f

Անկախ

«Հիվանդ հասարակությունն ի վիճակի չէ ընտրել առողջ և մաքուր իշխանություն». փորձագետն առաջարկում է փոխել իշխանությունը, բայց ոչ ընտրություններով


Անկախ-ի զրուցակիցն է կառավարման փորձագետ, Հանրային խորհրդի նախկին անդամ Հարություն Մեսրոբյանը:

-Պարոն Մեսրոբյան, նոյեմբերի 10-ին ՀՀ վարչապետը ստորագրեց մի հայտարարություն, որը գնահատվում է իբրև Հայաստանի համար կապիտուլյացիոն ակտ: Ո՞րն է Ձեր գնահատականն այդ փաստաթղթի վերաբերյալ և որո՞նք են դրա հետևանքները:

-Գնահատականը նույնն է՝ սա կապիտուլյացիայի ակտ է, և հիմա ցանկացած վատ սցենար հնարավոր է: Ամենախոցելին տարածքային զիջումների իմաստով Շուշին է, որով Ստեփանակերտն ուղիղ նշանի տակ է հայտնվում, երկրորդը՝ Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև ցամաքով նախատեսվող կապը, ինչը նշանակում է, որ թուրքական Մեծ Թուրանի գաղափարը սկսում է կյանքի կոչվել: Իսկ դա նշանակում է, որ խաղատախտակին դրված է Հայաստանի ապագան և ընդհանրապես հայ էթնիկ տարրի գոյությունն այս տարաշածրջանում, մի բան, որի մասին ես վերջին ժամանակներում պարբերաբար, գրեթե բոլոր հարցազրույցներում դեռ պատերազմից շատ ավելի առաջ զգուշացրել եմ:

 -Ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը պահանջում են վարչապետի և կառավարության հրաժարականը, որից հետո ձևավորել ժամանակավոր կառավարություն, ապա անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ: Մոտավորապես նույն բանը երեկ հայտարարեց ՀՀ նախագահը: Ո՞րն է ելքը՝ ըստ Ձեզ:

-Իմ խորին համոզմամբ՝ մոտակա տարիներին Հայաստանում որևէ ընտրության մասին խոսելը վտանգավոր է, անգամ՝ կործանարար: Իշխանության փոփոխություն պետք է լինի, բայց ոչ ընտրությունների միջոցով, որովհետև այս 30 տարիները ցույց տվեցին, որ մենք կա՛մ իրականում հնարավորություն չենք ունեցել մեր ընտրությունը կատարելու (ընտրությունների կեղծում և այլն), կա՛մ, եթե ունեցել ենք, ապա ավելի լավ է՝ չունենայինք (խոսքը գնում է 1991 և 2018 թվականների ընտրությունների մասին, երբ ընտրված ղեկավարները սկսեցին «վայելել» ժողովրդի ատելությունը):

Այժմ պետք է շատ կարճ ժամանակում պետական կառավարման համակարգը շեշտակիորեն փոխել և ստեղծել իշխանության տոտալ կենտրոնացում (միանձնյա կամ եռանձնյա․ վերջինս պատմության մեջ ընդունված տարբերակ է):

Ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկվեն պետական կառավարման վերափոխման կոնտեքստում: Նոր իշխանությունը պետք է կոշտ ծրագրով վերափոխի Հայաստանի ուժային կառույցները, առաջին հերթին՝ Զինված ուժերն ու ԱԱԾ-ն: Օր առաջ պետք է ընդունվի օտարերկրյա գործակալների գործունեությունը խստացնող կամ արգելող FARA-ի օրենքը: Պետք է արգելել բոլոր այն քաղաքական և հասարակական կառույցների գործունեությունը, որոնք իրենց հայտարարություններով ու գործունեությամբ լարում են մեր պետության հարաբերություններն այս կամ այն գերտերության հետ: Դրա համար անհրաժեշտ է նախատեսել քրեական խիստ պատասխանատվություն: Որոշակի ժամկետով պետք է արգելել բոլոր տեսակի հավաքներն ու փակել բոլոր սոցիալական ցանցերը:

Պետական կառավարման համակարգի մեջ պետք է հրատապ լուծվի Հայաստանի համակարգային անվտանգության խնդիրը՝ սկսած ռազմականից և էներգակիրներից, վերջացրած պարենայինով (վերջինիս իմաստով անհրաժեշտ է վերականգնել գյուղատնտեսության նախարարությունը): Մի կարևոր մոտեցում ևս՝ պետք է հայտարարվի մորատորիում բոլոր տեսակի խոշոր ֆինանսատնտեսական գործերի մասով քրեական մեղադրանքների հարուցման հարցում (խոսքը չի գնում այդ գործերի վարույթը կասեցնելու մասին): Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանի անկախության ողջ շրջանում կոռուպցիոն և այլ մեխանիզմներով բավականին մեծ գումարներ և գույք են մսխվել, ներառյալ նաև վերջին 2,5 տարվա պարգևավճարների տեսքով: Պետք է հստակ հայտարարվի հետևյալ մոտեցում-լուծումը. նոր իշխանության գալու պահից սկսած՝ բոլոր այն մարդիկ, որոնք կասկածվում կամ կասկածվելու են այս տեսակի մսխումների մեջ, նրանց նկատմամբ ներկա և ապագա քրեական գործերով նախատեսվող պատիժները կարող են կա՛մ զգալի մեղմանալ, կա՛մ ընդհանրապես կասեցվել՝ կախված պետության հզորացմանն ուղղված իրենց պրակտիկ գործունեությունից, առաջին հերթին՝ գումարները և գույքը հոժարակամ վերադարձնելուց:

Շատ կարևոր է նաև ՏՏ ոլորտի նկատմամբ պետական հոգածության և վերահսկողության սահմանումը: Պարտադիր է Հայաստանից և Սփյուռքից իբրև օժանդակություն ներգրավվող բոլոր ֆինանսական միջոցների կենտրոնացումն ու պետական վերահսկողության սահմանումը՝ համապատասխան հոգաբարձուների խորհրդի ստեղծմամբ, որտեղ անհրաժեշտ է ներգրավել վստահելի մարդկանց: Պետության առանձնակի ուշադրության կենտրոնում պետք է հայտնվեն ներդրումներն՝ ընդհուպ երաշխիքների տրամադրումը:

Նոր կառավարություն պետք է ձևավորել այս 30 տարվա ընթացքում առավելագույն դրական արդյունքներ գրանցած նախարարների կազմով: Սակայն յուրաքանչյուր ոլորտում պետք է սահմանվեն չափորոշիչներ, որպեսզի եռամսյակային կտրվածքով այդ չափորոշիչները չապահոված նախարարն ազատվի աշխատանքից, իսկ եթե կան հանցանքներ, շատ արագ հարուցվեն քրեական գործեր: Առաջարկները շատ են, այդ իսկ պատճառով սահմանափավենք այսքանով: Ավելացնեմ միայն, որ որոշ առաջարկների համար արդեն իսկ մշակված են դրանց ներդրման մեխանիզմները:

ուք Ձեր Ֆեյսբուքյան էջում օրեր առաջ գրել էիք, որ հիմա էլ «հաՄրությունը կարող է իշխանության բերել քաղաքական շնագայլերին»: Այսօր Վազգեն Մանուկյանը հայտարարեց, որ մեզ պետք է կոշտ, ռազմական գործին տիրապետող, ազգային և ազատության գաղափարների վրա հիմնված քաղաքականություն իրականացնող իշխանություն: Կա՞ արդյոք նման ուժերի իշխանության գալու հնարավորություն և որո՞նք են այդ ուժերը:

-Սովորաբար ես անուններ տալ չեմ սիրում, բայց ամեն ինչ գնում է դրան, որ սկսեմ խոսել անուններով՝ թե բացասական և թե՛ դրական իմաստներով:

Վազգեն Մանուկյանի առաջարկը համարում եմ ամենաիրատեսականը ստեղծված իրավիճակում: Բայց նորից պետք է նշեմ, որ այդ ամենը պետք է լինի առանց ընտրությունների, հակառակ դեպքում այդ ընտրությունները կարող են բերել ներքին ցնցումների, ընդհուպ՝ միչև երկրի փլուզման:

ՀաՄրությունը (ամբոխը) իրավունք չունի ընտրություն կատարելու: 2018-ի ընտրությունների հետևանքը եղավ այն, որ այսօր մեր երկրի ապագան մահացու վտանգված է: Դա էր այդ ընտրության գինը: Հիմա մարդիկ ուզում են Նիկոլ Փաշինյանին դարձնել ամենամեղավորը, բայց ամենամեղավորը նրանք են, ովքեր 2018-ին նրան բերեցին իշխանության: Երկրորդ մեղավորները «դըմփ-դըմփ-հու» գոռացողներն էին, երրորդը՝ «ակԾիվիստները» և վերջում միայն՝ առաջնորդը: Մենք պետք է վերջնականապես հասկանանք, որ ցանկացած ընտրության ելքի գլխավոր մեղավորը նա չէ, ում ընտրել են, այլ նա, ով ընտրել է: Ընտրելը մեծագույն պատասխանատվություն է սեփական երկրի նկատմամբ, որովհետև ամեն մի նման ընտրությամբ դու ընտրում ես երկրիդ ապագան: Դրա համար հետագա ընտրություններում պետք է սահմանվի ընտրության ցենզ՝ թե ով իրավունք ունի ընտրել, ով ոչ: Իմ կողմից դա արդեն մշակված է:

-Որքան էլ զարմանալի է, բայց դեռևս կա հասարակության մի շերտ, որը ոչ մի կերպ չի ուզում Նիկոլ Փաշինյանի հեռացումը: Սա ի՞նչ է, սեփական ընտրության սխալ լինելը չխոստովանելու վա՞խ, վախ նախկինների վերադարձի հանդե՞պ, թե՞ այլ բան:

-Ես հոգեբան չեմ, բայց ասեմ, որ այդ շերտը որևէ արժեք կրող չէ, և ես չեմ էլ ցանկանում այդ շերտի մասին խոսել: Շերտ, որը չունի պատասխանատվության զգացում սեփական երկրի նկատմամբ, հետագայում առավել ևս չպետք է ունենա ընտրելու իրավունք:

-Պարոն Մեսրոբյան, վերադառնանք չարաբաստիկ փաստաթղթին: Հնարավոր համարո՞ւմ եք արդյոք այդ փաստաթղթի վերախմբագրումը մեր օգտին: 

-Այո, հնարավոր համարում եմ, բայց դրա միակ ճանապարհը հետևյալն է՝ առաջիկա իշխանությունը պետք է նախաձեռնի լայնածավալ կոնսուլտացիաներ ՌԴ իշխանությունների հետ, որի լոկոմոտիվը պետք է լինի այն, որ մենք ոչ միայն ՌԴ-ի, այլ առհասարակ աշխարհի համար վստահելի գործընկեր ենք, իսկ Ռուսաստանի համար՝ առավել ևս հուսալի ռազմավարական դաշնակից: ՌԴ-ն ոչ միայն դա պետք է ընկալի, այլև պետք է տեսնի հեռանկար ունենալու իսկապես ռազմավարական հարաբերություններ և ծրագրեր Հայաստանի հետ: Լայն իմաստով մենք պետք է համաշխարհային խաղացողների մոտ վերականգնենք հուսալի գործըներոջ մեր համբավը: Հակառակ դեպքում այն փաստը, որ Հայաստանում մեծ կշիռ ունի օտարերկրյա գործակալական ցանցը, մեր պետության վստահության հարցն անլուծելի է դարձնում: Ահա թե ինչու ես առաջարկեցի օտարերկրյա գործակալների նկատմամբ հստակ կոշտ քայլեր ձեռնարկել:

-Պարոն Մեսրոբյան, 44-օրյա գերլարված, սակայն հաղթական ու էյֆորիկ տրամադրություններից հետո հասարակությունը ցնցվեց պարտության, հսկայական տարածքային կորուստների և հազարավոր զոհերի լուրից ու մինչ այժմ շոկային վիճակում է: Ի՞նչ պրոցեսներ են ընթանում հասարակության ներսում և ինչի՞ դրանք կարող են հանգեցնել:

-Նախ արձանագրենք, որ հասարակությունն այդ զոհերի և պարտության թիվ 1 մեղավորն է: Դա նույնպես առնչվում է 2018 թվականի ընտրության հետ: Երկրորդ՝ անընդունելի է, որ փաստորեն իշխանությունները ոչ արժանահավատ տվյալներ էին ներկայացնում, իսկ դա ազգային անվտանգության խնդիր է: Նրանք, ովքեր ստեղծել էին այդ էյֆորիկ, իրականությանը չհամապատասխանող վիճակը, պետք է խստագույնս պատժվեն:

Սակայն այն, ինչ հիմա կատարվում է հասարակության ներսում, ունի մի շատ կարևոր դրական կողմ. այդ ողբերգական դեպքերը հնարավորություն են տալիս ինքնամաքրվելու, քանի որ պատերազմի նման հանգուցալուծումը խթանեց նաև կուտակված թարախի պայթյունը: Հիմա բոլորս պետք է բերաններս փակենք և ապաշխարենք, որովհետև ամեն մեկս մեր չափով մեղավոր ենք այս ողբերգության մեջ: Այս վիճակը պետք է օգտագործենք մաքրման պրոցես սկսելու համար: Մաքրվելու պրոցեսը պետք է սկսենք հասարակությունից, հակառակ դեպքում միշտ կունենանք ապիկար իշխանություն: Չի կարող հիվանդ հասարակությունն ունենալ առողջ և մաքուր իշխանություն: Սա պետք է վերջնականապես ականջներիս օղ անենք: Մենք հիմա ունենք պատմական շանս, ցավերի ու դժվարության միջով անցնելով ու ապաշխարելով, ունենալ հզոր Հայաստան, որը ոչ միայն կվերականգնի կորցրածը, այլև իր առջև կդնի ավելի ամբիցիոզ նպատակներ:

Եթե օգտագործենք այդ շանսը, արևի տակ ոչ միայն տեղ կունենաք, այլ մե՛ծ տեղ կունենանք: Եթե չօգտագործենք, ապա պետք է դիմենք Երևանի քաղաքապետարան՝ «Ծիծեռնաբերդ-2» համալիր կառուցելու համար։

Եվ վերջում ցանկանում եմ հայտարարել, որ ես, որպես պատերազմն անցած և այնտեղ ծանր վիրավորված մարդ, ծնկաչոք խոնարհվում եմ մեր տղաների սխրանքների առաջ, ի սրտե ցավակցում եմ զոհվածների հարազատներին և խոսք եմ տալիս իմ ուժերի ներածին չափով նպաստել մեր երկրի հզորացմանը…

Հարություն Մեսրոբյան Արցախյան հիմնախնդիր խմբագրի ընտրանի հարցազրույց Հասարակություն

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Բոլոր կուսակցություններն էլ ունեցել են վարչապետի իրենց թեկնածուն, սակայն բոլորն էլ իրենց ամբիցիաները դրել են մի կողմ ՝ հաշվի առնելով Վազգեն Մանուկյանի անցած ճանապարհը. Իվետա Տոնոյան
Փաշինյանը ո՛չ երկրի ղեկավարն է, ո՛չ պետության գլուխը, նա կառավարության ղեկավարն է՝ ոչ նախանձելի քաղաքական վախճանով․ Հայկ Հովհաննիսյան
Արցախում շարունակվում են վնասված բնակելի տների ու կրթօջախների վերականգնման շինաշխատանքները
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը հորդորում է սեղմ ժամկետում ավարտել այգեթաղը
Մատենադարանի թանգարանային համալիրի հիմնական ցուցադրությունը վերաբացվելու է դեկտեմբերի 8-ից
Սա բուհերին անմիջական կախման մեջ է դնելու իշխանություններից․ԵՊՀ ՀԽ անդամը՝ բուհերի ռեկտորներին նշանակելու մասին
6 միլիոն դրամով վաճառվում է Նիկոլ Փաշինյանի աշխատակազմին ամրացված «LEXUS LX 470»-ը
Լավրով. Ռուսաստանը ԵԱՀԿ երկրներից ակնկալում է ավելի մեծ աջակցություն ԼՂ հարցով պայմանավորվածություններին
Կարծում եմ՝ այս պատերազմում պարտության գլխավոր պատճառներից մեկը նաեւ ԱԱԾ-ի ոչ արհեստավարժ աշխատանքն էր. Բագրատ Եսայան
ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը տապալված է. Աշոտյանը՝ ԵԱՀԿ նախարարների խորհրդի 27-րդ նիստի մասին
Աթոռապաշտ ազգադա՛վ, ադրբեջանցիները մոտեցել են Տեղին և Խնձորեսկին
Նոր որակի իշխանության ձևավորումը հրամայական է. Հայրենիքի փրկության շարժման խորհրդի հայտարարությունը
Վազգեն Մանուկյանը` վարչապետի թեկնածու․ ի՞նչ գիտենք հայկական քաղաքականության վետերանի մասին․ armeniasputnik.am
Վազգեն Մանուկյանին քննադատում են մարդիկ, ում ամբողջ կյանքի սովորածը նա մոռանում է մեկ օրում. Արփինե Հովհաննիսյան
Դատելով Վազգեն Մանուկյանի թեկնածությանը դեմ արտահայտվող միավորների որակից ու կազմից՝ կարծում եմ Վազգեն Մանուկյանն առանձնակի պաշտպանության կարիք չունի. Ղազինյան
Վարչապետ ընտրվելու դեպքում Վազգեն Մանուկյանը կասեցնելու է կուսակցական գործունեությունը և չի մասնացելու խորհրդարանական ընտրություններին. Արթուր Վանեցյան
Մեկ օրում Հայաստանից Լեռնային Ղարաբաղ է վերադարձել 1479 փախստական. ՌԴ ՊՆ
Մենք մասնակցելու ենք արտահերթ ԱԺ ընտրություններին եւ ձգտելու ենք հավաքել մեծամասնություն. Վանեցյան
Արդարադատության նախարարությունը հերքում է Ռուստամ Բադասյանի հրաժարականի մասին լուրերը
6 խմ փայտանյութն ապօրինի էր․ Գուգարքի ոստիկանների բացահայտումը
Դեկտեմբերի 2-ից 3-ը բացահայտվել է հանցագործության 38 դեպք
Երևանի Նորք-Մարաշ 5-րդ փողոցի տներից մեկի մոտակայքում բախվել են ավտոմեքենաներ․ կա տուժած
ԱԱԾ-ի պարզաբանումը՝ իր աշխատակիցների՝ համակարգը զանգվածաբար լքելու մասին
ՀՀ բուհերի ռեկտորները ոչ թե ընտրվելու են, այլ նշանակվելու. ԵՊՀ դասախոսներ
Վարչապետը հանդիպում է ունեցել ՍԴ նորընտիր նախագահի հետ
Ավելին
Ավելին