f

Անկախ

Հրաչյա Ռուխիկյանի Թումանյանե գանձատուփը


Հովհ. Թումանյան -152

Պարբերաբար թերթում եմ ,Հովհաննես Թումանյանե հանրագիտարանը։ Հարազատական զգացմունքներ են ծնվում բոլոր նրանց հանդեպ, ովքեր նկատելի ավանդ ունեն բանաստեղծի մասին ստեղծված գրականության և արվեստի գործում։ Նախանձ չեմ, սակայն մի տեսակ սկսել եմ նախանձել մեծն Թումանյանի ժամանակակիցներին։

ՀԽՍԽ ժողովրդական նկարիչ Հրաչյա Ռուխկյանը մոտ 8 տարեկան է եղել, երբ կյանքից հեռացել է անվանի բանաստեղծը, բայց նա 1950-ական թվականներից կարողացել է դառնալ նրա ժառանգների լավ բարեկամը, նրանց հետ քայլել է նրա ոտնահետքերով և որպես բարեկամության արգասիք ստեղծել մի գունեղ գանձատուփ, այսօր արդեն սրբացած մասունքների մի ուշագրավ շտեմարան։ 1945թ-ին նա պատկերազարդել է Հովհաննես Թումանյանի ,Պողոս-Պետրոսե բալլադը։ Նկարազարդել է նաև՛՛Ծաղիկների երգը՛՛ (1950թ.) և ՛՛Իմ ընկեր Նեսոն՛՛ (1956թ.) գործերը։

1957թ., երբ Թումանյանի դուստր Սեդան ամուսնացել է էներգետիկ Գևորգ Փերիխանյանի հետ Լուսակերտի նրանց ամառանոցում սկսել են հավաքվել ժամանակի նշանավոր մտավորականներ, այդ թվում Հրաչյա Ռուխկյանը։

Հովհաննես Թումանյանի ընտանեկան միջավայրում Ռուխկյանը միշտ զգացել է բանաստեղծի շունչը, հաղորդակից դարձել նրա մտքերին։ Նա սպասված հյուր է եղել բոլոր կազմակերպվող միջոցառումներին, երգել ու իր հումորով զվարճացրել բոլորին։ Թումանյանի թոռնուհին Իռմա Սաֆրազբեկյանը տարիներ հետո հիշել է. ՛՛Մեր մարդաշատ հյուրերի ժամանակ նա նստում էր հեռումի կողմում և ուրվանկարներ անում՛՛։

Տարբեր հեղինակների Թումանյանի ավելի քան 50 դիմանկարներից կոմպոզիցիոն կառուցվածքով աչքի է ընկնում Ռուխկյանի ՛՛Հովհաննես Թումանյան՛՛-ը (1969թ.), որ պահվում է նրա թանգարանում։ Ռոմանտիկ, երազկոտությամբ լի դիմանկարը պատկերված է Լոռու բնության ընդհանուր ֆոնին։ Այդ պատկերի խճանկարը (բարձրությունը 8մ) նույն տարում տեղադրվել է Ալավերդի քաղաքում, Դեբեդ գետի աջ սարալանջին։

Այդպիսի մի խճանկար էլ կա Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան դպրոցի նախասրահում։ Մի ուրիշ դիմանկար էլ Ռուխկյանը զետեղել է իր ՛՛Բույլ հանճարաց՛՛ շարքում Սայաթ Նովայի կողքին (1945թ.)։

1964թ. Հովհաննես Թումանյանի տուշով արված դիմանկարից բանաստեղծը բարի ժպիտով ներկայանում է դիտողին, նրան տանում իր Թումանյանական աշխարհ։

ՈՒշագրավ է նաևՀրաչյա Ռուխկյանի ՛՛Հառաչանք՛՛ գործը։ Թումանյանի դիմանկարի մի տարբերակ էլ 1985թ Ռուխկյանը արել է կավճանկարով։ Հովհ. Թումանյանի 100 ամյա հոբելյանական տարում թողարկվել են ծրարներ և նամականիշներ Ռուխկյանի նկարներով։

1956թ-ին Ռուխկյանը նկարել է նաև Օլգա Թումանյանի դիմանկարը՝ ՛՛Թումանյանի այրին՛՛(ածուխ, մատիտ)։ Այդ ժամանակ Օլգան պատկառելի տարիքի էր, և գրեթե չէր տեսնում, բայց նկարչին ասել է, որ Թումանյանին շատ ավելի հաջող է նկարել քան իրեն,  ՛՛այդ վիճակում չարժեր նկարել, ջահել ժամանակ պետք է նկարեյիր՛՛։

Թումանյանի հետ կապված ամեն մի հիշողություն, ամեն մի մանրուքն անգամ մեզ ավելի է մոտեցնում բանաստեղծին և ջերմացնում մեր հոգիները։ Կասկածից վեր է, որ վերը ասվածը այդ առումով բացառություն չէ։

Հ.Գ.1 Այսօրերին լիովին համահունչ է և այլ արժևորում կարող է ստանալ այն իրողությունը, որ Հրաչյա Ռուխկյանը 1983թ-ին Ստեփանակերտում հիմնել է արվեստի դպրոց և իր գործերից 60-ը՝ այդ թվում թումանյանական թեմայով նկարներ նվիրաբերել դպրոցին։

Հ.Գ.2 Չկարողացա չտրվել գայթակղությանը և ներկայացնում եմ ՛՛Հովհաննես Թումանյան՛՛ հանրագիտարանի մեր տարածաշրջանի հետ կապված որոշ հիշատակումներ՝ Ալավերդու միջնադարյան  կամրջի մոտ 1986թ-ին տեղադրվել է ՛՛Հառաչանք՛՛ պոեմի ծերունու արձանը (քանդակագործ Ռաֆայել Ջավախյան)։ ՛՛Թումանյանի աշխարհում՛՛ (2015թ) և ՛՛Կիկոսի մահը՛՛ (2018թ) նկարները և ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Արմեն Վահրամյանի Թումանյանական գործերի այլ նկարազարդումներ ժամանակին տեղ են գտել Երևանի ժողովրդական ստեղծագործության տանը և ՀՆՄ-ում կազմակերպված՛՛Թումանյանական աշխարհը՛՛ խորագրով ցուցահանդեսներում։ Վերջերս հավերժի ճամփա բռնած ճանաչված մանկագիր Սուրեն Մուրադյանի ՛՛Թումանյանի հետ՛՛ (2014թ) գրքի շապիկի Հովհաննես Թումանյանի լուսանկարում  ուրիշ մի ժպիտ կա ու հավատ։

Վաղարշակ ՂՈՐԽՄԱԶՅԱՆ

Հրաչյա Ռուխիկյան Հովհաննես Թումանյան Վաղարշ Աբրահամյան Հայաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

«Գագիկ Սողոմոնյանի» գործով կալանավորված Արամ Սարգսյանի երեխաներին արգելել են տեսակցել հորը. փաստաբան
«Նիկոլին և Նիկոլի հանցագործ թայֆին արտահերթ ընտրությունների անցկացումը վստահելը նույն բանն է, որ երեխայիդ պառկացնես կույր բժշկի վիրահատական սեղանին». Ռուբեն Մխիթարյան
«Ես իմ կամքով եմ գնացել. ո՞նց եք կարծում՝ ինչ-որ մեկն ինձ հանձնարարե՞լ է ներկա գտնվել այդ հավաքին». ՊԵԿ նախգահ
Նախագահի 3 տարբերակը. Էլինար Վարդանյան
Քիչ առաջ տեսակցել եմ Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանին. Էդմոն Մարուքյան
Արմեն Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը երեկ եկել են համաձայնության. Արթուր Ղազինյան
Փաշինյանի վարչական ռեսուրսի ողջ «հմայքը»․ տեսանյութեր, լուսանկարներ, ձայնագրություններ, գաղտնալսումներ. yerevan.today
ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պետի հարցը չի կարող չլուծվել մինչև կառավարման համակարգի փոխվելը. Ալեն Սիմոնյան
Փաստաբան. Ռոբերտ Քոչարյանի գործով քաղաքական ճնշումը դատարանի վրա ակնհայտ է
Մատվիենկոն Արարատ Միրզոյանի խնդրանքով ադբեջանցի գործընկերոջ հետ քննարկել է հայ կանանց վերադարձի հարցը
«Իմ քայլը» սահմանադրական փոփոխություններ է նախաձեռնում ԳՇ–ն ՊՆ–ի մեջ մտցնելու համար. Մարուքյան
«Մարտի 1»-ը պատվիրված դատավարություն է, որի շահառուներից մեկը Թուրքիան է և որի միջոցով խնդիր է դրվել գերության մեջ պահել ՀՀ անվտանգությունը. Անդրանիկ Թևանյան
Փաշինյանը ցանկացած բարդ իրավիճակում հավատարիմ է մնում «թփերի հետևում թաքնվելու» ռազմավարությանը. Журналистская Правда
2018-ից քանիցս «հորդորել» են դիմում գրել և դուրս գալ աշխատանքից, ստացել են մերժում, այսօր տեղեկացա, որ ուզում են կրճատել հաստիքս. Միքայել Սահակյան
Նիկոլ Փաշինյանն ինտրիգ է մտցնում խոսքում, որ հրապարակում հավաքվածներին կարողանա ինչ-ոչ բան ասել. Լևոն Քոչարյան
Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական նիստը մեկ շաբաթով հետաձգվեց
Արայիկ Հարությունյանն ԱՀ նախագահի վերահսկողական ծառայության անձնակազմին է ներկայացրել նորանշանակ ղեկավար Մհեր Աբրահամյանին
Երևանի քաղաքապետարանի արտաքին կապերի վարչության պետի տեղակալին հաստիքը կրճատելու ճանապարհով փորձում են աշխատանքից ազատել. Դավիթ Խաժակյան
«Լուսավոր Հայաստանը» պատրաստ է ամեն բան անել, որ Ազգային ժողովը լուծարվի. Տարոն Սիմոնյան
Եթե Փաշինյանը սիրված վարչապետ է, ապա ումից է պաշտպանվում և ինչու է պատերազմից հետո գրեթե տանկին հավասար 320 հազար դոլարով նոր զրահապատ մեքենա գնել. Բորիս Մուրազի
Մարտի 3-4-ը, 6-ին, 7-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Կանադան խորհուրդ չի տալիս տարեցների համար AstraZeneca պատվաստանյութ օգտագործել
Վայոց ձորի մարզի Սարավան-«Զանգեր» հատվածում, Ջերմուկ, Կոտայքի մարզի Չարենցավան, Աբովյան և Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքներում տեղում է ձյուն
Դուք ձեզ հռչակել եք տնտեսական ոստիկանապետ և գործարարների դեմ մահակ եք դարձրել նախագիծը. Թովմասյանը՝ ՏՄՊՊՀ նախագահին
Amazon  ընկերությունը ռասայական խտրականության մեջ  է մեղադրվում
Ավելին
Ավելին