f

Անկախ

Մեղրիով միջանցքը դեպի Թուրքիա նշանակում է Հայաստանի աշխարհաքաղաքական ինքնասպանություն. Սարգիս Ծատուրյան


ИА Реалист-ի գլխավոր խմբագիրը խոսում է ՀԱՊԿ-ի անգործության, Կրեմլի ադրբեջանամետ դիրքորոշման և Հարավային Կովկասում Իրանի նոր դերի մասին:

Այն հարցին, թե Հայաստան ադրբեջանցիների ներխուժումից և ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի դիմելուց 20 օր հետո էլ ինչու որևէ արձագանք չկա, քաղաքագետը պատասխանում է, որ Բաքուն այս սադրանքը համաձայնեցրել է Մոսկվայի, Անկարայի, Երուսաղեմի և Լոնդոնի հետ, քանի որ այդ մայրաքաղաքներն ունեն սեփական շարժառիթները:

Ադրբեջանի դրդապատճառը ակնհայտ է. պետք է հարկադրել Հայաստանին նոր  տարածքային զիջումների, տվյալ դեպքում՝ Սյունիքում, և ստիպել, որ Հայաստանը թույլ տա Մեղրիով դեպի Նախիջևան և այնուհետև Թուրքիա տանող միջանցք բացել: Դա, ըստ Ծատուրյանի, բավական վտանգավոր է ոչ միայն Հայաստանի ազգային շահերի, այլև Արցախի ապագայի հարցի տեսանկյունից, քանի որ եթե ստորագրվի Ադրբեջանի հետ սահմանագծումը, ապա ինքնաբերաբար դե ֆակտո Արցախը կճանաչվի Ադրբեջանի կազմում, քանի որ Արցախի միջազգային-իրավական կարգավիճակը մինչև հիմա ճանաչված չէ թե՛ Հայաստանի, թե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի երկրների կողմից:  Սա է Ալիևի շարժառիթը, որը շատ հստակ է:

Ինչ վերաբերում է Մոսկվային, ապա, ըստ քաղաքագետի, նրա շարժառիթը նույնպես տեսանելի է. հնարավորինս մեծ թվով թեմաներ ստեղծել ամերիկացիների հետ առևտրում: Օրինակ՝ պատահական չէ, որ իրադարձությունների ամենաթեժ պահերից մեկը Սյունիքում համընկավ Լավրովի և Բլինկենի հանդիպման հետ, որի ընթացքում քննարկվեց նաև Արցախի հարցը: Մյուս թեժ պահը սպասվում է հունիսի 16-ին, երբ կհանդիպեն Պուտինն ու Բայդենը, և Ալիևն այդ ժամանակ նոր սադրանքներ կձեռնարկի, որպեսզի լուրջ նյութ լինի խոսակցության համար, քանի որ ուրիշ լուրջ, առարկայական թեմա չկա: Ուստի Մոսկվան, ինչպես համոզված է քաղաքագետը, կփորձի հայկական թեման որքան հնարավոր է թանկ ծախել:

Ինչ վերաբերում թուրքերին, ապա նրանց շարժառիթները նույնպես ակնհայտ են: Էրդողանը մեծ ներքին դժվարություններ ունի, բացի այդ, ամերիկացիներին ձեռնտու է նրա թուլացումը, այժմ նրանք աշխատում են Թուրքիայի այն ուժերի հետ, որոնք թուլացնում են Էրդողանին:

Ինչ վերաբերում է Իսրայելին, ապա այս դեպքում իրավիճակը շատ հետաքրքիր է: Զրուցակիցը հիշեցնում է, որ  ադրբեջանցիների զինված սանդրանքը Սյունիքում ճիշտ և ճիշտ օրերով համընկավ Իսրայելի օպերացիայի հետ Գազայում: Նման զուգադիպությունները պատահական չեն լինում: Նաթանյահուն հասկանում էր, որ Իրանը կարող է ներգրավվել Գազայի իրադարձություններում: Ուստի ադրբեջանցիների սադրանքը Սյունիքում հրացանի փող էր՝ ուղղված ոչ միայն հայրերի դեմ, այլև առաջին հերթին Իրանի դեմ: Հայաստանի ղեկավարությունն էլ խստագույնս հետևում էր Բաքվի և Մոսկվայի հետ պայմանավորվածություններին:

Քաղաքագետը ցավով ու ափսոսանքով է նշում այս հանգամանքը, որին չէր ուզենա  հավատալ, բայց առկա փաստերը այլ ենթադրության տեղ չեն թողնում: Այն փաստը, որ ոչ մի կրակոց  չի եղել ադրբեջանցիների դեմ, որոշ հատվածներում զինվորները լքել են հենակետերը, որոշ հատվածներում ընդհանրապես հենակետեր չեն եղել, խոսում է այն մասին, որ ամեն ինչ նախապես պայմանավորված է եղել, և Հայաստանը եղել է  այդ սադրանքի մասնակիցը ընդդեմ ոչ միայն Հայաստանի և հայ ժողովրդի կենսական շահերին, այլև ընդդեմ Իրանին, Եվրոպային, Չինաստանին և իհարկե ՄիացյալՆահանգներին:

Այն հարցին ի պատասխան, թե արդյոք ներկայումս  Մոսկվան շահագրգռված է ներգրավելու Ադրբեջանին ՀԱՊԿ-ում կամ պատժել Փաշինյանին, արդյոք վերջին իրադարձությունները պայմանավորված են նաև այդ հանգամանքներով, քաղաքագետը նախ շեշտում է, որ Ռուսաստանին ամենից առաջ հետաքրքրում են սեփական շահերը: Ինչ վերաբերում է ԵԱՏՄ-ին կամ ՀԱՊԿ-ին, ապա Մոսկվան ՀԱՊԿ-ի անգործությամբ արժեզրկում և բացառում է ընդհանրապես հետխորհրդային տարածքում ամեն տեսակ ինտեգրացիոն գործընթացները: Եվ Ադրբեջանը դա շատ լավ հասկանում է և չի ձգտում ո՛չ ԵԱՏՄ, ո՛չ ՀԱՊԿ, որովհետև դրանք ֆեյք կազմակերպություններ են, դրանք իրենց տակ ոչինչ չունեն: Եվ դրա մեղքը իհարկե Մոսկվայինն է, որը չի փորձում դրանց տակ բովանդակություն դնել:

Ինչ  վերաբերում է Փաշինյանին պատժելու շարժառիթին, ապա չկա նման նպատակ: Փաշինյանը խստորեն հետևում է այն ցուցումներին, որոնք գալիս են Մոսկվայից: Ուստի Մոսկվայի տրամաբանությունը զուտ անհատական բնույթ ունի:

Բայց շատ կարևոր է հասկանալ այն աշխարհաքաղաքական համատեքստը, որում հայտնվել են Հայաստանը և Արցախը: 32 տարի առաջ, Ադրբեջանում հայերի ջարդերից հետո քաղաքագետի զրուցակիցներից մեկը հանդիպել է Խորհրդային Միությունում Չինաստանի դեսպանության բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի հետ: «Եթե Խորհրդային Միությունը Մեղրիի միջանցքը հանձնի Թուրքիային ու Ադրբեջանին,- ասել է չինացին,- մենք ամեն ինչ կանենք, որ դա տեղի չունենա, որովհետև կարճ ժամանակ անց թուրքերը կլինեն արդեն Չինական պարիսպի մոտ»: Եվ այսօր, ըստ քաղաքագետի, տեղի է ունենում հենց այն, ինչ կանխատեսել է այդ իմաստուն չինացին: Սակայն այն, ինչ տեղի է ունենում այժմ, ուղղված են նրան, որ խափանվեն այն լոգիստիկ նախագծերը, որոնք ծրագրել է Չինաստը Իրանի հետ միությամբ, այդ թվում և Հայաստանի տարածքով:  Իրանը ազատվում է պատժամիջոցներից, նա հստակ մտադրություն ունի երկաթուղի կառուցել Հայաստանով դեպի Վրաստան, ամրապնդել իր հարաբերությունները Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների հետ, ինչը կխափանեն ենթադրյալ միջանցի ստեղծած պայմանները: Հետևաբար Մեղրիի միջանցքը Հայաստանի համար հավասար է աշխարհաքաղաքական ինքնասպանության: Պատահական չէ, որ Իրանի տասը գեներալները այցելեցին Երևան և երկրի ղեկավարությանը հստակ ասացին, որ եթե Հայաստանը հանձնի Մեղրիի միջանցքը, ապա իրավիճակին կմիջամտեն իրենք և կանեն այն, ինչ ձեռնտու է իրենց:

Հայաստանի ղեկավարությունը կեղծավորություն է անում, երբ ասում է, թե թույլ չի տա Մեղրիի միջանցը, քանի որ այնուհետև ասում է, որ պետք է վերականգնեն Խորհրդային Միության ժամանակների երկաթուղիները: Ո՞ւմ են ապուշի տեղ դնում: Միության ժամանակ չկար հաղորդակցություն Թուրքիայի հետ: Իսկ հիմա Ադրբեջանն ունի երկաթուղի Թուրքիայի հետ: Խոսքը միանգամայն տարբեր իրավիճակների մասին է: Այն ժամանակ առկա հաղորդակցությունը չէր սպառնում ո՛չ Սյունիքին, ո՛չ Իրանին: Իսկ հիմա, երբ վաճառքի են հանվում հետխորհրդային տարածքները, միանգամայն այլ իրավիճակ է: Հայաստանի ղեկավարությունն ունի թշնամի Ադրբեջան, թշնամի Թուրքիա, անհասկանալի դաշնակից Ռուսաստան և այս ծանրագույն իրավիճակում պատրաստ է ոչնչացնել Իրանի հետ հարաբերությունների մնացորդները: Դա խելագարություն է, և դրան պետք է վերջ դրվի:

Ի՞նչ է անում Իրանը, որ հայտարարել է, թե Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունն իր համար կարմիր գիծ է:

Քաղաքագետը պնդում է, որ Իրանի ղեկավարությունը շատ ավելի է շահագրգռված Հայաստանի տարածքային ամբողջականությամբ, քան Հայաստանի ղեկավարությունը: Իրանը հյուսիսային՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ սահմանին մեծ զորք է տեղակայել, ամենահամեստ հաշվումներով՝ ավելի քան 80 հազար: Իրանը և Չինաստանը կանեն ամեն ինչ, որպեսզի այդ միջանցքը չկայանա, պնդում է քաղաքագետը՝ հիմնավորելով  դա ներկայիս բեռնափոխադրումների վիճակագրական տվյալներով: Բացի այդ, նրա կարծիքով, եթե Ադրբեջանը Արևմուտքից չմիջամտելու երաշխիքներ ստանար, ապա վաղուց արդեն ռազմական ճանապարհով գրաված կլիներ Սյունիքը: Մյուս կողմից Իրանի և Չինաստանի սպառնալիքը: Ուստի այն պնդումները, թե Հայաստանն անելանելի վիճակում է Սյունիքի հարցում խաբեություն և հիմարություն է:

Հայաստանը ոչ մի կերպ սահմանագծման որևէ փաստաթուղթ չպետք է ստորագրի մինչև Արցախի կարգավիճակի որոշումը: Կարգավիճակը, հետո նոր մնացած հարցերը: Սա պետք է լինի, ըստ քաղաքագետի, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում բանակցությունների հիմքը:

Ո՞ւմ վրա է խաղագումար դնում Մոսկվան ներկայիս արտահերթ ընտրություններում: Ծատուրյանի խորին համոզմամբ, Մոսկվան պաշտպանում է Փաշինյանին՝ անկախ այն հանգամանքից, թե ինչ են խոսում Մոսկվայում: Մոսկվան լիովին վերահսկում է Երևանի իրավիճակը, թե՛ իշխանություններին, թե՛ ընդդիմությանը, իսկ հայ հասարակության համար սա ստեղծում է շինծու ընտրության իրավիճակ: Այսինքն՝ Հայաստանի հասարակությանը հարկադրում են «ընտրություն անել կոկա-կոլայի և ֆանտայի միջև»: Քաղաքական դաշտը Հայաստանում իսպառ ամայացած է, այն պատկանում է օլիգարխներին, որոնք այս կամ այն կերպ կապված են Մոսկվայի հետ: Ով էլ որ հաղթի Հայաստանում, կլինի Մոսկվայի լիակատար հսկողության տակ:

Մանրամասն տեսանյութում

 

Աշխարհում Հայաստան Արցախյան հիմնախնդիր արտաքին քաղաքականություն

Այլ հոդվածներ հեղինակից

«Խնդրում եմ բոլորիդ Ձեր ձայնը տալ «Հայաստան» դաշինքին». Սարչապետի նախկին համայնքապետի ուղերձը
Պուտինն ու Բայդենը հանդիպման ընթացքում հատուկ ուշադրություն են դարձնելու Արցախին. ՌԴ նախագահի օգնական
Ամեն ինչ տեսանք, տակը մնացել է քաղաքացիական պատերազմը. Պետք է պատրաստ լիեննք դրան դիմակայելու. Սերժ Սարգսյան
Կապանում Suzuki-ն բախվել գազատարին և գլխիվայր հայտնվել կամրջի տակ. վարորդին հասցրել են հիվանդանոց
Նորանշանակ դեսպան Վլադիմիր Կարապետյանին մաղթում եմ հաջողություններ․ Տիգրան Սեյրանյան
Հնարավոր հանցագործություն՝ բոլորիս աչքի առաջ. Վահե Հովհաննիսյան
Տիգրան Ավինյանն արձակուրդ է տվել Նիկոլ Փաշինյանի օգնական Նաիրի Սարգսյանին
Հուլիսի 1-ից Երևանում, Գյումրիում և Վանաձորում մինչև 2 տարեկան երեխայի խնամքի նպաստը կվճարվի միայն անկանխիկ եղանակով
Սյունեցին չի սխալվելու, Սյունիքում գիտեն հայրենիքի արժեքը. Առուշ Առուշանյան
Ռուստամ Բադասյանը ևս արձակուրդ գնաց. Նրան կփոխարինի Քրիստինե Գրիգորյանը
Արցախի նախագահի աշխատակազմի թեժ գծին անցած շաբաթվա ընթացքում ստացվել է 493 զանգ
Արամ Սիմոնյան. «Իսկ իրե՞ն ով պետք է սովորեցնի հարգել մարդու վաստակը, իրավունքները, ով պետք է սովորեցնի, երևի չեն սովորեցրել, դրա համար էլ այդպես խոսում է տակից ու վրայից». «168 ժամ»
Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպք չի հաստատվել. Կատարվել է 48 թեստավորում
ԵԱՏՄ շրջանակներում առաջարկվում է ՀՀ-ում կազմակերպել ավիացիոն մասերի արտադրատեսակների արտադրություն. ՔԱԿ
Մենք կկոտրենք ու կկտրենք Սյունիքը մնացած Հայաստանին հակադրելու փորձ անող ամեն մի ձեռք. Փաշինյանը՝ Սիսիանում
Էրդողանը թուրքական առաջին «սուլթանն» է, որի պիղծ ոտքը կկոխկրտի Շուշիի սրբազան հողը պատմության ողջ ընթացքում
Գորիսում Փաշինյանը վարչական ռեսուրս է կիրառում. հիմնականում դպրոցներից են բերելու. Գորիսի փոխքաղաքապետ. NEWS.am
Բացահայտվել է սպանության հերթական դեպքը. Կրակել է համագյուղացու կրծքավանդակին. 5 պարկուճ են գտել
Տիգրան Արզաքանցյանը հավասար է Փաշինյանին, Քոչարյանին և առաջ է անցել Ծառուկյանից․ հայտարարություն
Ուշակով. Պուտինը եւ Բայդենն առանձնահատուկ ուշադրություն կդարձնեն Ղարաբաղի իրավիճակին
Փոխմարզպետն ազատվել է պաշտոնից ու նշանակվել Սպիտակ համայնքի ղեկավարի պաշտոնակատար
Մենք բարձր ենք գնահատում մեր շանսերն ընտրություններում. «Լուսավոր Հայաստան»
Սահմանային կետերի երկայնքով պետք է տեղակայվեն ռուս խաղաղապահներ. Նիկոլ Փաշինյան
63-ամյա տղամարդը 12 տարին չլրացած բնակչի հետ սեքսուալ գործողություններ է կատարել
Ինչո՞ւ. Երեք պատմութիւն, մէկ Հարց. Մովսես Ծիրանի
Ավելին
Ավելին