f

Անկախ

COVID 19-ը ցույց տվեց երկրներից յուրաքանչյուրի թույլ և ուժեղ կողմերը․կրթության փորձագետ


«Համամիտ չեմ այն տեսակետին, թե նոր կորոնավիրուսը  բոլոր երկրները  հավասարեցրեց։ Նոր կորոնավիրուսը ցույց  տվեց երկրներից յուրաքանչյուրի թույլ և ուժեղ կողմերը»,- ասում է կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը։

Անդրադառնալով Հայաստանի ուժեղ և թույլ կողմերին՝ Խաչատրյանն ասում է՝ այս իրավիճակը ցույց տվեց, որ կրթությունը Հայաստանում չի նպաստել աղքատության հաղթահարմանը․ ներկայիս շատ խնդիրներ կապված են աղքատության հետ։

Ավելին, մեր շուկան այնպիսին է, որ առկա աշխատանքների մեծ մասը հնարավոր չէ հեռակա կերպով արդյունավետ իրականացնել։ Զարգացած չեն նաև օնլայն ծառայությունները։ «Եթե օնլայն բանկինգը զարգացած լիներ,  կարանտինի պայմաններում բանկերի առջև նման հերթերի ականատես չէինք լինի»,- ասում է Խաչատրյանը։

Վերլուծելով համավարակի դասերը կրթական համակարգի տեսանկյունից՝ Խաչատրյանն ասում է, որ թե՛ արևելյան, թե՛ արևմտյան կրթական համակարգերը բացահայտեցին իրենց ուժեղ կողմերը և դրանց վրա շեշտադրում կատարեցին  վիրուսի դեմ պայքարում։

Ավտորիտար երկրները, ինչպիսիք են Չինաստանը, Սինգապուրը, կրթական գործընթացում առաջնային են համարում կարգապահությունը։ Եվրոպական ազատական երկրներում  շեշտադրվում է քաղաքացիական բարձր գիտակցությունը և պատասխանատվությունը։

«Հայաստանը ո՛չ կարգապահությունը կարևորող երկրների շարքում է, քանի որ այն, ինչ տեսնում ենք  մեզ մոտ, բոլոր առումներով կարգապահության վատ մակարդակի դրսևորում է,  ո՛չ էլ ազատական երկրների շարքում է, որովհետև այն, ինչ մեզ մոտ է, ավելի շատ ամենաթողության նման է, քան ազատության։ Ես դա կբնորոշեի որպես կեղծ ազատություն»,- ասում է նա։

Կրթության փորձագետն ասում է, որ անցած 30 տարիներին Հայաստանն այդպես էլ չկողմնորոշվեց, թե կրթական համակարգի մոդելներից որն է իրենը։  «Փաստաթղթերով դեպի արևմտյան լիբերալ համակարգ ենք գնում, բայց մեր մշակույթում դեռևս արևելյան, սովետական մտածողությունն է տիրում։ Արդյունքում մենք ունենք երկու իրողություն, ինչը շատ վատ է»,- ասում է Խաչատրյանը՝ հավելելով՝  քանի որ մենք համակարգերից և ոչ մեկին չենք պատկանում, հետևաբար չունենք նաև այդ համակարգերի ուժեղ կողմերը, որոնցով դրանք կրող երկրները կարողացել են պայքարել վիրուսի տարածման դեմ։

Խաչատրյանը շեշտում է՝ քանի որ կարգապահությունը ցածր մակարդակի վրա է մեզ մոտ, կարանտինը կարանտինի նման չստացվեց։ Մայիսի 4-ից սահմանափակումները թուլացվել են, որի դեպքում  Շվեդիայի և արևմտյան մի շարք այլ երկրների պես շեշտադրվում է քաղաքացիական ինքնագիտակցությունը, ինչը մեզ մոտ կրկին ցածր է։

Նրա խոսքով՝ Հայաստանի պես երկրներում հասարակությունն առաջնորդվում է ամոթի կատեգորիայով, մինչդեռ արտակարգ իրավիճակներում շատ ավելի կարևոր պետք է լինի մեղքի կատեգորիան․ «Մարդ պետք է մտածի, որ չպետք է հանրային միջոցառման մասնակցել, կլինի դա հարսանիք թե հուղարկավորություն, քանի որ իր պատճառով մեկ ուրիշը կարող է տուժել։ Մինչդեռ մեր հասարակությունում մարդ առաջնորդվում է այն մտքով, թե ինչ կմտածեն իր մասին, եթե չմասնակցի այդ հանրային միջոցառմանը՝ հաշվի չառնելով, թե քանի մարդ կարող է տուժել իր մասնակցությունից»։

 Կրթության փորձագետը շեշտում է, որ խնդիրը կրթական համակարգինն է լայն առումով․ ամոթի և մեղքի հասկացությունները երեխան սովորում է ընտանիքում, բակում, հեռուստատեսությունից։

Հարցին, թե համավարակից հետո մեր կրթական համակարգում ինչ փոփոխություններ են պետք, Խաչատրյանն ասում է, որ միայն կրթական համակարգում փոփոխություններով հարցը չի լուծվի․ «Երբ փոխում ես միայն կրթական համակարգը և չես  փոխում մեծերի մշակույթը, կրթական համակարգը ճնշվում է նրա ազդեցությամբ։ Որպեսզի մեր կրթական համակարգում փոփոխություններով արդյունք ունենանք, զուգահեռ հասարակական հարաբերությունները պետք է փոխենք։ Եթե մենք դպրոցում ինչ-որ բան փոխեցինք, բայց կյանքում ոչինչ չփոխվեց, երեխայի մոտ առաջանալու է հակադրություն  իրականության և դպրոցի միջև,  և նա հաստատ առաջնորդվելու է ոչ թե դպրոցով, այլ կյանքի թելադրանքով»։

Հարցին, թե ինչից է պետք սկսկել, Խաչատրյանը առաջարկություն է ներկայացնում իշխանություններին։ «Կառավարությունը պետք է ստեղծի մի բազմամասնագիտական խումբ, որում կլինեն ազգագրագետներ, մշակութաբաններ, հոգեբաններ, վարքաբաններ, սոցիոլոգներ, փիլիսոփաներ, որոնք կփորձեն մոտեցումներ մշակել հասարակական հարաբերություններում ինչ-որ բան փոխելու համար։ Այս ընթացքում մի քանի հոլովակներ եղան տանը մնալու կոչով, որոնք բացարձակ որևէ ազդեցություն չունեցան, որովհետև  դրանք լավ մտածված չէին։ Մեզ պետք է այսպիսի աշխատանքներ իրականացնել, որովհետև եթե միայն կրթությունը փոխենք, բան չի փոխվելու։ Պետք են համալիր միջոցառումներ»,- ասում է Խաչատրյանը՝ հավելելով, որ չգիտես  ինչու, Հայաստանում միշտ  խուսափում ենք ներդրումներ անելուց այնպիսի ոլորտներում, որոնք բերում են ռազմավարական արդյունքներ։ 

Խաչատրյանն ասում է, որ համավարակից հետո կարիք է առաջանալու կարևորել կրթությունը, պատշաճ ֆինանսավորում հատկացնել և, իհարկե, վերականգնել ուսուցչի հեղինակությունը․«Երբ հեղինակազրկում ենք ուսուցչին և հետո ասում՝ հարգելի ուսուցիչ, աշակերտին սովորեցրու, թե ինչքան կարևոր է սոցիալական պատասխանատվությունը, բնականաբար ցանկալի արդյունք չենք ունենա»։ 

Կրթության փորձագետն անարդյունավետ է համարում նաև քարոզչությունը։ «21-րդ դարում քարոզչությունը գործուն մեթոդ չէ։ Գուցե հասարակության 10 տոկսոի մոտ այն  ազդեցություն ունենա։ Կարևոր է մարդկանց քաղաքացիական գիտակցությունը և պատասխանատվության բարձր զգացումը»։

կրթություն Կրթություն եվ գիտություն Սերոբ Խաչատրյան համավարակ կրթական բարեփոխում նոր կորոնավիրուս

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Հայաստան մշտական բնակության տեղափոխվողները կարող են առանց մաքսային վճարների ներմուծել անձնական օգտագործման ապրանքները
Իտալիայից Հայաստան ժամանած ԱՀԿ բուժաշխատողների խումբն աշխատում է Covid-19-ի դեմ պայքարող հիվանդանոցներում
ՄԱԿ-ը նախազգուշացնում է՝ մինչև 2030թ. սովի և թերսնուցման բոլոր ձևերի վերացման նպատակին հասնելը կասկածի տակ է
Կառավարության սուբվենցիոն ծրագրով Կոտայքի մարզի Բալահովիտ համայնքում այս տարի կկառուցվի նոր մանկապարտեզի շենք
Առողջապահական կազմակերպությունները մասնավորեցնելը չպետք է դիտարկել որպես լոկ գույքային միավորի վաճառք. Արկադի Խաչատրյան
Սիրով սպասում եմ առաջիկայում հյուրընկալելու Ձեզ Հայաստանում պետական այցով. Փաշինյանը շնորհավորել է Մակրոնին
Մենք ուժեղ ենք, ու ուժեղի դիրքերից ենք խոսում խաղաղության մասին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ Մեհրիբան Ալիևային
Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսի 5 նոր դեպք, բոլորը՝ Ստեփանակերտում
Կորոնավիրուսից մահացած 8 անձանցից ամենաերիտասարդը 50-ամյա տղամարդ է, ամենատարեցը՝ 88-ամյա տղամարդ
24-ամյա տղան ցանկացել է ցած նետվել Հաղթանակի կամրջից. Փրկարարները կանխել են ինքնասպանության փորձը
Հայերենով մաթեմատիկա կամ ֆիզիկա սովորելը չի նշանակում նաև հայերեն սովորել․ մանկավարժ
Բոլորովին այլ, մի ուրիշ ինքնազգացողություն է, երբ դու խաղում ես բաց երկնքի տակ. Մարիաննա Մխիթարյան
Հունահայ կազմակերպությունները դատապարտում են Ս. Սոֆիան մզկիթի վերածելու Թուրքիայի որոշումը
Արցախի ԱԺ նախագահը Ֆրանսիայի Ազգային տոնի կապակցությամբ շնորհավորել է «Ֆրանսիա-Արցախ» բարեկամության շրջանակի նախագահ Գի Տեսիեին
ՀՀ քաղաքացիական բնակչության անվտանգության դեմ ուղղված այս ագրեսիվ գործողությունները ստանալու են իրենց համարժեք պատասխանը. ԱԳՆ
ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագիրը «Հայկական Կարիտասի» հետ աջակցում է Հայաստանում անապահով ընտանիքներին պարենային օգնությամբ
Հակառակորդը ԱԹՍ-ով թիրխավորել է Բերդ քաղաքի քաղաքացիական ենթակառուցվածքները․ տուժածներ չկան
Անցնող շաբաթն աշխարհում
«Պատժիչ գործողություններ». Ինչպես են մեր զինված ուժերը ոչնչացնում ադրբեջանական հենակետերը
Ատոմ Էգոյան․ «Ոսկե ծիրան»-ը դարձավ մշակութային կյանքի կարևոր իրադարձություններից մեկը
Արմեն Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Էմանուել Մակրոնին
Ֆրանսիայի ազգային տոնին նվիրված համերգ Երեւանում. սկիզբ է դրվում 2000+ համերգաշարին
Խոշոր հրդեհ Վերին Սասնաշենում. Դեպքի վայր է մեկնել 2 մարտական հաշվարկ
«Նիգմա գրուպ» ՍՊԸ-ի հինգհարկանի շենքի տարածքում պայթուցիկ սարք չի հայտնաբերվել
Անցնող շաբաթն աշխարհում
Ավելին
Ավելին