f

Անկախ

ՄԱԿ-ը նախազգուշացնում է՝ մինչև 2030թ. սովի և թերսնուցման բոլոր ձևերի վերացման նպատակին հասնելը կասկածի տակ է


ՄԱԿ-ի տարեկան զեկույցի համաձայն, սովի մատնված մարդկանց թիվն ավելանում է։ Վերջին հինգ տարիների ընթացքում տասնյակ միլիոնավոր մարդիկ են համալրել քրոնիկական թերսնուցում ունեցողների շարքը, իսկ աշխարհում պետությունները շարունակում են պայքարել թերսնուցման բազմաթիվ ձևերի դեմ։
 
«Պարենային անվտանգության և սնուցման վիճակն աշխարհում» զեկույցի վերջին համարում տեղ գտած գնահատականներով, գրեթե 690 միլիոն մարդ քաղցած է եղել 2019 թվականին: Դա 10 միլիոնով ավել է 2018 թվականի նույն ցուցանիշից, և 60 միլիոնով ավել՝ 5 տարի առաջվա ցուցանիշից։ Բարձր գներն ու ցածր վճարողունակությունն, իրենց հերթին, նշանակում են, որ միլիարդավոր մարդիկ չեն կարող առողջ և վիտամիններով հարուստ սննդամթերք օգտագործել։

Սովի մատնված մարդկանց ամենամեծ ցուցանիշը գրանցվել է Ասիայում, բայց այն ամենաարագ տեմպերով աճում է Աֆրիկայում։ Ըստ զեկույցի կանխատեսումների, 2020 թվականի ավարտին կորոնավիրուսային համավարակի պատճառով աշխարհում լրացուցիչ ավելի քան 130 միլիոն մարդ կմատնվի քրոնիկական սովի։
 
«Պարենային և սննդի անվտանգության վիճակն աշխարհում» զեկույցը ամենահեղինակավոր համաշխարհային հետազոտությունն է, որ հետևում է սովի և թերսնուցման հարցերին վերաբերող առաջխաղացման վիճակագրությանը։ Այն մշակվում է ՄԱԿ-ի սննդի և գյուղատնտեսության հիմնադրամի, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, Գյուղատնտեսության միջազգային հիմնադրամի, ՄԱԿ-ի պարենի համաշխարհային կազմակերպության և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից։
 
Քաղցը թվերով
Թերսնուցված մարդկանց ամենամեծ թիվն Ասիայում է՝ 381 միլիոն մարդ։ Երկրորդ տեղում է Աֆրիկան 250 միլիոնով, որին հաջորդում են Լատինական Ամերիկան և Կարիբյան ավազանի երկրները՝ 48 միլիոն ցուցանիշով։ Թերսնուցվածության գերակայությունը, գլոբալ կտրվածքով, կամ սովի մատնված մարդկանց ընդհանուր թիվը քիչ է փոխվել, ընդամենը 8.9 տոկոսով, իսկ բացարձակ թվերը 2014 թվականից շարունակում են աճել։ Սա նշանակում է, որ վերջին հինգ տարիների ընթացքում, սովի մակարդակն աճել է՝ բնակչության թվաքանակի աճին զուգահեռ։
 
Համավարակի ազդեցությունը
Սովի դեմ պայքարի առաջընթացն արդեն իսկ դանդաղ էր ընթանում, իսկ կորոնավիրուսային համավարակն, իր հերթին, մեծացնում է խոցելիությունն ու պակասը պարենի համաշխարհային համակարգերում, այն է՝ ազդեցություն է ունենում սննդամթերքի արտադրության, բաշխման և սպառման բոլոր ձևերի և գործընթացների վրա։ Թեև դեռ շատ վաղ է գնահատել ինքնամեկուսացման և համավարակի տարածումը զսպելուն ուղղված միջոցառումների ողջ ազդեցությունը, ըստ զեկույցի գնահատականների, առնվազն ևս 83 միլիոն մարդ, և հավանաբար, ընդհանուր առմամբ 132 միլիոն մարդ, կարող է սովի մատնվել 2020 թվականին կորոնավիրուսով պայմանավորված տնտեսական անկման հետևանքով։
 
Անառողջ սննդակարգպարենային անապահովություն և թերսնուցում
Սովն ու թերսնուցումը բոլոր ձևերով հաղթահարելը, այդ թվում՝ թերսնուցման տարբեր աստիճանները, սնուցողական միկրոտարրերի բացակայությունը, գերքաշությունն ու ճարպակալումը, ավելին են, քան պարզապես գոյությունը պաշտպանելու համար սննդով ապահովելը։ Այն, ինչ սպառում են մարդիկ, և հատկապես՝ երեխաները պետք է նաև սննդարար լինի։ Այնուամենայնիվ, մեծաթիվ ընտանիքների համար հիմնական խոչընդոտը սննդարար մթերքի բարձր գինն է և առողջ սնունդ գնելու անկարողությունը։
 
Զեկույցը փաստարկներ է ներկայացնում այն մասին, որ առողջ սննդակարգ ապահովելու համար, անհրաժեշտ է շատ ավելին, քան օրական 1.90 ԱՄՆ դոլարը, որը աղքատության միջազգային նշաձողն է։ Ըստ զեկույցի, նույնիսկ ամենամատչելի առողջ սննդակարգի արժեքը հինգ անգամ ավելին է գնահատվում, քան ստամոքսը միայն օսլայով լցնելու արժեքն է։ Օգտակար նյութերով հարուստ սննդակարգը, որ պարունակում է՝ կաթնամթերք, միրգ, բանջարեղեն և սպիտակուցներով (բուսական և կենդանական ծագման) հարուստ կերակրատեսակները աշխարհում ամենաթանկ սննդամթերքի թվին են պատկանում։
 
Ըստ զեկույցի, 2019 թվականին, հինգ տարին չլրացած երեխաների մեկ քառորդից մինչև մեկ երրորդը՝ 191 մլն երեխա, թերաճ էին կամ հյուծված՝ այսինքն՝ հասակով շատ կարճ կամ շատ նիհար։ Հինգ տարին չլրացած ևս 38 միլիոն երեխա գերքաշ էր։ Միևնույն ժամանակ, մեծահասակների շրջանում ճարպակալումը դարձել է լիիրավ համավարակ։
 
Գործողությունների կոչ
Զեկույցը հիմնավորող փաստարկներ է ներկայացնում առ այն, որ երբ կայունությանն ուղղված քայլերը կյանքի կոչվեն, անցումը առողջ սննդակարգին կօգնի սովի ցուցանիշները կրճատել՝ միևնույն ժամանակ հսկայական խնայողություններ իրականացնել։ Ըստ զեկույցում արված հաշվարկների, նման անցումը թույլ կտա անառողջ սննդակարգերի պատճառով առողջությանը հասցված վնասները, որ ըստ գնահատականների 2030 թվականին կկազմեն 1,3 մլրդ ԱՄՆ դոլար, գրեթե ամբողջությամբ հավասարակշռել: Ածխաթթու գազի արտանետումները, որ ըստ գնահատականների կազմում են 1.7 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, կարող են կրճատվել գրեթե երեք քառորդով։
 
Զեկույցը կոչ է անում վերափոխել սննդային համակարգերը՝ նվազեցնելու սննդարար սննդամթերքի գինը և մատչելի դարձնելու առողջ սննդակարգերի արժեքը։ Թեև, ինչպես երկրից երկիր, այնպես էլ երկրի ներսում լուծումները տարբեր կլինեն: Ընդհանուր առմամբ, հարցի լուծումը պարենի մատակարարման համընդհանուր շղթայում միջամտություններ իրականացնելն է, այդ թվում՝ տնտեսական քաղաքականության, առևտրի, պետական ծախսերի և ներդրումային քաղաքականության մեջ։
 
Զեկույցը կառավարություններին կոչ է անում սնուցմանը վերաբերող հիմնահարցերը ներառել գյուղատնտեսության ոլորտում իրենց մոտեցումներում: Աշխատանք տանել սննդի արտադրության, պահեստավորման, փոխադրման, բաշխման, ինչպես նաև շուկայավարման ծախսերը խթանող գործոնները կրճատելու ուղղությամբ՝ այդ թվում՝ անարդյունավետության և սննդի կորուստների, թափոնների կրճատումը: Աջակցել տեղական մանրածախ արտադրողներին աճեցնել և վաճառել ավելի սննդարար սնունդ և ապահովել դրանց հասանելիությունը շուկաներ, առաջնահերթություն տալ երեխաների սննդին՝ որպես ամենամեծ կարիք ունեցող խումբ, խթանել վարքի փոփոխությունը կրթության և հաղորդակցության միջոցով, և ներառել սնունդը սոցիալական պաշտպանության ազգային համակարգերում և ներդրումային ռազմավարություններում:

Հայաստան ՄԱԿ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

2020թ. քննված և քննվող քրգործերով պարզվել է պետությանը պատճառված 214.8 մլրդ դրամի վնաս
Կորոնավիրուսից մահացած բոլոր պացիենտներն ունեցել են ուղեկցող քրոնիկական հիվանդություններ
Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 160, մահվան՝ 13 նոր դեպք․ վարակվածների ընդհանուր թիվը 40593 է, մահվան դեպքերինը՝ 1037
Պետության կորստից 100 տարի անց. արդյոք կկրկնվի՞ պատմությունը
Կամերային կենտրոնը կներկայացնի Ռիշար Գալիանոյի մասնակցությամբ «Տարվա եղանակներ» համերգի տեսագրությունը
Կրակոց՝ Հրազդանի կիրճում. բերման է ենթարկվել 10 մարդ, հայտնաբերվել են ատրճանակ ու դանակներ. shamshyan.com
Դիմել եմ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանին՝ Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջ տանող ճանապարհը հիմնանորոգելու առաջարկությամբ.Մարուքյան
Մարիամ Փաշինյանը նոր լուսանկարներ է հրապարակել
«Ավրորան» 200.000 ԱՄՆ դոլար է նվիրաբերում Բեյրութում աղետի հետեւանքները հաղթահարելու համար
Սեդա Հակոբյանն ազատվել է ՀՀ փոխվարչապետի ռեֆերենտի պաշտոնից
Օտարերկրացիների՝ Վրաստան մուտքն արգելող որոշումը շարունակում է ուժի մեջ մնալ. արգելքը չի վերաբերում բեռնափոխադրումներին
Նիկոլ Փաշինյանը նոր տեսանյութ է հրապարակել
Խոշոր ավտովթար՝ Կոտայքում. Աբովյան-Նոր Հաճն ավտոճանապարհի կամրջի վրա բախվել են Skoda և Ford մակնիշի ավտոմեքենաներ, 5 մարդ հոսպիտալացվել է. Shamshyan.com
Օգոստոսի 12-ին Nord Star ավիաընկերությունը կիրականացնի Մոսկվա-Գյումրի չարտերային չվերթը
Սյունիքում Opel Astra G-ին ընկել է գետը, վարորդը հոսպիտալացվել է
Հրշեջ-փրկարարները մարել են ընդհանուր 17.1 հա տարածքում բռնկված հրդեհները
Վանաձորի քիմկոմբինատում առկա ամոնիակը շատ քիչ է, վտանգավոր չէ շրջակա միջավայրի համար. Տեսչական մարմին
Ավտովթար Ռուբինյանց փողոցում․ կան տուժածներ
Գազամատակարարման պլանային ընդհատումներ կլինեն Սևան քաղաքում և Վերին Գետաշեն գյուղում
«Ժողովուրդ». Ազգային ժողովի էթիկայի հարցերով հանձնաժողովը չի կարող ստեղծվել 2021 թ. հունվարի 1-ից շուտ
Լուկաշենկոն կփորձի հեռու մնալ և՛ Արևմուտքից, և՛ Մոսկվայից, սակայն մոտենալ Թուրքիային և Չինաստանին
«Հրապարակ». Նարինյանի կալանքը զայրացրել է դատավորներին
«Ժողովուրդ». Ուշագրավ կադրային փոփոխություններ՝ Քննչական կոմիտեում
«Ժողովուրդ». Մանրամասներ «Իմ քայլը» խմբակցության դռնփակ հանդիպումից
Ո՛չ մեկ ձեզ իրավունք չի տվել տնտեսական թռիչքաձև աճ ապահովելու համար վտանգի տակ դնել այսօրվա ու ապագա սերունդների ճակատագիրը
Ավելին
Ավելին