f

Անկախ

​Ժամանակակից արվեստի առաջատար միտումները Հայաստանում ցուցադրելու տեսլականով...


«Դեպի թանգարան» խորագրի շրջանակներում այս անգամ զրուցել ենք Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնի (ԳԱԿ) գործադիր տնօրենի պաշտոնակատար Վահագն Մարաբյանի հետ:

-Պարոն Մարաբյան, մի փոքր ներկայացնենք ԳԱԿ-ի ստեղծման պատմությունը, որ հասարակության շրջանում առավել հայտնի է Կասկադ համալիր անվանումով:

-Այսպես ասեմ, Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը գտնվում է Կասկադ համալիրում: Եվ կասկադ բառն իրականում վերաբերվում է շինության ճարտարապետական ոճին: Թեև կառույցի գաղափարը իրականության վերածեց ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանը, բայց այն Ալեքսանդր Թամանյանինն էր: Այդ նա էր նախագծել, որ քաղաքի հյուսիսային ու կենտրոնական հատվածները պետք է կապվեին միմյանց թափվող ջրվեժներով ու կանաչ տարածքներով: Կասկադ համալիրի շինարարությունը սկսվեց 1980-ականներին, բայց անավարտ մնաց 1988-ի երկրաշարժի և Հայաստանի անկախացմանը հաջորդող դժվարին տարիների պատճառով: 1990-ականներին այն բացարձակ լքված էր և գտնվում էր բարձիթողի վիճակում, ինչպես շատ ուրիշ կառույցներ:

2002-ին ամերիկահայ գործարար և բարեգործ Ջերարդ Լ. Գաֆէսճեանի կողմից հիմնադրվեց «Գաֆէսճեան Թանգարան» հիմնադրամը, որի նպատակն էր Կասկադ համալիրը և Թամանյան պուրակը վերափոխել ժամանակակից արվեստի կենտրոնի: 2009-ին` տարիների ինտենսիվ աշխատանքից հետո, բացվեց ԳԱԿ-ը՝ իր հրաշալի քանդակների պարտեզով: Եվ Կասկադ համալիրն ինքնին դարձավ այդ կենտրոնին սպասարկող շենք՝ արդեն փոխակերպված միջավայրով, ժամանակակից ցուցասրահներով և շատ հագեցած ցուցահանդեսային, կրթական, համերգային և հանրային ծրագրերով:

Այսօր էլ «Գաֆէսճեան ընտանիք» հիմնադրամը շարունակում է ապահովել և համակարգել ԳԱԿ-ի ողջ գործունեությունը, որպեսզի այն պատշաճ ներկայանա հանրությանը:

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն

-Այս տարի լրացավ կենտրոնի տասնամյակը:

-Այս տասնամյա գործունեության ընթացքում բազմահազար այցելուների համար կազմակերպել ենք շուրջ 60 ցուցադրություն, 50 կրթական ծրագիր, հարյուրավոր համերգներ: Այս տարի էլ ունեցել ենք բազում հոբելյանական միջոցառումներ, որ դեռ շարունակվում են: Կենտրոնի առաքելությունը եղել է ու կա համաշխարհային ժամանակակից արվեստի առաջատար միտումները ցուցադրել Հայաստանում և աշխարհին ներկայացնել հայ մշակույթի լավագույնը: Առաջնորդվելով իր այդ տեսլականով՝ ԳԱԿ-ը շարունակում է կազմակերպել բազմապիսի ցուցադրություններ և իրականացնել հետաքրքիր ծրագրեր:

Ամեն ինչ սկսվեց Գաֆէսճեան հավաքածուն ներկայացնելուց, որը ներառում է համաշխարհային հայտնի արվեստագետների աշխատանքները: Այնուհետև զուգահեռ սկսեցինք ներկայացնել տեղի արվեստագետներին, որոնք այնքան էլ տեսանելի չէին Հայաստանում: Թանգարանը նախաձեռնում է նաև տարբեր ցուցահանդեսային շարքերի կազմակերպում և իրականացում: Օրինակ՝ «Միջթանգարանային համագործակցություն» շարքը, երբ մեր քույր թանգարաններին ավելի ճանաչելի ենք դարձնում՝ օգտագործելով ԳԱԿ-ի լայն տեսանելիությունը: Ունենք նաև «Երևանյան կոլեկցիոներների ընտրությունը» շարքը, որի շրջանակներում ցուցադրում ենք մասնավոր հավաքածու ունեցող մեր համաքաղաքացիների գործերը, եթե, իհարկե, համաձայնում են հանրայնացնել իրենց գործերը: Նոյեմբերին կայացավ այդ շարքի չորրորդ ցուցադրությունը՝ «Տարագիրներ ու երազողներ. 20-րդ դարի սփյուռքահայ գրաֆիկայի համայնապատկեր» խորագրով: Այս անգամ հանրայնացրեցինք արվեստաբան Վիգեն Գալստյանի հավաքածուն:

-Ներկայացնենք ԳԱԿ-ի կառուցվածքը:

-Կենտրոնը բաղկացած է հինգ հարթակից, տասը սրահներից, որոնք օգտագործում ենք մշտական և ժամանակավոր ցուցադրությունների համար: Հաջորդ տարի առաջին հարկի մեր պատկերասրահում նախատեսում ենք իրականացնել «Սպիտակ պատ» կոչվող նախագիծը, որտեղ նաև ցուցադրություններ կլինեն:

Այս պահին Գաֆէսճեան հավաքածուից ներկայացվում է 200-ից ավելի ցուցանմուշ: Իսկ ժամանակավոր ցուցադրությունների ընթացքում ունենում ենք արդեն տարբեր թվաքանակի ցուցանմուշներ:

Մեր ցուցասրահների մուտքն անվճար է, բացառությամբ «Արծիվ» պարտեզի սրահում գտնվող «Կոլեկցիոների ներաշխարհում» մշտական ցուցադրության: Դա էլ սիմվոլիկ ենք թողել վճարովի, որպեսզի այցելուներն էլ առիթ ունենան իրենց ներդրումն ունենալու կենտրոնի զարգացման գործում: Ի դեպ, ԳԱԿ-ում մարդիկ իրենց լուման կարող են ներդնել նաև անդամակցելով կենտրոնին և դառնալով այս մեծ ընտանիքի մի մասը:

-Ո՞ր հայտնի արվեստագետների գործերն են ցուցադրվում ԳԱԿ-ում:

-«Խանջյան» սրահում ներկայացված է նկարիչ Գրիգոր Խանջյանի հայտնի որմնանկարը` հատուկ նշանակություն տալով այդ ցուցասրահին: «Սասունցի Դավիթ» սրահում էլ գտնվում է քանդակագործ Արտաշես Հովսեփյանի «Սասունցի Դավիթ» որմնաքանդակը: Ի դեպ, Հովսեփյանը նաև Ալ. Թամանյանի արձանի հեղինակն է:

Դրսի արվեստագետներից ցուցադրված են Ֆերնանդո Բոտերոյի, Բարրի Ֆլանագանի, Ժաումե Պլենզայի և այլոց գործերը:

-ԳԱԿ-ն ունի նաև Հատուկ միջոցառումների սրահ:

-Այդ սրահը տեղակայված է կենտրոնի վերին հարթակում, որտեղ իրականացնում ենք մեր համերգային ծրագրերը: Համերգների երկու շարք ունենք՝ դասական երաժշտության համերգաշար և Երաժշտության կասկադ, որի ընթացքում հնչում են ջազային, ռոք և այլ ոճերի կատարումներ: Բացի դրանից՝ այս սրահում գրեթե ամեն ամիս տեղի են ունենում միջոցառումներ՝ «Հանդիպում արվեստի հետ» խորագրով: Սրահը ենթակա է նաև վարձակալության՝ տարբեր կազմակերպությունների և անհատական միջոցառումների կազմակերպման համար:

-Թանգարանի խանութը որքանո՞վ է թանգարանի առօրյայի բաղկացուցիչ մաս:

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն

-Այն մեր թանգարանի լիիրավ բաղկացուցիչ մասն է, որտեղ ոչ միայն վաճառքի ենթակա նմուշներ են, այլև ցուցանմուշներ, որոնք միջավայրն առավել գրավիչ են դարձնում: Խանութում կտեսնեք և´ տեղի արվեստագետների աշխատանքներ, և´ դրսի հայտնի դիզայներների: Օրինակ՝ էքսկլյուզիվ ներկայացնում ենք Մայքլ Արամի դիզայներական աշխատանքները: Նաև Վան Գոգի թանգարանի հետ ունենք համագործակցություն. ներմուծում ենք Վան Գոգի աշխատանքների վերատպությունները բաժակների, անձրևանոցների, ափսեների և այլ իրերի վրա:

-Տարեկան քանի՞ այցելու ունեք, պատրաստվու՞մ եք ընդլայնել նրանց թիվը: Տարիքային ո՞ր խմբերի համար է նախատեսված ԳԱԿ-ը:

-Համալիրի շարժասանդուղքները կարողանում են հաշվել այցելուների քանակը: Տարեկան այն գերազանցում է մեկ միլիոնը: Բայց մենք ցանկանում ենք նշաձողը միշտ բարձրացնել, և հատկապես ավելացնել այն այցելուների թիվը, որոնք ոչ թե մեր սրահներում հայտնվում են ակամա՝ շարժասանդուղքներից օգտվելու ընթացքում, այլ նպատակային գալիս են ԳԱԿ:

Ի դեպ, ԳԱԿ-ը շատ զբոսաշրջիկների նախընտրած վայրերից է: Նրանք հիանում են թե´ սրահներով, թե´ ընդհանուր ճարտարապետական կառույցով:

Այցելությունները մեզ մոտ սկսվում են դպրոցական տարիքից, քանի որ նախադպրոցականները դեռևս հասու չեն ընկալելու արվեստի այս նմուշները: Փոխարենը նրանք միշտ մասնակցում են հունիսմեկյան մեր միջոցառումներին: Արդեն աշակերտներն ի վիճակի են ընկալել այս նոր միջավայրն ու գաղափարները: Ունենում ենք նաև տարեց այցելուներ՝ կազմակերպելով շրջայցեր ծերանոցների շահառուների համար: Նրանք միշտ և´ շոյվում են, և´ տպավորվում, և´ հագեցած ու լիացած հետ վերադառնում:

-Ի՞նչ կրթական ծրագրեր ունի ԳԱԿ-ը:

-Ցուցադրություններին զուգահեռ միշտ զարգացնում ենք նաև կրթական ծրագրեր, որ գրավում են հատկապես դպրոցահասակներին և ուսանողներին: Դրանք օգնում են, որ երիտասարդները ոչ թե սոսկ դիտորդ լինեն, այլ ավելի խորաթափանց մոտեցում դրսևորեն ներկայացված արվեստին, մասնակից դառնան ստեղծագործական ընթացքին:

Մեր մշտական կրթական ծրագրերից է «Հայ գրերն իմ գրչով» ծրագիրը, որն իրականացվում է «Խանջյան» սրահում: Երեխային նախ ներկայացվում է այդ մոնումենտալ որմնանկարը, ապա հայոց տառերի ստեղծման հետաքրքիր և ուսանելի պատմությունը, որից հետո նրանք ծանոթանում են մանրանկարչության մեջ օգտագործված թռչնագրերին և ստեղծում իրենց տարբերակները:

Ունենք նաև «Սասունցի Դավթի ճանապարհով» մշտական կրթական ծրագիրը, որի ընթացքում երեխաները ծանոթանում են էպոսի հետաքրքիր դրվագներին, ապա առարկայական տեսնում էպոսի այն 36 դրվագները, որ քանդակել է Արտաշես Հովսեփյանը՝ իհարկե, Հակոբ Կոջոյանի գրաֆիկական աշխատանքի հիման վրա: Այնուհետև նրանք ստեղծում են «Սասունցի Դավթի ճանապարհով» դասարանական գիրքը և իրենց հետ տանում որպես հիշատակ:

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն

-Գաֆէսճեան Պատանեկան խորհուրդ. ի՞նչ է այն իրենից ներկայացնում:

-Այս նախաձեռնությունն արդեն երեք տարի մեր պատանիներին (ովքեր ամեն տարի ընտրվում են մեր կողմից ներկայացված հայտերի հիման վրա) հնարավորություն է տալիս ազատորեն նախաձեռնել և իրականացնել մի շարք ծրագրեր: Ամեն ինչ սկսվեց «Երեսուն աստիճան դեպի 3-րդ Հարկ» ցուցադրությամբ, որին հետևեց «Արվեստանոց» ցուցադրությունը: Դա իրականում արդյունքն էր այն ծրագրի, որի ընթացքում մասնակից պատանիները սովորել էին լուսանկարչական հմտություններ և կիրառել դրանք արվեստագետների արվեստանոցներում: Թվային խցիկներով վավերագրած նրանց նկարներն այնուհետև տպեցինք և պատրաստեցինք ցուցադրության, որն, ի դեպ, շրջիկ բնույթ կրեց՝ լինելով Դիլիջանում, Գյումրիում, Եղեգնաձորում: Ուրախալի է, որ մարզերում ցուցադրությունը կարծես կարծես ձնագնդի ազդեցություն ունեցավ՝ տեղի պատանիներին հնարավորություն տալով մտնել երկխոսության մեջ, կիսվել նոր գաղափարներով ու ծրագրերով երևանցի իրենց հասակակիցների հետ:

-Գաֆէսճեան քանդակների պարտեզ. որքանո՞վ է այսօր հասարակությունն ընդունում այս քանդակները:

-Կարծիքները շատ հակասական են: Ամեն դեպում ԳԱԿ-ը եղավ այն ինստիտուտը, որը Երևանին նոր շունչ տվեց նման քանդակների տեղադրմամբ: Մենք սովոր չէինք տեսնել այդպիսի քանդակներ, բայց դրանք գոյություն ունեն և ներկայացնում են շատ հայտնի արվեստագետների աշխատանքներ: Գաֆէսճեան քանդակների պարտեզը նոր հորիզոններ բացելու հնարավորություն է տալիս՝ կոտրելով մեր քարացած պատկերացումները քանդակագործության մասին: Ներկայացված քանդակները նաև մի պահ կանգ առնելու, խորհելու, հետևություններ անելու հնարավորություն են տալիս:

-Ինչպե՞ս կամփոփեք զրույցը:

-Ես կոչ եմ անում մեր համերկրացիներին ավելի հաճախ այցելել թանգարաններ: Մեր աշխատանքը շատ հետաքրքիր է, և ես հաճույքով եմ ընդունում ցանկացած մարտահրավեր՝ դիտելով այն նոր ուղենիշեր սահմանելու, նոր բարձունքներ հաղթահարելու և Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը մեր հանրությանը նոր լույսով ներկայացնելու հնարավորություն: ԳԱԿ-ը մեր քաղաքի ձեռքբերումն է: Կենտրոնն ամեն ինչ անում է, որպեսզի հանրությանը ներկայացնի առավել հագեցած, հետաքրքիր և բարձրակարգ ծրագրեր: Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը առիթ է ընծայում նոր լույսի ներքո ընկալելու համաշխարհային ժամանակակից արվեստի լավագույն նմուշները, ինչպես նաև հայկական մշակույթի լավագույնը:

Արփի Խաչատրյան

Հայաստան Կասկադ Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն հարցազրույց Վահագն Մարաբյան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Երբ ուկրաինացին փորձում է թուրքից ավելի թուրք լինել
Ալեքսիս Օհանյանը կոչ է արել Ամերիկայի ու Գերմանիայի առաջնորդներին վերջապես զբաղվել Հայաստանում խաղաղության հարցով
Ներկայումս ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում. ՊՆ խոսնակ
«Ժողովուրդ». Պատմական հանդիպումը կազմակերպվել էր Բակո Սահակյանի կողմից․ մանրամասներ
Genocide Watch-ը Ադրբեջանին «շնորհել է» ցեղասպանության սպառնալիքի 9-րդ` բնաջնջում և 10-րդ` ժխտողականություն աստիճանները
«Ժողովուրդ»․ Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի դիմումը ՌԴ նախագահին կընդուն­վի ի գիտություն և, բնականաբար, կքննարկվի․ Կ․ Զատուլին
Նոր տեսանյութ՝ հարավային ուղղությամբ ջախջախված հակառակորդի զինտեխնիկայից
«Ժողովուրդ». Կորոնավիրուսը կրկին խորհրդարան է հասել
«Հրապարակ». Ինչ առաքելությամբ է կամավորագրվել Օմարի արծիվ-Նավակ ճոճողը
«Ժողովուրդ». ՌԴ-ն ընդունեց ի գիտություն․ ի՞նչ արձագանքի սպասենք
«Հրապարակ». Արայիկ Հարությունյանի նամակը սառը ցնցուղի ազդեցություն ունեցավ
ՊՆ. Վաղվանից առաջնագծից տեղեկություն կտրամադրվի քարտեզների կիրառմամբ
ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԱՄՆ Պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի հետ
ԱՀԿ-ն աշխարհում COVID-19-ի  օրական դեպքերի նոր հակառեկորդ է արձանագրել
Երեխաները 1,5 անգամ շրջապատին ավելի շատ են կորոնավիրուսով վարակում, քան մեծահասակները
Հարավային Կորեայի  ԶԼՄ-ները  հայտնում են Կիմ Չեն Ընի կնոջ հնարավոր մահապատժի մասին
ԱՀԿ. Աշխարհը հասել է համաճարակի կրիտիկական կետին
Թրամփը հայտարարել է, որ մասնակցում է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ բանակցություններին
Անհայտ անձինք սպառնում են գլխատել ֆրանսիական Բրոնի քաղաքի քաղաքապետին
«Փեթակ» տոնավաճառը վերաբացվել է. տեղի վարձավճարները կզեղչվեն
Հաղթելու ենք ու Ալիևին իր շրջապատով նիդերլանդահայերն ասելու են «Բարի գալուստ Հաագա». Տիգրան Բալայան
Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատունն անվտանգության տագնապ է հայտարարել. ահաբեկչական հավանական հարձակումների վերաբերյալ հավաստի տեղեկություններ են ստացվել
Գուգարք գյուղում այրվել է մոտ 2 տ անասնակեր
ՃՏՊ Սիսիան-Երևան ավտոճանապարհին․ կա զոհ և տուժած
Արցախի նախագահի հայտնի նամակից հետո ժամանակն է ներկայացնել իրերի ԻՐԱԿԱՆ վիճակը. Ռուբեն Մելիքյան
Ավելին
Ավելին