Հայերեն   English   Русский  
ԱՆՑՅԱԼԻՑ
1441 թվականին բախտորոշ իրադարձություն եղավ հայության կյանքում: Ամենայն հայոց կաթողիկոսությունը Կիլիկիայի Սիս մայրաքաղաքից տեղափոխվեց Արևելյան Հայաստան, և Մայր Աթոռը հաստատվեց Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնում, որտեղ սկզբնավորվել էր դեռևս 301 թվականին: Գրիգոր Թ Մուսաբեկյանց կաթողիկոսը հրաժարվեց Արևելյան Հայաստան տեղափոխվելուց և մնաց Կիլիկիայում՝ հիմք դնելով, փաստորեն, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը:
Դեռ պատանի էի, երբ առաջին անգամ ոտք դրեցի իմ ծննդավայր Ախթալան շրջապատող Վիրահայոց լեռների խորքերում թաքնված միջնադարյան լքված բնակավայրերն ու թավ անտառները:
XIV դարավերջը և XV դարի առաջին քառորդը հայության համար օրհասական տարիներ էին: 1375 թ. կործանվեց Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը: Ապա հետևեցին Լենկ-Թեմուրի արշավանքները, որոնք ոչ միայն մարդկային ու նյութական հսկայական կորուստներ պատճառեցին հայությանը, այլև իսպառ խորտակեցին բուն Հայաստանում պահպանված մի քանի կիսանկախ իշխանություններ:
Հայոց ցեղասպանությունը ոչ միայն հայության մեծագույն կորուստն է, այլև մեծագույն խարանը: Ովքե՞ր էին այդ ոճրի հեղինակները: Ովքե՞ր էին երիտթուրքերը…
Լեռնային Կիլիկիայի Կանչ ամրոցի և դղյակի տերը՝ Օշին Հեթումյան իշխանը, Գրիգոր Է Անավարզեցի կաթողիկոսի մասին բանաստեղծական տողեր է գրել՝ փառաբանելով նրան.
1206 թ. մոնղոլական Ղուրուլթայը (ցեղապետների ժողովը) ցեղապետ Տիմուչինին ընտրեց համամոնղոլական խաքան: Տիմուչինը ստացավ Չինգիս խան անունը, որ նշանակում է Աշխարհի տիրակալ: Հիմք էր դրվում աշխարհի ամենամեծ կայսրություններից մեկին:
Գրիգոր Զ Ապիրատ կաթողիկոսի գահակալության շրջանը երանելի ժամանակաշրջան էր հայոց պատմության մեջ: Կիլիկիայի հայոց իշխանությունը վերելքում էր, և Լևոն Բ Մեծագործ իշխանին արքայական թագից կես քայլ էր բաժանում:
-Իջե՜ք, իջե՜ք, երազներ,իջե՜ք զգո՛ւյշ, երազներ,շոյո՜ղ, անո՛ւշ երազներ,իջե՜ք քնքո՛ւշ երազներ:Լևոն Շանթ. «Հին աստվածներ»:
Որպեսզի խափաներ Լևոն Բ-ի արքայական թագ ստանալու գործընթացը՝ Գրիգոր Դ Տղա կաթողիկոսը գաղտնի համագործակցում էր հայոց երկրի թշնամիների հետ: Ավելի հեռուն գնաց նրան հաջորդած քրոջ որդին՝ Գրիգոր Ե-ն, որ բացահայտ ըմբոստացավ Կիլիկիո հզոր իշխանի դեմ:
Ռուսա Բ արքան (մ.թ.ա. 685-645) վիմագիր արձանագրություններում փառաբանված է որպես Տիեզերքի արքա, Մեծ արքա, Արքայից արքա, Բիայնիլիի արքա… Սակայն այս տիտղոսները տուրք էին սոսկ նախորդ զորեղ գահակալներից մնացած ժառանգության: Ռուսա Բ-ի թագավորության օրոք Արարատյան թագավորության արևն արդեն թեքվել էր դեպի մայրամուտ:
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: