, ընտրում որևէ գիրք և այդ ընթացքում ծանոթանում այլ գրքերի: Գիրքը մարդու ընկերն է, իսկ ընկերներին պետք է կարողանալ ընտրել։ Դրական է նաև այն, որ այս պարագայում երեխաներն են ծնողներին ուղղորդում գրախանութ գիրք ընտրելու իրենց ընկերների համար: Բնականաբար, երեխային այդ ընթացքում կարող են հետաքրքրել այլ գրքեր՝ իրենց վերնագրով, գուցե նաև՝ կազմով: Ու այդպես սերտանում է գիրք-ընթերցող կապը:  

-Փետրվարի 19-ից ընդամենը երկու օր անց մենք նույն սիրով ու ոգևորությամբ նշում ենք նաև Մայրենի լեզվի միջազգային օրը: Այդ օրը որքանո՞վ եք կարևորում աշակերտի կյանքում:

-Մայրենիի օրվան մենք անդրադարձել ենք դեռևս դպրոցի հիմնադրման տարվանից՝ 2006 թվականից, քանզի ըստ դպրոցի՝ «Ազգ, հայրենիք, գիտելիք» կարգախոսի՝ մեր նպատակն է կրթել, աճեցնել սերունդ, որը կշտկի ու կվերականգնի հայոց դիմապատկերի աղավաղված դիմագծերը: «Տաթև» դպրոցի հենքը հայեցի կրթությունն ու ավանդական բարքերն են. հայացք համաշխարհայինին հայկական տեսակետից և հայկական աչքերով: Փետրվարի 21-ին ևս համադպրոցական տոն ենք կազմակերպում, որին նախորդում են դասղեկի ժամերն ու զրույցները մայրենիի կարևորության շուրջ՝ օրվա խորհրդին առավել մանրամասն ծանոթացնելու համար: Մայրենիի օրը նշանավորում է ասմունքի մրցույթը: Աշակերտները դահլիճում հետաքրքիր թեմատիկ շարքեր են ներկայացնում՝ նվիրված մեր ազգին, հայրենիքին, «բարձր լեռներից ու խորունկ ձորերից ծնված» ոսկեղենիկ մեր հայոց լեզվին: Այդ օրն ունենում ենք նաև բեմական միջոցառումներ՝ կարևորելով գրագետ հայերենի մատուցումը սերնդին:  

-Ի՞նչ ճանապարհներով պիտի մայրենի լեզուն իր արժանի տեղը գտնի մեր երեխաների կյանքում:  

-Մայրենիի հանդեպ մեր հոգատարությունը պիտի է սկսվի դեռ նախակրթարանից, շարունակվի դպրոցում և բուհում: Պետք է կարողանանք դաստիարակել գրագետ սերունդ, որովհետև ուսյալ մարդն է կարևորում մայրենի լեզվի պահպանումը: Այսօր, բարեբախտաբար, կա մտավորականության մի մաս, որ բավական ակտիվ պայքարում է օտարալեզու իրողությունների դեմ՝ այդպիսով օգնելով կրթական հաստատություններին: Բայց, ընդհանրապես, մայրենիի առաջին պահապանը մեզնից յուրաքանչյուրը պիտի լինի՝ անկախ մասնագիտությունից, սոցիալական դիրքից: Շատ լեզու իմանալն, իհարկե, անհրաժեշտ է, բայց շիրազյան պատգամի համաձայն՝ մայրենին անաղարտ պահելով վեհացնում ես ազգդ, չէ՞ որ լեզուն է ազգային գոյության և ինքնության բանալին:  

-Տիկին Պետրոսյան, ի՞նչ կմաղթեք մեր ընթերցողին:  

-Ցանկանում եմ, որ բոլորս շատ սիրենք մեր մայրենին, փորձենք հղկել, բյուրեղացնել: Որպես կրթօջախ՝ ամեն ինչ անում ենք, որ ճիշտ դաստիարակենք մեր վաղվա քաղաքացիներին: Այդ առումով կարևորում եմ գրքի դերն ու նշանակությունը, և ցանկանում, որ յուրաքանչյուր մարդ իրապես հավատա, որ «գրքերի աշխարհը տիեզերք է անեզր», և հաճախ այն, ինչ չի գտնի կյանքում, կգտնի մտքի նավերում՝ գրքերում։ Մաղթանքս է, որ եղիցի խաղաղություն, և այդ խաղաղության մեջ բոլոր կրթօջախները հնարավորություն ունենան իրագործելու իրենց նվիրական առաքելությունը: Ու թող մեր «Տաթև» դպրոցն էլ իր անվանը հարիր աշակերտներին տա գիտելիքի ու գրագիտության թևեր, որ նրանց ճախրանքը վեհաշուք լինի:  

           Արփի Խաչատրյան

 

 

Հայաստան Գիրք նվիրելու օր Օֆելյա Պետրոսյան Խմբագրի ընտրանի հարցազրույց

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը 407 է. Փաշինյանը նոր տվյալներ է ներկայացրել
Ռուսաստանում ներկայացրել են դեղամիջոց կորոնավիրուսի բուժման համար․ «ՌԻԱ Նովոստի»
Թոքաբորբով 13 պացիենտից 2-ի վիճակը ծայրահեղ ծանր է․ ԱՆ խոսնակ
COVID-19. Վարակվածների ընդհանուր թիվը հասել է 621 հազարին. ԹԱՐՄ ՏՎՅԱԼՆԵՐ
Առցանց քննարկում` «COVID-19. առերեսվելով համաշխարհային վախին» թեմայով:
Դիմացեք, ժողովուրդ ջան․ Արթուր Վանեցյան
Գյումրիում ծանրոցներ են հատկացնելու օրվա հացից զրկվածներին
Ահաբեկում են տնտեսվարող սուբյեկտների աշխատակիցներին,որոնք չեն քվեարկի իշխանության թեկնածու՝ Արայիկ Հարությունյանի օգտին
ԱՄՆ Ջոնս Հոփքինս համալսարանի գրությունը կորոնավիրուսից պաշտպանվելու մասին
29-ամյա աղջիկը որոնվում է որպես անհետ կորած
Վարդ գողացողներին ոստիկանները բռնել են
Նուբար Աֆեյանը գարնանը կորոնավիրուսի պատվաստանյութի փորձարկումից արդյունք ստանալու հույս հայտնեց
«Գոյություն ունեցող երկու լուծումներն էլ վատն են, իսկ հետևանքները՝ անխուսափելի ծանր»․ Ա․ Ղազինյան
Փաստեր, մտահոգություններ և առաջարկներ. ինչպես դուրս գալ կորոնավիրուսային ճգնաժամից
Covid-19-ի դեմ պայքարում քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների պաշտպանության սկզբունքները․ freedomhouse.org
Ստեղծել ենք տեղաշարժման թերթիկի էլեկտրոնային տարբերակը․ Տիգրան Ավինյան
Թուրքիան ամբողջությամբ դադարեցնում է միջազգային ավիահաղորդակցությունը
Բակո Սահակյանն այցելել է ԱՀ ոստիկանություն․ քննարկել են կորոնավիրուսի և ընտրությունների հարցերը
Իրանում մեկ օրում կորոնավիրուսով վարակման նոր ռեկորդ է գրանցվել
Վարչապետը պիտի օր ու գիշեր աշխատեր,որ հարյուր հազարավոր թեստեր ներկրեր,որ բոլոր բուժհաստատությունները կարողանային թեստավորել բնակիչներին
Մինչ օրս կազմվել է 1742 արձանագրություն․ ՀՀ ոստիկանություն
«Հիվանդը մահացավ առանց տեստ անցնելու»․ Նարեկ Մալյան
«Գերմանիան այս հարցում գրանցում է լուրջ հաջողություններ»․ Վ․ Ոսկանյան
Մեծամոր-Արմավիր ճանապարհին «Mazda»-ն գլխիվայր շրջվել է. վարորդը տեղում մահացել է
«Կարելի է դիտարկել էլեկտրոնային եղանակով նիստերի անցկացման և քվեարկության հնարավորությունը»․ Ա․ Աշոտյան
Ավելին
Ավելին