f

Անկախ

Օտար խաղեր՝ ամերիկյան ձևով


Վերջին օրերին Միացյալ Նահանգներից երկու լուր հասավ, որոնք անմիջականորեն առնչվում են մեզ, սակայն կորոնավիրուսի այս խուճապ-հակախուճապային իրարանցման մեջ կարծես պատշաճ արձագանք չստացան, եթե չասենք՝ անուշադրության մատնվեցին:

Առաջին՝ ԱՄՆ կառավարությունը վերացրեց Արցախին տրամադրվող օգնությունը:  

Չնայած վերջին ամիսներին հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների և կոնգրեսականների ջանքերին, չհաջողվեց Արցախի համար պահպանել ԱՄՆ կողմից տրամադրվող ուղիղ օգնությունը։ Թրամփի վարչակազմը որոշում կայացրեց կրճատել Արցախում իրականացվող ականազերծման ծրագիրը:  

Այս բավական անախորժ իրողությունը բացատրվում է երկու գործոնով. առաջին՝ Ադրբեջանի իշխանությունների ջանադիր աշխատանքով ԱՄՆ անվտանգության խորհրդում իրենց շահերն առաջ մղելու նպատակով և դրա դիմաց մեր իշխանությունների անգործությամբ:

«Եթե մեր իշխանություններն ավելի պրոֆեսիոնալ աշխատեին ԱՄՆ-ի հետ ոչ միայն այս ուղղությամբ, այլև առհասարակ բոլոր ուղղություններով, բնականաբար մեր հարաբերություններն ավելի բարվոք վիճակում կլինեին, և հնարավոր է՝ այդ դրական ֆոնի վրա նման որոշում չկայացվեր։ Պետք էր ավելի նախաձեռնողական աշխատել, բայց այդ նախաձեռնողականությունը չկա, և դրա հետևանքներից մեկն էլ երկու երկրների բարձր մակարդակի հարաբերությունների բացակայությունն է»,- «Անկախի»  հետ զրույցում ասաց միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանը՝ նշելով, որ ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի հանդիպումները ԱՄՆ դեմոկրատ և հանրապետական կոնգրեսականների հետ շատ քիչ են, մանավանդ որ դրանք 10-15-րոպեանոց հանդիպումներ են եղել և որևէ լուրջ արդյունք չէին կարող տալ:  

Նա հիշեցնում է նաև, որ ԱՄՆ-ն, բացի Հայաստանից, միակ պետությունն էր, որ ուղիղ ֆինանսական օգնություն էր տրամադրում Արցախին՝ առանց ճանաչելու նրա անկախությունը, և այս տեսանկյունից, ըստ նրա, այդ օգնությունը ֆինանսականից առավել աշխարհաքաղաքական նշանակություն ուներ, հետևաբար դրա վերացումը նույնպես պետք է դիտարկել աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից։    

Արցախի ԱԺ փոխնախագահ Վահրամ Բալայանը նույնպես Միացյալ Նահանգների կողմից Արցախին հատկացվող ֆինանսական օգնության չեղարկումն առաջին հերթին պայմանավորում է ադրբեջանա-թուրքական քարոզչամեքենայի աշխատանքով կամ Ադրբեջանի նավթային, գազային պաշարներով, որոնցով նրանք կարողանում են գնել երկրներին: Այսուհանդերձ, պատասխանելով Tert.am-ի  այն հարցին, թե արդյոք նման իրավիճակը նաև հայկական կողմի թերացման հետևանքը չէ, խոստովանել է․ «Այո, կարծում եմ, որ մենք թերացել ենք: Մենք մշտապես տեսնում էինք, որ Ադրբեջանը, Թուրքիան ամեն կերպ փորձում են մեզ վնասել: Պետք է պայքարեինք դրա դեմ»: Նա միաժամանակ նկատել է, որ ԱՄՆ-ն արցախյան հիմնախնդրում կարծես հավասարակշռությունը չի պահում, և այս փաստը թերևս գալիս է լրացնելու այսպես կոչված Լեռնային Ղարաբաղը ներկայացող ադրբեջանական համայնքի հետ Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանի հանդիպմանը:

Բառացիորեն հաջորդ օրը՝ մարտի 22-ին, Սուրեն Սարգսյանն  իր ֆեյսբուքյան էջում գրեց, որ Արցախին տրամադրվող օգնությունը կարող է փոխակերպվել «բնակչությանը խաղաղության նախապատրաստման» ծրագրով և որպես  դրա հիմնավորում հղում արեց ԱՄՆ օրենսդրական հարցերով պետքարտուղարի օգնական Մերի Էլիզաբեթ Թեյլորին և ԱՄՆ ՄԶԳ օրենսդիր և հանրային հարցերով կառավարչի օգնական Ռիչարդ Ք.Պարկերին: «...[Մ]եր գործակալությունները տեսնում են հնարավորություն ԱՄՆ-ի կողմից տրամադրվող օգնության ֆինանսավորման համար, որը կարող է ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության վրա, օրինակ՝ որպես բնակչությանը խաղաղության նախապատրաստում», - գրել են նրանք:- Առաջ նայող ծրագրերը, որոնք աջակցում են ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը և հիմք են դնում ավելի բարեկեցիկ ապագայի համար, հույս են ներշնչում Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության համար երկարաժամկետ հեռանկարում»:

Պատասխանելով այս կապակցությամբ Tert.am-ի  հարցերին՝ քաղաքագետն արձանագրել է, որ  սա շատ ավելի վտանգավոր երևույթ է և շատ ավելի լուրջ քաղաքական հետևանքներ կունենա, քան Արցախին տրամադրվող ֆինանսական օգնության վերացումը: «Այսինքն՝ ոչ թե վտանգավոր է երևույթը՝ հանրությանը խաղաղությանը նախապատրաստելը, այլ վտանգավոր է նրանով, որ բացառապես Արցախի ժողովրդի մասին է խոսքը»,-ասել է նա՝ հավելելով, որ եթե երկու հակամարտող կողմերից մեկին նախապատրաստում ես խաղաղության, իսկ մյուսին՝ ոչ, ապա դա հանգեցնելու է այնպիսի իրադարձությունների՝ ինչպիսիք Սումգայիթի, Բաքվի դեպքերն են:

Քաղաքագետը կարծիք է հայտնել նաև, որ ամենայն հավանականությամբ այս քայլի համար Հայաստանի իշխանությունները համաձայնություն են տվել, քանի որ, եթե Հայաստանի իշխանությունները հայտարարում են՝ Արցախի խնդրի լուծումը պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի, Արցախի, Ադրբեջանի ժողովուրդների համար, չեն կարող հակառակվել, երբ համանախագահներն առաջարկեն ֆինանսական միջոցներ տրամադրել և խաղաղության նախապատրաստել Արցախի ժողովրդին:

Ակնհայտ է, որ արցախյան խնդրի կարգավորման հարցում Միացյալ Նահանգների դիրքորոշման մեջ  էական փոփոխություն է տեղի ունեցել, որի հետևանքով բացահայտ փոխվում է հավասարակշռությունը, մի բան, որ լուրջ մարտահրավեր է  և իրոք հղի է անկանխատեսելի քաղաքական հետևանքներով:

Այս տեսանկյունից ուշագրավ էր մյուս տեղեկությունը, որ Միացյալ Նահանգներից հասավ սրանից 4 օր առաջ և մեզանում որևէ արձագանք չունեցավ, ընդամենը չոր տեղեկությունը հաղորդվեց:

Խոսքն այն մասին է, որ ԱՄՆ պետդեպարտամենտը «Արևելյան Եվրոպայի և նախկին Խորհրդային Միության անկախ պետությունների ուսումնասիրման» ծրագրի շրջանակներում նախատեսում է 2 միլոն դոլար հատկացնել ոչ կառավարական կազմակերպություններին դրամաշնորհներ տրամադրելու համար: «Ծրագիրն ուղղված է ԱՄՆ արտաքին քաղաքական նպատակների խթանմանն ու միջազգային համագործակցության հաստատմանը, ինչպես նաև ամերիկյան փորձագետների` տարածաշրջանային կարևորագույն լեզուների իմացության մակարդակի բարձրացմանը»,- ասվում էր հաղորդագրության մեջ և նշվում, որ դրամաշնորհներ կարող են ստանալ միայն ամերիկյան բարձրագույն կրթական հաստատություններն ու ոչ կառավարական կազմակերպությունները, և այդ աշխատանքները համակարգելու է պետդեպարտամենտի հետախուզության և հետազոտությունների բյուրոն:

Քաղաքագետ Ստանիսլավ Տարասովը, վերլուծելով տվյալ  նախաձեռնությունը, հանգել է այն մտքին, որ պետդեպարտամենտում պատրաստվում են Հարավային Կովկասի նկատմամբ նոր քաղաքականության մշակմանը՝ հաշվի առնելով էթնիկական և միջէթնիկական խնդիրները, որպեսզի նորովի դիտարկեն առկա և հնարավոր կոնֆլիկտներն ու դրանց լուծման տարբերակները: Ըստ նրա՝ ամենայն հավանականությամբ կփոխվի Հարավային Կովկասում գործողությունների «քիչ ռեսուրսներով և քիչ ներուժով արտաքին քաղաքականություն» բանաձևը: «Ավելին, ԱՄՆ-ն կարող է հրաժարվել հավասար հեռավորության քաղաքականությունից  ղարաբաղյան կոնֆլիկտում,- գրում է նա:- Բայց այդ դեպքում ո՞ր կողմին կսկսի պաշտպանել: Ամեն դեպքում Վաշինգտոնը սկսել է Հարավային Կովկասի նոր տեսլական ձևավորել և այլևս չի դիտում այն որպես մեկ միասնական տարածաշրջան, ձերբազատվում է այն պատրանքից, թե այն կարող է հաղորդակցական միջանցք ծառայել, և անհատական մոտեցում է մշակում Ադրբեջանի, Հայաստանի ու Վրաստանի նկատմամբ: <…> Առայժմ դեռ միայն գիտական հետաքրքրություն ենք տեսնում ԱՄՆ-ում այդ տարածաշրջանի նկատմամբ: Այդ փաստն ինքնին կարելի է քաղաքականապես չեզոք համարել, թեպետ պետդեպարտամենտը հենց այնպես փողերը քամուն չի տալիս, իսկ հետախուզության հետարքրությունն էլ դատարկ տեղը  չի առաջանում: Սպասենք, տեսնենք»:

Ռուսները, իհարկե, կարող են դիտորդի պես սպասել և  սառնասիրտ փաստեր ու իրադարձություններ արձանագրել, բայց ոչ մենք, եթե այդ փաստերն ու իրադարձությունները մեր ներկային ու ապագային են վերաբերում:

Ի դեպ, ուշագրավ է, որ պետդեպարտամենտի նշված նախաձեռնությանը գրեթե միաժամանակ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությունը դրական եզրակացություն տվեց  Պետդումայի պատգամավոր Անդրեյ Լուգովոյի օրենքի նախագծին,  որով առաջարկվում է լրացուցիչ լիազորություններ տալ արդարադատության նախարարությանը կասեցնելու այնպիսի ոչ կառավարական կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնք մասնակցում են Ռուսաստանում քաղաքական գործունեությանը և դրամական միջոցներ ու գույք են ստանում ԱՄՆ քաղաքացիներից կամ կազմակերպություններից: Նման որոշման հիմք կարող են դառնալ գործադիր իշխանության և դատախազության ստուգումները Ռուսաստանի Դաշնության շահերին վնաս հասցնելու դեպքերում, իշխանությունները կարող են այդ կառույցների գործունեությունը կասեցնել երեք օրվա ընթացքում: Ընդ որում, տվյալ նախագծին հավանություն են տվել ոչ միայն կառավարությունն ու խորհրդարանի խմբակցությունները, այլև անկախ փորձագետները՝ համարելով, որ Մոսկվան պետք է հնարավորություն ունենա արագորեն կասեցնելու տարբեր արտաքին ուժերի անօրինական գործունեությունը, որոնք քողարկվում են ոչ կառավարական (հասարակական) կազմակերպության կարգավիճակով:

Իսկ մե՞նք ինչ ենք անում:

 

 

քաղաքական ԱՄՆ Արցախ ԱՄՆ պետդեպարտամենտ ԱՄՆ անվտանգության խորհուրդ հայ-ամերիկյան հարաբերություններ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Կարդացեք նաև

Նայում են մարդկանց աչքերի մեջ ու խաբում
Երբ ՄԵԾ մարդկանց ներկան տնօրինում են մարդուկները
Հայաստանի քաղավիացիայի շուրջ սեղծված իրավիճակի ու պաշտոնական մանիպուլյացիաների մասին
Քաղավիացիայի կոմիտեի տված լիցենզիայով Եվրոպա թռչող ոչ մի բորտ երբևէ խնդիր չի ունեցել
Չեմ դիմում ձեզ, որ ի վերջո մարդ դառնաք, քանզի դա ձեր մոտ այլևս չի ստացվի
«Արև Քոնսթրաքշն» ՓԲԸ-ի էլեկտրամոնտաժողը էլեկտրասյան վրա աշխատանքներ կատարելիս հոսանքահարվել ու մահացել է
Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների  թիվը 156-ի է հասել
Ես պատրաստ եմ պետական մահափորձի մեղադրանքով Նիկոլ Փաշինյանի դեմ հայց ներկայացնել միջազգային դատարանՔոչարյանի ֆրանսահայ փաստաբան
Ռուսաստանից Հայաստան վերադառնալու համար ցուցակագրվել է 2000–ից ավելի մարդ. Դեսպանատուն
Բժիշկը՝ կորոնավիրուսը կանխելու նպատակով ջրի անհրաժեշտության մասին
Երկու ավիաընկերություններ պարզապես ժամանակավորապես զրկվել են եվրոպական ուղղություններով կատարվող չվերթների իրավունքից.Տաթևիկ Ռևազյան
Զգուշացում գործող իշխանավորին. Երկիր ծիրանի
Սերգեյ Ավետիսյանի փոխարեն բերևեցին դրեցին տոմսավաճառ Տաթևիկ Ռևազյանին, որը թքած ունի հայրենիքի վրա. Նարեկ Մալյան
Առայսօր Արցախի Հանրապետությունում նոր կորոնավիրուսային վարակի (COVID-19) դեպք չի գրանցվել
Վերակենդանացման բաժանմունքներում կորոնավիրուսով վարակված 25 պացիենտ կա. մեկի վիճակը ծայրահեղ ծանր է
Թրամփը բացատրել է, թե ինչու բժշկական դիմակ չի կրում
Իմբիրի, սխտորի, կիվիի գինը էական աճել է, բայց խոզի մսի, բենզինի և այլ ապրանքների գներ էլ էական իջել են. Իմ քայլի պատգամավոր
Հանրապետությունում դեռ կան փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ
Աբովյան քաղաքի բնակարաններից մեկում փրկարարները դի են հայտնաբերել
Պոպուլիզմի մահը
Հիմա առաջնային է դարձել մարդակենտրոնությունը ու մարդասիրությունը բոլոր հարթություններում. Արփինե Հովհաննիսյան
Արտաշատի բժշկական կենտրոնը օրեր առաջ վերապրոֆիլավորվեց և այսուհետ սպասարկում է միայն կորոնավիրուսով պացիենտներին
Փլուզում է տեղի ունեցել Վարդաշեն փողոցում. տուժածներ չկան
Տոմսերի ձեռքբերման հարցում առաջնահերթություն է տրվել այն ՀՀ քաղաքացիներին, ովքեր վերջին օրերին ՌԴ այլ քաղաքներից տարանցիկ ճանապարհով ժամանել էին Մոսկվա. Դեսպանություն
ՀՀ ՊՆ պարզաբանումը լրատվամիջոցներում հրապարակված բաց նամակի կապակցությամբ
Ավելին
Ավելին