f

Անկախ

Տավուշյան պատմություններ. ՎԱՆՈՆ


Լեռան այս կողմում մենք էինք ապրում, այն կողմում՝ նրանք; Լեռան այն կողմում հյութալի արոտավայրեր ու մարգագետիններ կային, մեր կողմում՝ քար ու քարափ, մեր գյուղ ասածն էլ, մի բուռ հող էր, ու ինձ թվում էր, թե հենց մեր ,, Պառավ Քարն ,, է աշխարհի երկինք-առաս տաղը պահում, և աշխարհը ինձ համար սկիզբ էր առնում էտ մի բուռ քարամաշկ գյուղից; Լեռան այն կողմը տեսնելու, գնալու թաքուն ցանկությունը մեծ էր, ու էլ ավելի մեծացավ, երբ մի օր Սաթենիկ տատիս հարցրի.

,,-Ովքե՞ր են լեռան էն կողմում ապրողները,,

,,-Մեզ նման՝ էրկու վըտնանի, էրկու ըչքանի մարդիկ են, բայց....,,

,,-Բայց ի՞նչ...,,

,,-Բայց թուրքեր են...,,

...... Տաս-տասներկու տարեկան էի երևի, երբ ամռան մի երեկո հորեղբայրս ասաց, որ լեռան այն կողմը՝ թուրքերն է գնալու գյուղի համար անասնակեր բերելու;

,,-ՈՒ՞մ հետ,-անհանգստացավ տատս,,;

,,Վանոյի..,,

,,-Հաա ՜, Վանոն թուրքերըմը լավ ծանոթնի ունի, լիզուն էլ իրանցից լավ գիտի,,-հանգստացավ տատս;

Փորձեցի առիթը բաց չթողնել ու սիրտ արի խնդրել.

,,-Ինձ էլ կտանե՞ս հետդ...,,

Հորեղբայրս տատիս կողմը նայեց, հասկացնելով, որ նրանից է կախված իմ գնալ-չգնալու խնդիրը;

,,-Հետդ տար, թող աշխարհ տենա,,- համաձայնեց տատս;

,,-Քնով չընկնես, արևը տուս չեկած , ճամփա դենք ընկնիլ...,,-ասաց հորեղբայրս ու իջավ գեղամեջ;

Ուրախությունից քունս չտարավ, նույնիսկ շորերով անկողին մտա, որ լուսադեմին ժամանակ չկորցնեմ;

Լույսը չբացված ճանապարհին էինք; Առաջին անգամ տեսա քնաթաթախ. արթնացող գյուղի լուսաբացը՝ հրաշք էր... այդ լուսաբացը մինչև հիմա էլ իմ տեսած բոլոր լուսաբացներից ամենակատարյալն էր ու անկրկնելին, թեև բազում , անհաշիվ լուսաբացներ եմ դիմավորել աշխարհի տարբեր ծագերում՝ Բայկալից մինչև Խաղաղ օվկիանոս...

Լեռների ետևում ինձ համար պահ մտած ուրիշ մի աշխարհ էր բացվում; Օրը կիսվելուն մոտ էր., Վանոն մեքենան արգելակեց ճամփեզրին տնկած սահմանային ցուցանակի մոտ, որին մեր գյուղի անունն էր ; Ցուցանակից այն կողմ արդեն, ինչպես Վանոն ասաց՝ թուրքի հողն էր...

Նրանց ցուցանակներին լատինատառ ազերիական/թրքական/ գյուղերի, բնակավայրերի անուններն էին արդեն;

,,Սրանք տառեր չունե՞ն, որ ռուսերեն են գրել իրենց գյուղերի անունները..,,

,,-ԷԷԷ՜հ սրանք ի՞նչ ունեն, որ տառ ու գիր էլ ունենան... Էս էլ հու իրանց պապական հողե՞րը չի , բալշևիկի գծած սահմանն ա...,,

,,-Բալշևիկը ո՞վ ա Վանո ամի,- միամիտ հարցրի ես,,;

,,-Բալշի՞կը,-խորհրդավոր կրկնեց Վանոն ու,- Բալշևիկ ը, ախպոր բալա, թուրքի ախպերն ա բալշևիկը...,,

,,-Վանո, էս ըրեխի արինը պըխտորիլ մի, վախտը չի...,,-դիտողություն արեց հորեղբայրս,- առանց էն էլ...,,

,,-Առանց էն էլ ի՞նչ,- հանդիմանեց Վանոն,- թող գիտենա, վեր էգուց-կյալ օր ասի ոչ՝ բա խի՞ չըսեցիք,- հետո դառնալով իմ կողմը շարունակեց,-

,,-Հա, ախպոր բալա, թուրքի կիրն էլ, հողն էլ, սահմանն էլ բալշևիկն ա տվել էլ, գծել էլ...,,

Մի ամբողջ օր թուրքերում մնացինք; Վանոյի թուրք ծանոթներն ու ընկերները հյուրասիրության մեջ անգերազանցելի էին; Վերադարձին, նրանցից մեկը նույնիսկ չալպուտուրիկ գառնուկ նվիրեց ինձ....

Օրը հեքիաթի պես կավարտվեր, եթե վերադարձի ճանապարհին, գրեթե ամեն բնակավայրի միջով անցնելիս ,

մեր ավտոմեքենայի ետևից չվազեին ու քարեր նետելով չկանչեին.

,,-էրմենի ՜..,Էրմեն՜ի... գյավուր Էրմենի՜՜՜..,,

Նետված քարերի տարափից որքան էլ Վանոն փորձեց փախցնել ու անվնաս պահել մեզ, չստացվեց՝ մեքենայի դիմապակին կոտրվեց,

փշուր-փշուր եղավ..

Վանոն ստիպված կանգնեցրեց մեքենան, դուրս եկավ ու գրեթե բղավելով սկսեց թուրքերեն հայհոյանքներ տեղալ աջ ու ձախ....

Փախան՜... Թվում էր գետնի տակն անցան քիչ առաջ ասլան կտրած լամուկները...

....Երբ կրկին նստեց ղեկին ու փշուր -փշուր եղած, բաց դիմապակիով մեքենան պոկեց տեղից, ասաց.

,,-Էս ա թուրքը՝ մի ձեռին հաց, մի ձեռին՝ քար...,,

Նրանց նվիրած գառնուկը ամուր սեղմե լ էի դոշիս, որ նետած քարեր ը չկպնեն նրան ու լսում էի Ի՞մ, թե նրա թփրտացող սրտի զարկերը...

Այդ օրվանից հորեղբորս ավելի սիրեցի, որ Վանոյի պես ընկեր ուներ;

16.07. 2020թ.

Տավուշյան պատմություններ Սպարտակ Ղարաբաղցյան ՖԲ Գրառում Հայաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Համահայկական հիմնադրամը պատերազմի ընթացքում հավաքված գումարից 52.7 մլրդ դրամ նվիրաբերել է Կառավարությանը
Իմ պահանջը միակն է՝ Սահմանադրական կարգը տապալելու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկել Նիկոլ Փաշինյանին. Կիմ Բալայան
Հիմա դուք ինչ ասում եք, «խաթրից ելնելով», կարող եմ ընդառաջել Ձեզ, բայց Ձեր իրավասություններից չի բխում ավագանու անդամի ելույթի բովանդակությունը գրաքննելը. Դ. Խաժակյանը` փոխքաղաքապետին
«Բարգավաճ Հայաստան». Ի՞նչ է անում Երեւանի քաղաքապետարանը պատերազմից տուժած ընտանիքների համար
Արայիկ Հարությունյանին ուղեկցող անվտանգության աշխատակցին թույլ չեն տվել հատել Ռուսաստանի սահմանը
Սգո ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների համար սահմանվել են Covid-անվտանգության առանձին կանոններ
Հարությունյան. Փաշինյանին մեղադրում են ոչ թե պատերազմը կանգնեցնելու, այլ երկիրը նման վիճակի հասցնելու համար
ԱԱԾ մամուլի կենտրոնին խորհուրդ կտայի փաստը հերքելուց առաջ խորհրդակցել ԱԱԾ ղեկավար կազմի հետ. Արշակ եպիսկոպոս Խաչատրյան
Կոտայքի տարածաշրջանային  պետական քոլեջն ինստիտուցիոնալ հավատարմագրում է անցնում
Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ. Արցախում պատերազմից հետո փոխհատուցում է ստացել 104 շահառու
Արծրուն Հովհաննիսյան, կասե՞ս, թե այս բլուրը վերադարձնելու համար քանի Հայ զինվոր է զոհվել վերջին պատերազմում. Ղազինյան
Ծառուկյանին մանդատից զրկելու հարցով ԱԺ խորհրդի նիստը նախատեսված է ժամը 18:00-ին
Նոյեմբերի 23-ից 24-ը բացահայտվել է հանցագործության 46 դեպք
Նորակառույց շենքերում բնակարաններ ստացած վթարային շենքերի բնակիչներին կհատկացվի 2,3 մլն դոլար
Արցախի Ճարտար քաղաքի քույր քաղաք ֆրանսիական Դեսին-Շարպիոն բանաձև է ընդունել Արցախում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ
Ինձ առաջադրված մեղադրանքով եկել էին մեր տուն՝ խուզարկության, ոչինչ չեն գտել. Միհրան Հակոբյան
Շարքային Արկադի Վերդյանը, դրսևորելով անձնական արիություն, հակառակորդի կրակի տակ կարողացել է տարհանել զոհերին ու վիրավորներին. ՊԲ-ն հերոսական դրվագներ է ներկայացրել
Ծովասար գյուղում բռնկված հրդեհը մարվել է
The National Interest. Ինչի՞ համար են Փաշինյանին կոշտ քննադատության ենթարկում Մոսկվայում
Լևոն Արոնյանը ոչ-ոքի խաղաց Մաքսիմ Վայշե-Լագրավի հետ
Մահացել է գեներալ-մայոր Աստվածատուր Պետրոսյանը
Երևանի ավագանու երկու ներկայացուցիչներ հեռանում են «Իմ քայլը» խմբակցությունից
Երևանի քաղաքապետարանը 500 խմ փայտանյութ կտրամադրի սոցիալապես անապահով ընտանիքներին
Երևանի քաղաքապետարանը 2 միլիոն դոլար է հատկացրել Ստեփանակերտի վերականգնման համար
Նախագիծ ենք ներկայացնելու, որ կապիտուլյանտ վարչապետը, որն անարդյունավետ, ձախողակ, տգետ կառավարում է իրականացրել, հրաժարական տա. Դավիթ Խաժակյան
Ավելին
Ավելին