f

Անկախ

Խանդը սիրո քույրն է, թ̉ե թշնամին․Լրագրողի խոհեր


Մեկուկես տարեկան Նանեն հոր հետ վերադարձավ տուն: Երբ մոր հետ մենակ էր ասաց.

-Մամա′, պապան ույիշ մամայի ասեչ  արի գնանք մեյ տուն:

Ի̉նչ,  

- Պապան ույիշ մամայի ասել, արի գնանք մեյ տուն:  

Ամուսինները երկար ժամանակ փորձում էին հասկանալ փոքրիկի ասածի պատճառը: Երկու օր հետո վերջապես պարզվեց գաղտնիքը, երբ խանութում վաճառողուհին ասել էր, թե «Ի̉նչ խելոք երեխա է» հայրը պատասխանել էր. «Էստեղ է խելոք, հլա էկեք մեր տուն կտեսնեք, խելոք է թե ոչ»:

Արմեն Սարգսյանի հեղինակած «Մանկան ծիծաղադարան». «Աշխարհը երեխաների աչքերով»(Երևան, 2019թ) գրքում տեղ գտած մանակակն մտքի այս զավեշտալի դրսևուրումը կարդալիս հիշեցի , որ նման անհեթեթ մի պատմության պատճառով Երևանում քայքայվել էր ինձ ծանոթ մի ընտանիք, միայն թե այն դեպքում մայրիկին ներկայացնողը ոչ թե մեկուկես տարեկան էր, այլ 15 տարեկան աղջիկ , ում հայրիկը իր գոծընկերոջը ժպիտով տուն էր հրավիրել տեսնելու աղջկա պատրաստած բնական անկյունը, չարաբաստիկ այն օրը, երբ տան տիկինը գտնվում էր հիվանդանոցում:  

Միանգամից գլուխ էր բարձրացրել չարաբաստիկ խանդը: Խանդը սիրո թշնամին է թե̉…

Խորհում էի ու առաջինը իմ համագյուղացի պատմական գիտությունների դոկտոր- պրոֆեսոր Եղիշե Սահակյանի հեղինակած «Զգացմունքերի և բանականությունների սիմֆոնիա  (Մտորումներ սիրո, ամուսնության և ընտանիքի մասին)» (Երևան), Ամարաս, 1999թ.»գիրքը հիշեցի ու ժամանակին մանկավարժների մի խմբի հետ կազմակերպված քննարկումները խանդի մասին և գիրքը եզրափակող անպատասխան սիրո նամակները:

-Սիրո մեջ խանդը անխուսափեի է, գրում է Եղիշե Սահակյանը և օգնում հասկանալ որ խանդը կարող է լինել սիրո քույրը, կարող է նաև թշնամի լինել մի ուրիշ սիրո:Այս զգացումը լրիվ մարդկային է, հաճախ օգնում է վերականգնելու քո վերաբերմունքը, դառնալու ավելի լավը: Այն կարող է արտաքուստ չդրսևորվել և գոյություն ունենանլ պոտենցիալում, եթե զույգի մոտ առաջացել է լրիվ վստահություն, չկա կասկած: Խանդը տանջող է, բայց ամրապնդում է զգացմունքները: Սերը խանդ ունի, բայց որքան մարդը քաղաքկիրթ է ուինտիլիգենտ է խանդը այնքան նուրբ է ու թույլ, սիրողը չի կարող իրսերը սպանել: Ըստ Սոլինոզայի` ատելությունը սիրած էակի նկատմամբ, նախանձով հանդերձ, կոչվում է խանդ, որը հետևաբար ոչ այն ինչ է, եթե ոչ սիրուց և ատելությունից առաջացած հոգու տատանում: Սոլինոզան խանդը քննարկում է բուն սիրո կապակցությամբ, որպես նրանից ածանցված զգացմունք: Եթե չկա սեր չկա խանդ: Մեծ սերը մեծ խանդ է ծնում: Իսկ երբ մեռնում է սերը, նաև խանդից դրդված է մարդը սկսում ատել սիրածին: Ճշմարիտ խանդի դեպքում ամեն ինչ դժբախտություն է: Բայց ավելի վտանգավոր է երևակայական խանդը կինը դառնում է անմեղ մեղավոր, ամուսինը մոլորյալ: Արծարծելով խանդի պրոբլեմը Ստենդալը այն ճիշտ տեսակետն է հայտնել, որ խանդը երևան է գալիս պատմական որոշակի պայմաններում: Կրկնող անբավարարվածությունը հող է նախապատրաստում խադի համար: Կնոջ խանդը լինում է ավելի տանջալից, քան տղամարդու խանդը: Խանդը հիվանդություն է, որից հաճախ փրկում է միայն մահը: Խանդը, երբեմն էլ կարող է հանդես գալ որպես սիրո ապացույց: Խանդող կինը իրեն ավելի նվաստացաց է զգում: Նրան թվում է թե իր սիրածի համար ծաղրի առակա է դարձել: Կինը ի տարբերություն տղամարդու ավելի հաճախ է ներում խանդը, բայց տառապում է ավելի խորը: Խանդը ամենասարասփելի տառապանքներից  ու սիրային դժբախտություններից մեկն է: Երբ ծնվում է խանդը, որոշակի պայմաններում հեշտությամբ ծնվում է կատաղությունը, մարդը կորցնում է ինքնատիրապետումը: Ոչ միայն խոսքն է դառնում անկառավարելի, այլ նաև արարամունքները: Հակակրությունը, վախը, կասկածամտությունը ու խանդը բխում են վստահության ու հարգանքի բացակայությունից: Խանդի զգացողության մեջ ավելի շատ ինքնասիրություն կա, քան սեր: Առանց բավարար հիմքի խանդը հիվանդություն է: Սիրահարված տղամարդուն իր սիրած էակից չեսկտրի նրան վատաբանելով: Հիրավի ծանր ու տառապալից զգացում է խանդը, այն հաճախ ստիպում է գործել ատելության մոլուցքի թելադրանքով: Խանդի դրդապատճառները կարող են լինել միանգամայն տարբեր: Օրինակ երբեմն զույգը մեկը մյուսին նայում է որպես սեփական իր: Իսկ մարդը ամենևին էլ իր չէ…

Սիրո կուլտուրայի զարգացումը, սիրո էության ճիշտ ըմբռնումը նշանակաի չափով մեղմացնում է խանդի դրսևորման վայրագ պորտկումները:  

Խանդը սիրո թշնամին է̉, թ̉ե քույրը:

Հրավիրում ենք բանավեճի ու ավելացնում, որ արդի հեռուստաէկրանը շատ է ներկայացնում խանդի տեսարաններ, երբեմն խախտում թույլատրության սահմանները, երբեմն էլ դառնում խանդի դրսևորման օրինակ: Իմ համագյուղացին (Եղիշե  Սահակյան) օգնեց ինձ խանդի շուրջը զրույցի հրավիրելու ընթերցողին: Խանդի դրսևորումներ այդ գրքում էլ կան, բայց կան նաև դրանց հաղթահարման լուրջ դեղատոմսեր: Այս գիրքը  միակը չէ: Ինչպես անմահ Թումանյանն է գրել «գրքերը ոչ հաց են ուզում, ոչ էլ ջուր»:Բոլորս գիտենք որ գրքերը օգնում են որ մաքրվի ու հանդարտվի մարդկային հոգին: ԴԵ ուրեմն եկեք′ հնարավորինս շատ օգտվենք այդ ամենահարուստ գանձարանից:

 

Վաղարշակ Ղորխմազյան

 

«Զգացմունքերի և բանականությունների սիմֆոնիա ՛՛գիրք Հայաստան Խմբագրի ընտրանի

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Նորքի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում մահացել է կորոնավիրուսով հիվանդ երկու պացիենտ
ՄԱԿ-ը 250000 բժշկական դիմակ կփոխանցի Նյու Յորքին
ՁԻԱՀ-ի կենտրոնի նախկին աշխատակիցները մասնակցում են կորոնավիրուսի դեմ պայքարին
Ռուսաստանում կորոնավիրուսի դեմ դեղամիջոց են ներկայացրել
Բիլ և Մելինդա Գեյթսերի հիմնադրամը 50 միլիոն դոլար կնվիրաբերի կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար
Թրամփը դիտարկում է Նյու Յորքում կարանտին մտցնելու հնարավորությունը
ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպանության հայտարարությունը COVID-19-ի իրավիճակով պայմանավորված ԱՄՆ-ում գտնվող ՀՀ ուսանողների վերաբերյալ
ՀՀ ԱԳՆ հայտարարությունը նոր տիպի կորոնավիրուսի տարածման կանխարգելման շրջանակներոմ ներդրված սահմանափակումների վերաբերյալ
Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը 407 է. Փաշինյանը նոր տվյալներ է ներկայացրել
Ռուսաստանում ներկայացրել են դեղամիջոց կորոնավիրուսի բուժման համար․ «ՌԻԱ Նովոստի»
Թոքաբորբով 13 պացիենտից 2-ի վիճակը ծայրահեղ ծանր է․ ԱՆ խոսնակ
COVID-19. Վարակվածների ընդհանուր թիվը հասել է 621 հազարին. ԹԱՐՄ ՏՎՅԱԼՆԵՐ
Առցանց քննարկում` «COVID-19. առերեսվելով համաշխարհային վախին» թեմայով:
Դիմացեք, ժողովուրդ ջան․ Արթուր Վանեցյան
Գյումրիում ծանրոցներ են հատկացնելու օրվա հացից զրկվածներին
Ահաբեկում են տնտեսվարող սուբյեկտների աշխատակիցներին,որոնք չեն քվեարկի իշխանության թեկնածու՝ Արայիկ Հարությունյանի օգտին
ԱՄՆ Ջոնս Հոփքինս համալսարանի գրությունը կորոնավիրուսից պաշտպանվելու մասին
29-ամյա աղջիկը որոնվում է որպես անհետ կորած
Վարդ գողացողներին ոստիկանները բռնել են
Նուբար Աֆեյանը գարնանը կորոնավիրուսի պատվաստանյութի փորձարկումից արդյունք ստանալու հույս հայտնեց
«Գոյություն ունեցող երկու լուծումներն էլ վատն են, իսկ հետևանքները՝ անխուսափելի ծանր»․ Ա․ Ղազինյան
Փաստեր, մտահոգություններ և առաջարկներ. ինչպես դուրս գալ կորոնավիրուսային ճգնաժամից
Covid-19-ի դեմ պայքարում քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների պաշտպանության սկզբունքները․ freedomhouse.org
Ստեղծել ենք տեղաշարժման թերթիկի էլեկտրոնային տարբերակը․ Տիգրան Ավինյան
Թուրքիան ամբողջությամբ դադարեցնում է միջազգային ավիահաղորդակցությունը
Ավելին
Ավելին