f

Անկախ

Այս դրույթի ընդունմամբ կառավարությունն արձանագրում է՝ նախորդ 2,5 տարիներին իրենց կատարած աշխատանքը ձախողվել է․ Սերոբ Խաչատրյան


Կառավարությունն  որպես անհետաձգելի օրինագիծ ընդունել ու ԱԺ հաստատմանն է ուղարկել «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրինագիծը հարակից օրենքներում փոփոխությունների փաթեթով։

Ուշագրավ է, որ այս օրինագիծը տարիների պատմություն ունի, մշակվել ու որոշակի ավարտուն տեսքի էր բերվել դեռ նախորդ իշխանությունների օրոք, հեղափոխությունից հետո նոր իշխանությունները ձեռնամուխ եղան օրինագծի իրենց տարբերակի մշակմանը։ Բայց տարիներ շարունակ օրենքի ընդունմանը սպասած մասնագիտական հանրությունը հույս անգամ չուներ, որ նման  խառը իրավիճակում, երբ օրենսդրական կարգավորման բազմաթիվ առաջնահերթ այլ ոլորտներ կան, այս օրինագծի մասին հիշողներ  կլինեն և այն ԱԺ-ում կքննարկվի։

Բայց արի ու տես՝ ԵՊՀ գիտխորհրդի և ԳԱԱ կողմից կառավարության հրաժարականը պահանջելուց հետո օրինագծում ներառվում են անցումային դրույթներ, այն  դառնում է անհետաձգելի և առանց քննարկման ընդունվում է կառավարությունում։ Ուշագրավ է, որ այս անհետաձգելի օրինագծի համաձայն՝ առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում ՀՀ-ում գործող բուհերն ու գիտահետազոտական հիմնարկությունները զրկվելու են ինքնակառավարման հնարավորությունից։ Շեշտենք, որ այս կետը հակասում է սահմանադրությանը։ ՀՀ Սահմանադրության 38 հոդվածի (Կրթության իրավունք) 3-րդ կետը  սահմանում է․ «Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններն օրենքով սահմանված շրջանակներում ունեն ինքնակառավարման իրավունք, ներառյալ ակադեմիական և հետազոտությունների ազատությունը»:

Օրինագծի համաձայն՝ օրենքի՝ ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում օրենքի համաձայն ձևավորվելու են կառավարման խորհուրդներ բուհերում և գիտահետազոտական կազմակերպություններում։ Իսկ մինչ այդ, համաձայն անցումային դրույթների,  լիազոր մարմնին, այս դեպքում ԿԳՄՍՆ-ին իրավունք է վերապահվում մինչև 5 տարի ժամկետով ռեկտոր կամ տնօրեն նշանակել։ ԿԳՄՍՆ նշանակած ռեկտորը կամ տնօրենը կարող են չհամապատասխանել օրենքով ռեկտորին և տնօրենին ներկայացվող պահանջներին, այսինքն չունենան գիտական աստիճան, կառավարման փորձ, գիտամանկավարժական փորձառություն և այլն։ Ուշագրավ մի կետ ևս․ կառավարման խորհուրդները որևէ պարագայում ռեկտորի կամ տնօրենի հետ կնքված պայմանագիրը լուծարելու իրավասությոն չեն ունենալու․ օրենքով սահմանված դեպքերը ԿԳՄՍՆ-ի նշանակած պաշտոնյաների վրա չեն տարածվելու։

«Անկախն» այս թեմայով զրուցել է կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի հետ։

-Պարոն Խաչատրյան, ի՞նչ հետևանքներ կունենա բուհական համակարգի համար ինքնակառավարման իրավունքից զրկվելը։

-Այսպիսի քայլի ակնարկ արդեն իսկ արվել էր, ամիսներ առաջ այդպիսի ակնարկ եղավ, որ հնարավոր  է, կառավարությունն ընդունի մի մոդել, որի դեպքում կլինեն ժամանակավոր կառավարիչներ։ Իհարկե, այս  մոտեցումը բացարձակապես անընդունելի է, մանավանդ այս իշխանությունները ժամանակին իշխանության եկան նաև  քննադատելով նախկիններին այն բանի  համար, որ բուհերին ինքնավարություն չեն տալիս և այլն։ Այն, ինչ նախկինում արվում էր, բայց գոնե ընտրության ձևական կողմը պահվում էր, հիմա արվում է  բացահայտ՝ նշանակմամբ։  Կարծում եմ, որ այս դրույթի ընդունմամբ  կառավարությունն արձանագրում է՝ նախորդ 2,5 տարիներին իրենց կատարած աշխատանքը ձախողվել է։ Գիտենք՝  հիմա ինչ խայտառակ վիճակ է բուհերում, մեծ մասը ռեկտոր չունի, մի քանիսում ռեկտորի ընտրության փորձերը ձախողվեցին։ Այս ամենը տեղի ունեցավ այն պատճառով, որ կառավարությունը  շարունակում էր խորհրդի անդամներ նշանակել յուրայիններին․  խորհրդի անդամներ  հիմնականում  դառնում էին այն մարդիկ էին, որոնք հլու-հնազանդ  կկատարեին վերևից եկող հրահանգները։ Բայց նաև խնդիրը  այն  էր, որ իշխանությունն այդպես էլ  չգտավ այնպիսի մարդկանց, որոնք կարող էին ընտրվել։  Այդպիսի մարդիկ վստահաբար կան, բայց իրենք ուզում էին, որ այդ մարդը նաև  լոյալ լինի։ Յուրայինների մեջ  համապատասխան թեկնածուներ չգտնելու հետևանքով ամբողջ բուհական համակարգը 2,5 տարի կաթվածահար վիճակում է։

Այս որոշման ամբողջ իմաստն այն է, որ  այն յուրայինները, որոնք պահանջներին չեն համապատասխանում, չունեն գիտական կոչումը կամ փորձը, հիմա  այս օրինագծով կարող են նշանակվել ռեկտոր։

Համարում եմ, որ սա նահանջ է։ Նախ, այդ օրենքը պետք է լուրջ քննարկվեր։ Այսպես չի կարելի վնասել  համակարգը։

-Իսկ ինքնուրույնության պակասն ինչպե՞ս կանդրադառնա կրթական գործընթացների և կրթության որակի վրա։

-Հիմա մեր բարձրագույն կրթությունն այնքան վատ վիճակում է, որ այսպիսի բաներն առանձնապես ազդեցություն չեն ունենա։ Համակարգի ճգնաժամն  այս 2,5 տարիներին այնքան է խորացել, որ հիմա ռեկտորին  կնշանակեն, թե խորհուրդը կընտրի, առանձնապես բան չի փոխելու։

-Պարոն Խաչատրյան, գուցե միջազգային փորձն ենք կրկնօրինակում։ Կա՞ն երկրներ, որ ուղիղ նշանակման այս մոդելն են կիրառում։

-Բնականաբար կան այդպիսի երկրներ, բայց կարծում եմ, դրանք ժողովրդավարական երկրներ չեն։ Սա իրենք համարում են  ժամանակավոր ճգնաժամային լուծում, մինչև իրավիճակը կկարգավորվի։

-Օրենքի նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ այսպիսով ապահովվելու է գիտական և կրթական հիմնարկների ինքնավարությունը և ակադեմիական ազատությունը։ Արդյո՞ք իրար չեն հակասում այս երկու դրույթները։

-Իհարկե, հակասում են։ Դատելով նրանից, թե ովքեր էին դառնում կառավարման խորհրդի անդամներ, կարելի էր  եզրակացնել, որ այս կառավարությունն էլ առանձնապես հետաքրքրված չէ բուհերի ինքնավարությամբ։

-Բոլոնիայի երկրներում, միջազգային ասպարեզում խրախուսվում է բուհական ինքնավարությունն ու ակադեմիական ազատությունը։ Այս հետքայլը ինչ-որ կերպ կարո՞ղ է  ազդել մեր բուհերի և նրանց մատուցած կրթության ճանաչելիության վրա։

-Իհարկե, սա որպես ընդհանուր նահանջ կգնահատվի, բայց կառավարությունը կփորձի ասել, որ սա ժամանակավոր լուծում է,  մինչև դաշտը կարգավորվի և հետո նորից խորհուրդները կընտրեն ռեկտորներին։

 

Կրթություն եվ գիտություն Սերոբ Խաչատրյան բարձրագույն կրթություն խմբագրի ընտրանի ռեկտոր ԿԳՄՍ նախարարություն

Արագացված ատեստացիայի հնարավորությունը ձևական էր, չի կարելի համարել, որ ինչ-որ բան արեցին մեզ համար. գործազուրկ դարձած մանկավարժ
Փաշինյանը բացում է խաղաքարտերը. կոնկրետ մի թվականի քարտեզով չի իրականացվելու սահմանազատումը (տեսանյութ)
Ներքին գործերի նախարարը ժամանեց Տավուշ
Բագրատ Սրբազան. Այս գործընթացը խաբերությամբ արված գործընթաց է, այն պետք է կասեցվի
Տավուշի մարզպետը բողոքող գյուղացիներին ասել է՝ այլընտրանք չկա. Գառնիկ Դանիելյան
Երեկվա փաստաթուղթը ծնվեց նենգաբար, այն պահին, երբ գնում էին հանրային քննարկումներ, ձևակերպվում են առաջարկներ, որոնք ՀՀ-ի դիրքերը կուժեղացնեին․ Վահե Հովհաննիսյան
Տավուշի մարզպետը եկավ Կիրանց. Նա փակ հանդիպում է անցկացնում բնակիչների հետ. ճանապարհը դեռ փակ է
Բողոքի ակցիա՝ Ազատության հրապարակի հարևանությամբ․ քաղաքացիները փակել են ճանապարհը (տեսանյութ)
Բացահայտվել է «Սևան ազգային պարկում» առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակության և փողերի լվացման բազմադրվագ դեպք
Նվազագույն ծրագիրը այս գործընթացը կասեցնելն է, առավելագույնը այն է, որ այս մարդիկ պետք է չիշխանավարեն. Բագրատ Սրբազան
Ռուբեն Վարդանյանի հացադուլ հայտարարելու մասին լուրը լայնորեն լուսաբանվել է միջազգային լրատվամիջոցներում
Չափագրումների արդյունքում եկեղեցին քանդվում է, հարեւանիս տունը քանդվում է. Ոչ մի բան թույլ չենք տալու. Կիրանցի բնակիչ
Երևանի դպրոցներից մեկում 14-ամյա երեխան օդաճնշիչ ատրճանակով կրակել է 15-ամյա երեխաների վրա
Վարդան Ոսկանյան. Այսօր արթնացել ենք նույնիսկ բոլշևիկների կողմից նախանշված Հայաստանից ավելի փոքր տարածք ունեցող երկրում
Տիգրան Աբրահամյան. Պայքարի ու դիմադրության ռեսուրսն ու պոտենցիալը սպառված չէ
Կարմիր խաչի ու ՌԴ խաղաղապահ զորակազմի դուրսբերումն Արցախից բարձրացնում է այնտեղ նորանոր ադրբեջանական հանցագործությունների հավանականությունը. Արցախ Միություն  
Մինչև լուսաբաց ավելի քան 300 տավուշեցիներ փակ են պահել Վրաստան տանող միջպետական ճանապարհը
38-ամյա որդին սպանել է հորը. Նա դանակի մի քանի հարված է հասցրել. որդուն գտել են հարևան գյուղում
Ռուս քաղաքագետ. Մոսկվայի համար Անդրկովկասի նշանակությունը չափազանց մեծ է
Տեղի ունեցողը Հայաստանի՝ առաջին հերթին դիվանագիտության խոշոր պարտությունն է. Արսեն Խառատյան
Եթե հասարակությունը հանդուրժի այս վայրագությունը, ապա սրան կհաջորդեն արդեն քաղաքական սպանությունները․ Իշխանյան
Իրանի վրա հարձակման ժամանակ օգտագործված զենքերն ավելի շատ նման էին մանկական խաղալիքների. Իրանի ԱԳ նախարար
Որոշ մարզերում օդի ջերմաստիճանը կհասնի +30–ի. եղանակի տեսություն
Մահացել է «Իզվեստիայի» ռազմական թղթակից Սեմյոն Էրեմինը
Արարատի մարզում ապօրինի ընդերքօգտագործման հետևանքով պատճառված 13 մլն 736 հազար դրամի վնասը վերականգնվել է
Ավելին
Ավելին