f

Անկախ

Անցնող շաբաթն աշխարհում. հակառավարական շարժումների ահագնացող ալիքը


Որոշ փորձագետներ այս երևույթը համարում են ժողովրդավարության ճգնաժամ, ուրիշները՝ ընդհակառակը՝ ժողովրդավարության վերելք կամ ժողովրդավարության նոր մակարդակ: Կա նաև երրորդ կարծիք, որին հակված են պետությունների ղեկավարները՝ համարելով իրենց երկրում տեղի ունեցող ընդվզումները դրսի հակառորդների սադրանքի հետևանք կամ հիբրիդային պատերազմի մի նոր տեսակ: Համենայն դեպս Եվրոպայում ավելի ու ավելի հաճախակի են սկսել խոսել պոպուլիզմի տարածման՝ որպես երկրների անվտանգությանը սպառնացող չարիքի մասին: Այդ շարժումները հիմնականում սկսվում են սոցիալական կամ որևէ օրենսդրական առիթով (մեծ մասամբ դժգոհություն վառելիքի կամ որևէ ծառայության գների բարձրացումից) և կամ ընտրություններից հետո և արագ վերաճում են հակակառավարական ընդվզման՝ իշխանության փոփոխման անշեղ վճռականությամբ:

Հակակառավարական ցույցերը Հոնկոնգում սկսվեցին ամռան սկզբին մի օրենքի նախագծի ընդունման մտադրության դեմ, որով թույլ էր տրվում իրավախախտներին արտահանձնել մայրցամաքային Չինաստանին: Չնայած օրենքը հետ կանչվեց, ընդդիմության կողմնակից ուսանողական երիտասարդությունը շարունակում է հակակառավարական ցույցերը: Դրանք ուղեկցվում են բռնությամբ, ճանապարհների փակումով, հրկիզումներով և վանդալիզմի գործողություններով: Հինգ ամսվա անկարգությունների ընթացքում ձերբակալվել է ավելի քան 4,5 հազար մարդ:

Նախորդ կիրակի երեկոյան հերթական առճակատումը սկսվեց պոլիտեխնիկական համալսարանի մոտ, երբ հարյուրավոր ուսանողներ սկսեցին անկարգություններ և հրկիզումներ, աղյուսներ և պայթուցիկ խառնուրդով շշեր նետեցին իրավապահների վրա, կրակեցին ինքնաշեն զենքերով: Այնուհետև ուսանողները բարիկադներ սարքեցին համալսարանի տարածքում: Նրանք օգտագործում էին պայթյունավտանգ քիմիական նյութեր, որոնք գողացել էին լաբորատորիաներից ռումբեր պատրաստելու համար: Իրավապահները շրջափակել էին բուհի տարածքը և հարակից փողոցները: Թերևս Հոնկոնգի շարժման սկզբնավորումից ի վեր անցած շաբաթվա առաջին երեք օրերն ամենադաժանն էին ցուցարարների և իրավապահների առճակատման առումով: Ձերբակալվեց 400 արմատական, ևս 200 հոգու, որոնք անչափահաս էին՝ մինչև 18 տարեկան ուսանող, մարդասիրական նկատառումներով ազատ արձակեցին:

Հոնկոնգի շարժումը ցույց տվեց, որ Չինաստանի «մեկ երկիր՝ երկու համակարգ» բանաձևը չի արդարանում: Եվ անցած 15 տարիների ընթացքում եղած հակասաությունները քաղաքի և Չինաստանի միջև, որոնք հաջողվել է հարթել, Սի Ցզինպինի իշխանության գալուց հետո առանձնակի են սրվել: Երիտասարդ արմատականները սարսափով են սպասում 2047 թվականին, երբ Հոնկոնգը լիովին կանցնի Պեկինի իշխանության տակ: Երիտասարդները չեն ցանկանում ապրել մի երկրում, որը, իրենց կարծիքով, ավելի ու ավելի է նմանվում Մաո Ցզեդունի ժամանակների Չինաստանին:

Ուստի զարմանալի չէ, որ ընդդիմադիր ուժերը կիրակի օրը վստահ հաղթանակ տարան Հոնկոնգի պատգամավորների շրջանային խորհուրդների ընտրություններում: Ըստ նախնական տվյալների՝ ընդդիմադիրների վերահսկողության տակ են անցել 18 ընտրատեղամասերից 17-ը, 452 տեղերից՝ 278-ը, իսկ կենտրոնական իշխանության աթոռներից՝ 42-ը: Բավական է ասել, որ նախորդ ընտրություների արդյունքներով՝ իշխանամետ ուժերը վերահսկում էին շրջանային խորհուրդների 75 տոկոսը, այնպես որ ներկայիս արդյունքները նրանց համար աղետալի պարտություն էին: Շրջանային խորհուրդների պատգամավորները զբաղվում են տեղական հարցերով, սակայն դրանց է պատկանում Հոնկոնգի վարչակազմի ղեկավարին ընտրողների 117 տեղը:

Խաղաղ հակակառավարական ցույցերը Լիբանանում տեղի են ունենում հոկտեմբերի 17-ից: Ցուցարարները պահանջում են տնտեսական բարեփոխումներ և բոլոր այն պաշտոնյաների դատական հետապնդում, որոնք խառն են կոռուպցիոն սխեմաներին: Հոկտեմբերի 29-ին Սաադ Հարիրիի կառավարությունը հրաժարական տվեց, սակայն ցույցերը դրանից հետո չդադարեցին: Այժմ իրավիճակը, թեև հոկտեմբերյան օրերի համեմատ ավելի հանգիստ է, դեռևս մնում է անկայուն:

Անցած երեքշաբթի Բեյրութում հարյուրավոր ցուցարարներ պաշարել էին խորհրդարանի շենքի մուտքերը, որտեղ պետք Է նիստ անցկացվեր: Ճանապարհներին կանգնեցվել էին բարիկադներ: Ակտիվիստները թույլ չէին տալիս անցնել պատգամավորների ավտոմեքենաներին և բաց էին թողնում միայն ռազմական ու շտապ օգնության մեքենաները, նույնիսկ քարկոծել են մի խումբ պատգամավորների, որոնք փորձել են անցնել բարիկադների միջով:

Այդ օրը նախատեսված Էր խորհրդարանի նիստ, որում պետք Է ընդունվեին մի շարք օրենքներ, ներառյալ՝ ընդհանուր համաներման մասին օրենքը, որին դեմ են հակակառավարական ցույցերի մասնակիցները: Նրանք մտավախություն ունեն, որ համաներման տակ կարող են հայտնվել կոռուպցիոն սխեմաներին խառնված պաշտոնյաները և այդ կերպ խուսափել պատասխանատվությունից:

Լիբանանի բանկերն անկարգությունների պատճառով սահմանափակել են կանխիկ գումարներ հանելը, ինչը վկայում է արդեն խոր տնտեսական ճգնաժամի մասին:

Տեղացիների վկայությամբ՝ ցուցարարները պահանջում են անկախ, ապակուսակցական կառավարություն, որի դերը պետք է լինի արտահերթ ընտրությունների նախապատրաստումը։ Սակայն քաղաքական բանակցություններ ցուցարարների և երկրի նախագահի կամ խորհրդարանի նախագահի միջև չեն ընթանում, անորոշություն է և փակուղային իրավիճակ:

Ցույցերն ու անկարգությունները Իրանում շարունակվում են նոյեմբերի 15-ից և կապված են վառելիքի գների կտրուկ աճով: Ըստ Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպության ունեցած տվյալների՝ Իրանում վերջին անկարգությունների ընթացքում զոհվել է ավելի քան 100 մարդ: Միաժամանակ հաղորդվում է, որ զոհվածների թիվը կարող է շատ ավելի մեծ լինել, քանի որ որոշ հաղորդագրություններում նշվում է 200 զոհի մասին: Անցած երեքշաբթի ՄԱԿ-ում Իրանին կոչ արեցին հրաժարվել հանրահավաքները ցրելու համար զենքի կիրառումից և վերականգնել ինտերնետ հասանելիությունը:

Բողոքի ցույցերն Իրաքում չեն դադարում հոկտեմբերի սկզբից, երբ փողոց սկսեցին դուրս գալ կենսապայմանների վատթարացումից, երիտասարդության շրջանում գործազրկությունից և կոռուպցիայից դժգոհ անձինք: Փաստացի ամենուրեք ցույցերն ուղեկցվում են բռնությամբ և անկարգություններով: Ցուցարարները պահանջում են կառավարության հրաժարականը և խորհրդարանի արտահերթ ընտրություններ: Ցույցերի ողջ ընթացքում զոհվել է ավելի քան 330 մարդ, զոհերը և՛ ցուցարարների շարքերից են, և՛ անվտանգության ուժերի աշխատակիցների: Տուժել է ավելի քան 15 հազար մարդ: Սա այս երկրում ցույցերի ամենախոշոր ալիքն է 2003 թվականին Սադամ Հուսեյնի ռեժիմի տապալումից հետո:

Բողոքի ցույցերը նոր ուժով սկսվեցին այս կիրակի: Բաղդադում անվտանգության ուժերը դարձյալ կրակ են բացել ցուցարարների ուղղությամբ. հրաձգության հետևանքով զոհվել է առնվազն յոթ մարդ: Բացի այդ, բախումների հետևանքով հրազենային վիրավորում և վնասվածքներ է ստացել ավելի քան 50 մարդ: Եվս երկու մարդ զոհվել է ցուցարարների և անվտանգության ուժերի միջև բախումների հետևանքով Ում Քասր նավահանգստային քաղաքում: Այնտեղ վիրավորների քանակը կազմել է ավելի քան 70 մարդ:

Թեժ իրավիճակ է նաև հարևան Վրաստանում, որտեղ ընթանում է այսպես կոչված «Կողպեքների պատերազմը»: Անցած երկուշաբթի Վրաստանի խորհրդարանը նույնպես չկարողացավ վերականգնել աշխատանքը. ցուցարարները փակեցին օրենսդիր մարմնի շենքի բոլոր մուտքերը՝ մեծ կողպեքներ կախելով դռների և դարպասների վրա: Նրանք դժգոհ են, որ իշխող «Վրացական երազանք» խմբակցությունը տապալել է սահմանադրական փոփոխությունների քվեարկությունը, որոնք նախատեսում էին 2020 թվականին խորհրդարանական ընտրությունների անցկացում մեծամասնական ընտրակարգով և անցողիկ զրոյական շեմով: Բողոքավորները հայտարարում են, որ պատգամավորներին թույլ չեն տա ներս մտնել, քանի դեռ չեն կատարվի իրենց պահանջները:

Չափազանց լարված է մնում իրավիճակը Հարավային Ամերիկայում, որտեղ ընդվզումների ալիքը կարծես մի երկրից տեղափոխվում է մյուսը: Վենեսուելայում, Չիլիում և Բոլիվիայում դեռ իրավիճակը չկայունացած՝ այժմ էլ ընդվզման ալիքը հասավ Կոլումբիա:

Անցած հինգշաբթի ողջ Կալումբիայում գործադուլ, հանրահավաքներ և ցույցեր տեղի ունեցան: Քաղաքացիները դժգոհություն հայտնեցին նախագահ Իվան Դուկեի վարչակազմի վարած սոցիալական և տնտեսական քաղաքականությունից: Ըստ ՆԳՆ-ի տվյալների՝ ողջ երկրում գործադուլին մասնակցել է 2017 հազար մարդ: Իսկ ըստ EFE գործակալության տվյալների՝ ցուցարարների մեծ մասը ուսանողներ են: Նրանք փողոց են դուրս գալիս կաթսաներով ու թավաներով, որպեսզի աղմուկ ստեղծեն: Հինգշաբթի Բոգոտայում զանգվածային ցույցերի հետևանքով առնվազն երեք մարդ է զոհվել, 98 ցուցարարի բերման են ենթարկել: Պաշտպանության նախարար Կառլոս Հոլմս Տրուխիլիոն անկարգությունների հասցրած վնասը գնահատել է 20 մլրդ կոլումբիական պեսո (մոտ 5,8 մլն դոլար):

Այս իրավիճակում Բոգոտայի քաղաքապետ Էնրիկե Պենյալոսան հայտարարեց Կոլումբիայի մայրաքաղաքում պարետային ժամ մտցնելու մասին՝ նշելով, որ այդ որոշումը կայացրել է երկրի նախագահ Իվան Դուկեի խնդրանքով, որը հիմնավորել է այդ միջոցը քաղաքում անվտանգությունն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:

Անցնող շաբաթն աշխարհում հակառավարական շարժումներ Չինաստան Լիբանան Աշխարհում

Այլ հոդվածներ հեղինակից

ԱՄՆ-ում հայերը բողոքի ակցիաներ են իրականացրել մի շարք ընկերությունների դիմաց, որոնք համագործակցում են Ադրբեջանի շահերը պաշտպանող լոբբիստական ընկերության հետ
ԱԺ նիստը սկսելու համար քվորում չապահովվեց. հայտարարվեց 20 րոպե ընդմիջում
Հայաստան-Քուվեյթ հանդիպումը չի կայանա
Ադրբեջանում պատերազմում սպանվածներին թաղում են շիայական կրոնական ծիսակարգով, սակայն օրվա կիսամութ ժամերին. իրանագետ
Բացառել սմարթֆոնների կիրառումը. ՊՆ
"Մեր ապագան մեր ձեռքերում ա" արտահայտությունը հենց հիմա ակտուալ ա. թշնամին բառիս բուն իմաստով արդեն հասել ա շատերիս դռան շեմին. Անժելա Էլիբեգովա
Վաղը գազամատակարարման անջատումներ կլինեն Աջափնյակ, Նոր Նորք վարչական շրջաններում և 4 մարզի համայնքներում
Արցախում ոչնչացվել է «Ֆիրքաթ Ալ Համզա» ահաբեկչական խմբավորման հրամանատարներից մեկը
«Միլան»-«Ռոմա»` 3:3
Այն ինչ տեղի է ունենում այսօր, տեղի կունենար 2010 թվականին, եթե 2008-ին իշխանության գար Լևոն Տեր-Պետրոսյանը. Հայկ Մանասյան
Մեկնարկել է ԱԺ հերթական քառօրյան. ուղիղ
Ադրբեջանական մամուլը գրում է, թե Ջալալ Հարությունյանը զոհվել է, սուտ է՝ նրա կյանքին վտանգ չի սպառնում․ Վահրամ Պողոսյան
Արցախի ՄԻՊ-ը ուսումնասիրել է երեխաների մասնակցությամբ որոշ շահարկվող լուսանկարներ
Առաջնագծում վիրավորված արցախցու բաց նամակը վարչապետին ու հայ ժողովրդին
Աշնանային արձակուրդը կերկարաձգվի ևս 2 շաբաթով
Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երևանում և 3 մարզերում
Կանադայի ԱԳ նախարարը բացարձակապես անընդունելի է համարում Մակրոնին ուղղված Անկարայի հարձակումները
Գիշերը համեմատաբար հանգիստ է եղել. Ասկերանի վերին ենթաշրջանում լարվածությունը դեռ պահպանվում է․ Արցախի ԱԻՊԾ
Գեներալ-լեյտենանտ Ջալալ Հարությունյանն ազատվել է Արցախի պաշտպանության նախարար – ՊԲ հրամանատարի պաշտոնից. ԱՀ նախագահ
«Հրապարակ». «Իմ քայլը» հիմնադրամը հաշվետու է միայն իր դոնորներին
«Փաստ». Այս տարածաշրջաում Թուրքիայի ներկայության համար ամենահարմար «այցեքարտը» Ադրբեջանն էր
Ալիևի խոսքին ոչ ոք չի հավատում․ Կոնստանտին Զատուլին
Հրադադար հաստատելու Միացյալ Նահանգների միջնորդական ջանքերը ձախողվել են. Նիկոլ Փաշինյան
Չհուսահատվեք, հայեր ջան․ Էդմոն Մարուքյան
Ներկայումս տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում ճակատային գծի որոշ ուղղություններում. ՊԲ
Ավելին
Ավելին