Հայերեն   English   Русский  
ԱՆՑՅԱԼԻՑ
XIV դարավերջը և XV դարի առաջին քառորդը հայության համար օրհասական տարիներ էին: 1375 թ. կործանվեց Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը: Ապա հետևեցին Լենկ-Թեմուրի արշավանքները, որոնք ոչ միայն մարդկային ու նյութական հսկայական կորուստներ պատճառեցին հայությանը, այլև իսպառ խորտակեցին բուն Հայաստանում պահպանված մի քանի կիսանկախ իշխանություններ:
Հայոց ցեղասպանությունը ոչ միայն հայության մեծագույն կորուստն է, այլև մեծագույն խարանը: Ովքե՞ր էին այդ ոճրի հեղինակները: Ովքե՞ր էին երիտթուրքերը…
Լեռնային Կիլիկիայի Կանչ ամրոցի և դղյակի տերը՝ Օշին Հեթումյան իշխանը, Գրիգոր Է Անավարզեցի կաթողիկոսի մասին բանաստեղծական տողեր է գրել՝ փառաբանելով նրան.
1206 թ. մոնղոլական Ղուրուլթայը (ցեղապետների ժողովը) ցեղապետ Տիմուչինին ընտրեց համամոնղոլական խաքան: Տիմուչինը ստացավ Չինգիս խան անունը, որ նշանակում է Աշխարհի տիրակալ: Հիմք էր դրվում աշխարհի ամենամեծ կայսրություններից մեկին:
Գրիգոր Զ Ապիրատ կաթողիկոսի գահակալության շրջանը երանելի ժամանակաշրջան էր հայոց պատմության մեջ: Կիլիկիայի հայոց իշխանությունը վերելքում էր, և Լևոն Բ Մեծագործ իշխանին արքայական թագից կես քայլ էր բաժանում:
-Իջե՜ք, իջե՜ք, երազներ,իջե՜ք զգո՛ւյշ, երազներ,շոյո՜ղ, անո՛ւշ երազներ,իջե՜ք քնքո՛ւշ երազներ:Լևոն Շանթ. «Հին աստվածներ»:
Որպեսզի խափաներ Լևոն Բ-ի արքայական թագ ստանալու գործընթացը՝ Գրիգոր Դ Տղա կաթողիկոսը գաղտնի համագործակցում էր հայոց երկրի թշնամիների հետ: Ավելի հեռուն գնաց նրան հաջորդած քրոջ որդին՝ Գրիգոր Ե-ն, որ բացահայտ ըմբոստացավ Կիլիկիո հզոր իշխանի դեմ:
Ռուսա Բ արքան (մ.թ.ա. 685-645) վիմագիր արձանագրություններում փառաբանված է որպես Տիեզերքի արքա, Մեծ արքա, Արքայից արքա, Բիայնիլիի արքա… Սակայն այս տիտղոսները տուրք էին սոսկ նախորդ զորեղ գահակալներից մնացած ժառանգության: Ռուսա Բ-ի թագավորության օրոք Արարատյան թագավորության արևն արդեն թեքվել էր դեպի մայրամուտ:
301 թվականը հայության ամենաճակատագրական պահն էր, քանզի այդ թվականին մեր երկրում կատարված փոփոխությունը ոչ միայն կրոնական ու ոչ միայն քաղաքական բնույթ ուներ: Հայաստան թափանցած նոր վարդապետությունը նոր աշխարհայացք ձևավորեց հայության մեջ, ինչը հային շեղեց իր հոգեկերտվածքից, ավանդական, պապերի նախանշած ուղուց ու թուլացրեց, ստրկացրեց…
Արարատյան թագավորությունը մ.թ.ա. 714 թ. մեծ հարված ստացավ իր ոխերիմ ախոյանից՝ Ասորեստանից: Սարգոն Բ արքան մեծ զորքով հարձակվեց հայոց երկրի վրա: Նա չկարողացավ գրավել մայրաքաղաք Տուշպան, բայց գրավեց ու ավերեց երկրի հոգևոր կենտրոնը՝ Արդինիի Մուսասիրի տաճարը: Հայոց արքան՝ Ռուսա Ա-ն, վշտից ու անպատվությունից ինքնասպան եղավ:
Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: