f

Անկախ

Ազգային գրադարանի թվային շտեմարանի կորուստը համազգային ողբերգություն է. մեղավորները պետք է հեռանան


Անկախությունից ի վեր հայագիտության և առհասարակ հայ մշակույթի նվաճումներից մեկը Հայաստանի ազգային գրադարանի գրացուցակների և հայատառ գրականության թվայնացումն էր, որ ավելի քան մեկ տասնամյակի անգնահատելի, տքնաջան աշխատանքի արդյունք էր: Կարելի է շնորհավորել ներկայիս իշխանություններին, մի հարվածով ոչնչացրեցին այդ հարստությունը: Սրա՞ համար էին ահռելի պարգևավճարներ ստանում նորելուկ իշխանավորները:

Մայիսի 9-ին մերթ ընդ մերթ ահազանգեր էին լսվում, որ հնարավոր չէ օգտվել Հայաստանի ազգային գրադարանի կայքից, մարդկանց գիտական աշխատանքն այդ պատճառով խափանվում է: Ի պատասխան գրադարանի ֆեյսբուքյան էջում տեղեկություն տեղադրվեց, ըստ որի՝ գրադարանի առցանց էլեկտրոնային շտեմարանները ժամանակավորապես անհասանելի են տեխնիկական պատճառներով, որոնք շուտով կշտկվեն: Եվ մի քանի օր անց արդեն «Արևելքի» ուղիղ հարցին ստիպված եղան հայտնել եղելությունը. շտեմարանի սերվերները, այսինքն՝ սպասարկող կայանները, որոնք պահում են ողջ տեղեկատվությունը, այրվել են:  

Որոշ աղբյուրներ ասում են՝ այրվել է օդորակիչը, որից հրդեհը տարածվել է դեպի սերվերները և համակարգիչները: Այդ նույն սենյակում են գտնվում նաև ջեռուցման կաթսաները, որոնց խողովակները հալվել են, դրանցից հոսող ջուրը մարել է կրակը: Եթե այդ բարեբախտությունը տեղի չունենար, սարսափելի է մտածել, թե ինչ կարող էր լինել: Բավական է ասել, որ տվյալ սենյակը գտնվում է անմիջապես անձեռնմխելի պահոցի տակ, մոխրանալու էր ազգային ողջ հիշողությունը:  

Ի՞նչ անուն տալ այս իրողությանը, անփութությո՞ւն: Իհարկե ոչ, սա հանցավոր անգործության և տգիտության հետևանք է, ինչը ցույց է տալիս՝ այն մարդը, որը ստանձնել է տվյալ կարևոր գիտական հաստատության գործառության պատասխանատվությունը, մեղմ, շատ մեղմ ասած, իր տեղում չէ, և պետք է պատասխան տա ոչ միայն նա, այլև նրան նշանակողները: Ո՞վ է ասել, որ յուրաքանչյուր գրող կամ գրականագետ կարող է ազգային գրադարան կառավարել: Գրադարանագիտությունը մասնագիտություն է, որում կարելի է խորանալ, իհարկե,  ոչ միայն հատուկ բուհ ավարտելով, այլև այդ գործը սիրելով, փորձ ձեռք բերելով ու ինքնակրթվելով: Տվյալ դեպքում, ինչպես տեսնում ենք, դա տեղի չի ունեցել:

Տնօրենի պաշտոնակատար Հրաչ Սարիբեկյանն «Արևելքին» ասել է, որ իրենց համար անհասկանալի է, թե ինչը կարող էր հրդեհի կամ սարքերի տաքացման պատճառ դառնալ, և  չի բացառել նաև դիտավորությունը: «Չգիտեմ, գուցեև որոշ մարդկանց ձեռքը գնա նման արժեքներ փչացնելու, մենք ամեն օր տեսնում ենք՝ ոնց են մարդիկ իրենց ձեռքով Հայաստանում ոչնչացնում հուշարձաններ և այլն»,- ասել է ՀՀ ԿԳՄՍ փոխնախարար Նարինե Խաչատուրյանը: Ապշել միայն կարելի է, եթե մարդիկ ամեն օր ոչնչացնում են հուշարձանները, այդ դեպքում ինչի՞ համար է այդ նախարարությունը, որպես դիտորդ առկա իրողություններն արձանագրելու և կրած կորուստներն էլ անհայտ չարանենգ մարդկանց դիտավորությանը վերագրելո՞ւ համար:  

Իսկ գրադարանի տնօրենի պաշտոնակատա՞րը: Պարզվում է՝ նա սպասում է, որ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը գնահատի, թե ինչ կորուստ են կրել ազգային գրադարանն ու նրա առցանց շտեմարանից օգտվող ակադեմիական շրջանակները: Ուրեմն ինքը չգիտի՞, դեռ պետք է իրեն բացատրե՞ն, թե պիտի խրատ տան, որ չի կարելի այսպիսի ռազմավարական նշանակություն ունեցող հաստատությունն արտակարգ դրության պայմաններում թողնել միայն ոստիկանների հսկողությանը, այլ ամեն օր հերթապահություն ու հսկողություն սահմանել: Ոստիկաններն ի՞նչ գիտեն, թե որ սենյակում ինչ արժեքներ են պահվում, կամ նրանք այդ սենյակները մտնելու ի՞նչ իրավունք ունեն: Փաստը մնում է փաստ, եթե չլինեին ընթերցողների ահազանգերն ու դժգոհությունները, հնարավոր է, որ մինչ օրս էլ չիմանայինք վրա հասած փորձանքի մասին: «Գրադարան են բերել աշխատողներ, որոնք գործից շատ հեռու են»,- ասում է գրադարանի նախկին տնօրեն Տիգրան Զարգարյանը, որի տնօրինության օրոք ու ղեկավարությամբ են կատարվել գրադարանի գրացուցակների և պահոցների թվայնացման աշխատանքները:  Սա է մեխը, ամեն տեղ ղեկավարներին հեռացնելու և նրանց իշխող քաղաքական ուժի ներկայացուցիչներով կամ համակիրներով փոխարինելու մոլուցքն աստիճանաբար քայքայեց ամեն ինչ, ընդհուպ գիտությունն ու մշակույթը, որոնք առանց այդ էլ առանձնապես արտոնյալ վիճակում չէին:  

«Արևելքի» հրապարակումից մի քանի ժամ անց հրապարակվեց «Արմենպրեսի» հաղորդագրությունը, ըստ որի՝ գրադարանի տնօրենի պաշտոնակատար Սարիբեկյանը հայտնել է, թե «սերվերային սարքերում առկա թվայնացված և արխիվացված նյութերը պահպանված են նաև առանձին կրիչներով,  հետևաբար սերվերների վնասվելու հետևանքով անգամ արխիվացված նյութերի կորուստ տեղի չի ունեցել և թվային նյութերի ամբողջականությանը վտանգ չի սպառնում»: Հարց է ծագում՝ դրանից մի քանի ժամ առաջ նա չգիտե՞ր այդ կրիչների մասին:

Տա Աստված, ուզում ես գոնե հույս ունենալ, որ թեպետ գրադարանն արդեն մի քանի տարով հետ է շպրտվել, կորուստն անվերադարձ չէ: Բայց այդ հույսն ունենալու համար պետք է երաշիք ունենանք, որ թե՛ գրադարանի ներկայիս տնօրինությունը, թե՛ նախարարության ղեկավարությունը շուտափույթ հրաժարական կտան: Սա անձերի հարց չէ, նրանք պետք է հասկանան, որ իրենց անպատասխանատվության հետևանքով տեղի է ունեցել մի բան, որն ուղղակի հնարավոր չէ ներել: Դրանից հետո առաջին քայլն այն պիտի լինի, որ ստեղծվի բանիմաց հայագետներից ու տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետներից բաղկացած մի հանձնախումբ, որը կստանձնի հնարավորինս կարճ ժամկետում շտեմարանի վերականգնման և առհասարակ գրադարանի զարգացման հայեցակարգի ու ռազմավարության մշակման գործը: Այլապես մեզ կմնա եզրակացնել, որ այս ամենի հիմքում իրոք դիտավորություն կա, և այդ դիտավորությունը որոշակի հասցեատեր ունի՝ ներկայիս իշխանությունները:

Անահիտ Հարությունյան  

 

մշակույթ Ազգային գրադարան հրդեհ էլեկտրոնային շտեմարան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Գուրգեն Մարգարյանի գործով ՄԻԵԴ որոշումը հաստատեց Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականությունը
Ռուսաստանի էներգետիկայի եւ վառելիքի առաջին նախարար Վլադիմիր Լոպուխինը մահացել է կորոնավիրուսից
Չեմ կարծում, որ ինչ-որ մեկը կա, որ այս մեծամասնության հետ պատրաստ է կառավարությունում աշխատել. Մարուքյան
Հունիսի 2-ին «Արմենիա» ավիաընկերությունը կիրականացնի հատուկ չվերթ Երևան-Միներալնիյե Վոդի-Երևան ուղղությամբ
Արմեն Սարգսյանը համոզված է, որ սփյուռքահայերի ներուժն օգտագործելու համար անհրաժեշտ է ինստիտուցիոնալ մոտեցում ունենալ
Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը ներկայացնում է նոր ոստիկանապետին. ուղիղ
Նիկոլ Փաշինյանն ուղերձ է հղել Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Գախարիային
ՄԻԵԴ-ը հրապարակեց Գուրգեն Մարգարյանի սպանության գործով վճիռը. փաստաբանների մամուլի ասուլիսը. ուղիղ
Սիրելի օլիգարխի «Նատալի Ֆարմը» այն 4 ընտրյալներից է, որը պետպատվերով կորոնավիրուս է թեստավորում. Hraparak.am
Արցախի նախագահը ներկայացրել է նոր կառավարության և պետական կառավարման այլ մարմինների կառուցվածքը
Նադալը կարանտինից հետո առաջին մարզումն է անցկացրել
Վահագն Հովակիմյանը հիմա բարդ վիճակում է, պետք է որոշի՝ ինքն է դատվում, թե Բուքիքիոն ու Սերժ Սարգսյանը. Մարուքյան
Մայիսի 26-ի ցերեկը, 27-31-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Հաջորդիվ պարոն Գորգիսյանը կխոսի 5G աշտարակներով չիպավորելու մասին․ Արսեն Թորոսյան
Բա որ վրացիներն էլ մեր վարորդներին ասեն՝ վարակված են ու տանեն կարանտինի մեջ մտցնեն. Մարուքյանը՝ Թորոսյանի մասին
Գյումրիում այրվել են տանիքի փայտյա կառուցատարրերը
Հայցում եմ քաղաքացիների ներողամտությունը․ Մակունցը՝ Արցախում խնջուքին առանց դիմակ մասնակցելու մասին
Իբրաիմովիչը վնասվածք է ստացել
Վահագն Աբգարյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի. ինչու չի կատարվում այդ որոշումը. Փաստաբան
Դիմակ չկրելու համար պատգամավորը չի կարող նախազգուշացում ստանալ, եւ ԱԺ-ն չի կարող պատգամավորն հեռացնել մեկ օրով, այնուհետեը 7 օրով. Մարուքյան
Մենք մաքսիմալ մեծ եկամուտ պետք է ստանանք տարածքների վաճառքից. Մարության
Ձախողելու և հաջողելու մասին այս պահին դեռ շատ վաղ է խոսել. Մակունց
Հրազդան քաղաքի տներից մեկի տանիքը ուժեղ քամու հետևանքով պոկվել և ընկել է ճանապարհին
Գուրգեն Մարգարյանի գործով ՄԻԵԴ-ն արձանագրեց. Ադրբեջանը խախտել է կյանքի իրավունքն ու խտրականության արգելքը
Էդմոն Մարուքյանը համաճարակից հետո հիշվելու է որպես դիմակ չկրելու համար պայքարող անձ․ Ռուբեն Ռուբինյան
Ավելին
Ավելին