f

Անկախ

Ազգային հպարտություն թե՞ բիզնես նախագիծ․ Արցախի նշանակությունը Ալիևների համար


Դեռևս 2020 թվականին գերմանական ARD հեռուստատեսության լրագրող Օլիվեր Մայեր Ռութը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին մի պարզ հարց էր հղել՝ ինչու՞ է Ղարաբաղն այդքան կարևոր Ադրբեջանի համար, և արդյո՞ք այս տարածքի կարևորությունը պայմանավորված է ռեսուրսների առկայությամբ թե խորհրդանշականությամբ: Ալիևի պատասխանը  հետևյալն էր. «Դա արդարության, միջազգային իրավունքի խնդիր է. դա ազգային հպարտության հարց է»:

Ինչ խոսք, շատ պոպուլիստական պատասխան է, բայց ոչ անկեղծ: Իրականում արդարության և միջազգային իրավունքի մասին խոսելու իրավունք Ալիևն առհասարակ չունի: Իսկ ինչ վերաբերում է ազգային հպարտությանը, թերևս խոսքը գնում է պատերազմի օրերին Բաքվում իրենց տանն անհոգ նստած ադրբեջանցիների ազգային հպարտության մասին, այլ ոչ երբեք՝ ադրբեջանական իշխանությունների կողմից պարբերաբար ճնշումների ենթարկվող ազգային փոքրամասնությունների, որոնք էլ, ի դեպ, այս պատերազմում տվել են ադրբեջանական կողմից զոհերի ճնշող մեծամասնությունը:

Իրականում Ղարաբաղը շատ կարևոր է Ալիևների համար, բայց այդ կարևորությունն ամենևին պայմանավորված չէ հայրենասիրությամբ։

Լեռնային Ղարաբաղի հարավային շրջաններում կան ոսկու, արծաթի, սնդիկի, պղնձի և ածխի հանքավայրեր, և հետպատերազմական փուլում ակնհայտ դարձավ, թե ովքեր են օգտվելու ստեղծված իրավիճակից: Խոսելով Ղարաբաղի տարածքում առկա ռեսուրսների մասին, պարբերաբար երևան է գալիս Մեծ Բրիտանիան և նրա հետ փոխկապակցված ընկերությունները: Մասնավորապես ՝ «Anglo Asian Mining» ոսկու արդյունահանողը արդեն հոկտեմբերի վերջին, երբ պատերազմը դեռ չէր ավարտվել, սակայն Արցախի ամբողջ հարավը գրավված էր (այդ մասին չգիտեինք միայն մենք՝ հայերս, և դեռ շարունակում էինք հավատալ, որ #հաղթելուենք) ընկերությունը հայտարարեց, որ երբ պատերազմն ավարտվի, կվերականգնի մուտքը դեպի Վեջնալի (Vejnaly) ոսկու հանքեր: Որպեսզի պարզ դառնա, թե ինչ խոշոր ոսկու հանքի մասին է խոսքը, նշենք, որ հանքի տարածքն ընդգրկում է մոտ 300 քառակուսի կիլոմետր տարածք և պարունակում է 6,5 տոննա C1 և C2 կարգերի ոսկի(ըստ ԽՍՀՄ դասակարգման),  որը դոլարային արտահայտությամբ կազմում է մոտ 518 միլիոն դոլար։ Վեջնալի հանքը շահագործվելու է Anglo Asian Mining-ի կողմից «արտադրության բաժանման պայմանագրով» (Production Sharing Agreement), որը կնքվել է Ադրբեջանի կառավարության հետ, հետևյալ շահութաբաժնով` Ադրբեջանին-51% և Anglo Asian Mining-ին 49%։ 

Հատկանշական է, որ Վեջնալի հանքավայրի երկրաբանական հետազոտությունների (5 տարի ժամկետով) և շահագործման թույլտվությունները (15 տարի ժամկետով) տրամադրվել են Anglo Asian Mining-ին դեռևս արցախյան երկրորդ պատերազմից տարիներ առաջ:  Պարզվում է, որ դեռևս առաջին արցախյան պատերազմի արդյունքում 1994թ․ կնքված հրադադարից ընդամենը երեք տարի անց Դելավեր քաղաքում գրանցված մի ընկերություն՝ R.V. Investment Group Services ընկերությունը պայմանագիր է կնքել Բաքվի հետ` վեց հանքավայրերի բացառիկ իրավունքների վերաբերյալ (Օրդուբադ, Գոշա, Գեդբեկ, Սոութելի(Սոտք), Գյուզլբախ(Դրմբոն), Վեջնալի(Թոնդիրգետ)), որոնցից վերջին երեքը տեղակայված են պայմանագրի կնքման պահին Հայաստանի փաստացի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում:

Համաձայնագիրը ստորագրած կողմերից մեկը Ռեզա Վազիրին է, Իրանի նախահեղափոխական կառավարության նախկին պաշտոնյա, իսկ այսօր Anglo-Asian Mining հանքարդյունահանող ընկերության նախագահը, գործադիր տնօրենն ու խոշորագույն բաժնետերն է։ Նշենք, որ ընկերությունը գործում է բացառապես Ադրբեջանում:

Ավելին, 2020 թվականի հոկտեմբերին Anglo Asian Mining-ն հայտարարել է, որ Ադրբեջանի կառավարության կողմից ստացել է նաև Soutely (Սոտք) և Gyzilbulakh (Դրմբոն) հանքավայրերի երկրաբանական հետազոտությունները և շահագործման թույլտվությունները։ Ըստ ադրբեջանական հաշվարկների Սոտքի պաշարները կազմում են մոտ 60 տոննա (C1 + C2), իսկ շահագործման ժամկետը 16 տարի է, որը դոլարային արտահայտությամբ կազմում է մոտ 3,5 միլիարդ դոլար։ Հայկական կողմը պնդում է, որ Սոտքի հանքավայրի կեսը գտնվում է Հայաստանի տարածքում, իսկ ադրբեջանական կողմը պնդում է, որ իրենց է պատկանում հանքավայրի 74 %-ը։ Ակնհայտ է, որ այս հարցը, ինչպես շատ այլ հարցեր երկու երկրների միջև, բանակցություններով լուծելը գրեթե անհնար է, ուստի պետք է պատրաստ լինենք պայքարել Սոտքի հանքավայրի մեր բաժնի համար, թեև ստեղծված իրավիճակը հուշում է, որ ադրբեջանցիները ազատորեն կարող են մտնել և իրենց տիրապետման տակ վերցնել ողջ հանքավայրը։ Ընդ որում, Սոտքի հանքավայրը ամենախոշորն է վերոհիշյալ 6 հանքավայրերի մեջ։ Նշենք, որ «Սոթքը» վաստակել է 126 միլիոն դոլար 2019 թվականին։ GeoProMining ընկերության կայքում ասվում է, որ 2018-ին հանքավայրը տվել է 3,6 տոննա ոսկի, և այն շահագործման ենթակա կլինի ևս 18 տարի:

Ցանկացած իրավիճակում Anglo Asian Mining ընկերությունը շահավետ դրության մեջ է լինելու, քանի որ այն վայելում է Ալիևների անմիջական աջակցությունը։ Այն ժամանակ, երբ գրեթե բոլոր հանքարդյունաբերողների վարկային դիմումները մերժվում էին ադրբեջանական բանկերի կողմից, ընկերությունը Բաքվի «Փաշա բանկ»-ից 3 միլիոն դոլար վարկային գիծ ստացավ: Բանկի վերջնական շահառուներն, ի դեպ, Ալիևա քույրերն ու նրանց մայրական պապին են։ Առկա է նաև տեղեկություն, որ Anglo Asian Mining-ի վերջնական շահառուն ևս Ալիևների ընտանիքն է։

Նման ինֆորմացիայից հետո փոքր ինչ դժվար է հավատալ Ալիևի խոսքերի անկեղծությանը, թե Ղարաբաղն իր համար ազգային հպարտության հարց է։ Այն Ալիևի հերթական բիզնես նախագիծն է, որը լայն աջակցություն է ստանում Մեծ Բրիտանիայի կողմից։

Իսկ ազգը, ում համար Արցախն իսկապես ազգային արժեք է, հայրենիք ու տուն, շատ շուտով հետ կվերադառնա, այլևս չհեռանալու վճռականությամբ։

Ադրբեջան Հայաստան Արցախյան հակամարտություն հանքարդյունաբերություն

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Հայաստանի 1-ին մեդալը Տոկիոյում. Արթուր Դավթյանը`բրոնզե մեդալակիր
Արթուր Ալեքսանյանը կպայքարի ոսկե մեդալի համար
Սուրեն Պապիկյանը՝ փոխվարչապետ, Արշակ Կարապետյանը՝ պաշտպանության նախարար. Վարչապետի առաջարկները՝ նախագահին
Պողպատյա մանդատը սկսեց կիրառվել նաև լրագրողների նկատմամբ․ Թագուհի Թովմասյան
Մաքրվել է Դսեղի ծովերի հարակից տարածքում կուտակված աղբը
Մեր երկրներն առանձին փոքր շուկաներ ունեն, բայց միասին շատ ավելի գրավիչ կարող են դառնալ. Քերոբյանը՝ վրացի գործընկերներին
Նարեկ Մկրտչյանն ազատվել է Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի առաջին տեղակալի պաշտոնից
Արցախում հայտնաբերվել է անհայտ հանգամանքներում զորամասը լքած 22-ամյա զինծառայողի դին. ՊԲ
Վալոդյա Ֆրանգուլյան․«Յուրաքանչյուր հաղթանակ, ցանկացած ձեռքբերում մեր երկրի համար չափազանց կարևոր է»
Արշակ Կարապետյանն ազատվել է ՊՆ առաջին տեղակալի պաշտոնից
Մեքենան գլորվել է ձորը. վարորդը մահացել է
Հայաստանում շրջանառվում է կորոնավիրուսի «Դելտա» շտամը. գրանցվել է վարակման 25 դեպք
«Պատիվ ունեմը» չի մասնակցի ԱԺ նախագահի ընտրությանը, եթե կալանավորված պատգամավորները ազատ չարձակվեն․ Թագուհի Թովմասյան
Եթե ազատազրկվածը ձեռք է բերում պատգամավորի կարգավիճակ, պետք է նրան ազատել կալանքից. Արթուր Ղամբարյան
Առողջապահության նախարարությունը ներկայացրել է COVID-19-ի դեմ նոր սահմանափակումները Եվրոպայում
Ականային վտանգի իրազեկման դասընթացներ՝ երեխաների համար
Անհարմար իրավիճակ ԱԺ նիստին. Գարեգին Բ–ն հեռացավ առանց ձեռքսեղման, Հասանովի ձեռքը մնաց օդում
Հայտնի են Ազգային ժողովի հաշվիչ հանձնախմբի անդամների անունները
Ձեռնպահ մնալ Սահմանադրության կարգավորումների իմաստային խեղաթյուրման փորձերից. Դատախազությունը պատասխանել է Վարդևանյանին
Երեւանի ավագանու «Լույս» խմբակությունը խստորեն դատապարտում է Արման Անտոնյանի դեմ սպանության փորձը
Ստեփանակերտում տղամարդն ինքնասպան է եղել՝ հրացանով կրակելով իր գլխին
Նիկոլ Փաշինյանը նշանակվել է վարչապետ
Ադրբեջանում հերքում են Հայաստանի վրա օդային միջանցքի բացման մասին տեղեկությունները
«Սաղ լավա, մալադեց, մենակ մեկ-մեկ մեր կողմ նայի, իշմար ենք տալիս». Ռուբեն Ռուբինյանը՝ Կնյազ Հասանովին
Ընթանո՞ւմ են արդյոք բանակցություններ Թուրքիայի հետ սահման բացելու շուրջ. Արման Աբովյանը վերջին հարցումն է ուղարկել ԱԳՆ
Ավելին
Ավելին