f

Անկախ

ԱՄՆ Ջոնս Հոփքինս համալսարանի գրությունը կորոնավիրուսից պաշտպանվելու մասին


Ֆեյսբուքյան օգտատեր Հասմիկ Հարությունյանն իր էջում գրել է․

«Ժողովուրդ ջան, այստեղ դնում եմ ԱՄՆ Ջոնս Հոպկինս համալսարանի ուղարկած գրությունը այս վիրուսից պաշտպանվելու մասին՝ Anahid Aramouni Keshishian-ի տեղադրած նյութից և թարգմանելու նրա կոչով։ 

Այն գուցեև շատ մեծ նորություններ չի պարունակում, բայց հակիրճ ու հասկանալի բացատրում է, թե ինչն ինչու է արդյունավետ և հակառակը։ Թարգմանել եմ շատ արագ ու անփույթ՝ միայն հայերենով արագ հասանելի դարձնելու համար։ Ահավասիկ.

• Վիրուսը կենդանի օրգանիզմ չէ, այլ սպիտակուցային մոլեկուլ (ԴՆԹ)՝ պատված լիպիդային (ճարպի) շերտով, որը, աչքի, քթի, բերանի լորձաթաղանթի կողմից ներծծվելով, փոխում է իր գենետիկ կոդը (մուտացիա) և դրանց վերածում ագրեսորի ու բազմապատկվող բջիջների։
• Քանի որ վիրուսը կենդանի օրգանիզմ չէ, այլ սպիտակուցային մոլեկուլ, այն չի մեռնում, այլ ինքն իրեն քայքայվում է։ Քայքայման տևողությունը կախված է ջերմաստիճանից, խոնավությունից և այն նյութի տեսակից, որի վրա ընկած է վիրուսը։
• Վիրուսը շատ փխրուն է. միակ բանը, որով այն պաշտպանված է, ճարպի բարակ արտաքին շերտն է։ Այդ է պատճառը, որ օճառն ու լվացող նյութերը լավագույն միջոցն են. որովհետև փրփուրը ԿՏՐՈՒՄ է ՃԱՐՊԸ (այդ պատճառով է, որ հարկավոր է 20 վայրկյանից ավելի տրորել, որպեսզի շատ փրփուր գոյանա)։ Ճարպային շերտը տարրալուծելուց հետո սպիտակուցային մոլեկուլը ցրվում և ինքն իրեն ոչնչանում է։
• Ջերմությունը հալեցնում է ճարպը, ուստի ցանկալի է 25 աստիճանից ավելի տաք ջուր գործածել ձեռքերը, հագուստները և որևէ բան լվալու համար։ Բացի այդ, տաք ջուրը ավելի շատ փրփուր է գոյացնում և ավելի օգտակար դառնում։
• Սպիրտը կամ սպիրտային որևէ 65%-ից թանձր լուծույթ լուծում է բոլոր ճարպերը, հատկապես վիրուսի արտաքին լիպիդային շերտը։
• 1 մաս ժավելից ու 5 մաս ջրից բաղկացած որևէ լուծույթ հալեցնում է սպիտակուցը, այն քայքայում ներսից։
• Թթվածնացրած ջուրն օգնում է օճառից, սպիրտից ու քլորից ավելի տևականորեն, քանի որ պերօքսիդը հալեցնում է վիրուսի սպիտակուցը, սակայն այն հարկավոր է գործածել անխառն, իսկ դա վնասում է մաշկը։
• ՄԱՆՐԷԱՍՊԱՆ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՉԵՆ ՕԳՆՈՒՄ։ Վիրուսը բակտերիայի նման կենդանի օրգանիզմ չէ. այդ նյութերը չեն կարող սպանել այն, ինչը կենդանի չէ։
• ԵՐԲԵՔ մի թափահարեք օգտագործած կամ չօգտագործած հագուստը, սավանները, շորերը։ Թեև վիրուսը սոսնձված է ծակոտկեն մակերեսներին, այն շատ իներտ է և քայքայվում է միայն 3 ժամում կտորների ու ծակոտիների դեպքում, 4 ժամում պղնձի վրա, քանի որ այն բնականից հականեխիչ է, և փայտի վրա, քանի որ այն հեռացնում է ամբողջ խոնավությունը և թույլ չի տալիս, որ այն կեղևազրկվի ու քայքայվի, 24 ժամում ստվարաթղթի վրա, 42 ժամում մետաղների վրա և 72 ժամում պլաստիկի վրա։ Սակայն եթե այն թափահարեք կամ փետրե փոշեմաքրիչով մաքրեք, վիրուսի մոլեկուլները մինչև 3 ժամ կլողան օդում և կարող են վայրէջք կատարել ձեր քթին։
• Վիրուսի մոլեկուլները շատ կայուն են պահպանվում արտաքին ցրտի կամ տան, մեքենայի մեջ արհեստական օդորակիչների պայմաններում։ Կայուն մնալու համար նրանց հարկավոր է նաև խոնավություն և հատկապես մթություն։ Հետևաբար, խոնավազուրկ, չոր, տաք ու լուսավոր միջավայրն ավելի արագ է քայքայում դրանց։
• Ուլտրամանուշակագույն լույսը որևէ առարկայի վրա քայքայում է վիրուսի սպիտակուցը։ Ուստի դիմակի ախտազերծումն ու վերագործածումը արդյունավետ են։ Բայց զգույշ եղեք, որովհետև այդ լույսը քայքայում է նաև մաշկի կոլագենը (որը նույնպես սպիտակուց է)՝ հետագայում կնճիռներ ու մաշկի քաղցկեղ առաջացնելով։
• Վիրուսը չի կարող անցնել առողջ մաշկի միջով։
• Քացախը անօգուտ է, քանի որ չի քայքայում ճարպի պահպանիչ շերտը։
• Ալկոհոլային խմիքները, օղին օգուտ չունեն։ Ամենաթունդ օղին 40 աստիճան է, իսկ ձեզ հարկավոր է 65 աստիճան։
• Լիստերինը օգնում է, քանի որ 65 աստիճան սպիրտ է պարունակում։
• Որքան տարածությունն ավելի սահմանափակ է, այնքան վիրուսի խտությունը կարող է մեծ լինել, որքան ավելի բաց է ու օդափոխված՝ այնքան ավելի նոսր։
• Բազմիցս ասվել է, բայց, [այնումանեյնիվ, ասենք, որ] հարկավոր է ձեռքերը լվանալ լորձաթաղանթին, կերակրին, փականներին, դռների բռնակներին, անջատիչներին, հեռակառավարման վահանակներին, բջջային հեռախոսներին, ժամացույցներին, համակարգիչներին, նստարաններին, հեռուստացույցներին և այլ առարկաների դիպչելուց և զուգարանից օգտվելուց հետո։
• Շատ լվալու պատճառով չորացած ձեռքերը հարկավոր է խոնավացնել, քանի որ մոլեկուլները կարող են թաքնվել չորացած մաշկի պստիկ ճաքերի մեջ, և որքան ավելի հաստ շերտով քսեք կրեմը, այնքան լավ։
• Եվ կարճ կտրեք եղունգները, որպեսզի վիրուսը դրանց տակ չթաքնվի։

ՖԲ Գրառում Ջոնս Հոփքինս համալսարան Խմբագրի ընտրանի

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել. հաստիքներ են ավելացվում
Ձեր տեղեկատուն մոլորեցնում է ձեզ․ Արթուր Դավթյանը՝ Արման Բաբաջանյանին
Շրջիկ խմբերով օրական շուրջ 200 տնային նմուշառում է արվում․ Արսեն Թորոսյան
ՀՀ-ում թեստերի արտադրությունը մեկնարկել է. վաղը 1-ին խմբաքանակը կլինի. օրական 3-5 հազար թեստ կարող են արտադրել. Ավինյան
Երեք հիվանդանոցում ռեանիմացիոն մահճակալների խոշոր ավելացումներ ենք ունենալու․նախարար
Օդային հաղորդակցության վերաբացումը կլինի հուլիսի կեսերին. Տիգրան Ավինյան
Նիկոլ Փաշինյանը ճեպազրույց է տալիս իր առանձնատնից. Ներկա են Ավինյանն ու Թորոսյանը.ուղիղ
Արթուր Դավթյանը ստել է Ազգային ժողովում. պահեստազորի սպան իր հասցեին հնչեցված հայտարարության մասին
Զոհրաբ Մնացականյանը տեսազրույց է ունեցել ՄԹ Եվրոպական հարևանության և Ամերիկայի հարցերով մշտական քարտուղար Ուենդի Մորթնի հետ
Ռուս գործարարների «Հերմես» ակումբը ֆինանսական աջակցություն է տրամադրել «Բարի մամա» հասարակական կազմակերպությանը
Օլիգարխ Ջորջ Սորոսի փողերը մութ տեղում լույս են տալիս. Հովհաննես Հովհաննիսյանին շնորհվել է դոկտորի կոչում. Մալյան
Երրորդ և չորրորդ երեխայի գալուստով հասկանում ես, որ ունես ՉՈՐՍ սիրո առանձին աղբյուրներ
Կենսաթոշակների և նպաստների հետ կապված վճարումների ու դիմումների ժամկետները կրկին երկարաձգվել են
Լրատվամիջոցների նկատմամբ ճնշումներ եք գործադրել. Անի Սամսոնյանը՝ Արթուր Դավթյանին
Վարչապետին շնորհավորել են ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարն ու ԱՊՀ Միջխորհրդարանական վեհաժողովի գլխավոր քարտուղարը
Ճապոնիայի ափերի մոտ 5,3 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել
«Էրեբունի» ԲԿ-ում 5 կգ 600 գ քաշով ծնված Դավիթը ընտանիքի 6-րդ երեխան է (ֆոտո)
ՍԱՏՄ Կենտրոն վարչական շրջանում կասեցրել է կրկնակի խախտում կատարած երկու հանրային սննդի օբյեկտների աշխատանքը 48 ժամով
Գլոբալ մարտահրավերներին դիմակայելու նախապայմանը զարգացած գիտություն ունենալն է
Կրթության տեսչական մարմինը ստուգայցեր է իրականացրել Արաբկիր վարչական շրջանում
Ամենահաճախակի խախտումները՝ գեղեցկության սրահներում, դեղատներում եւ ստոմատոլոգիական կենտրոններում․ ԱԱՏՄ
«Հոկտեմբերի 27»-ի գործով չի բացառվում, որ հարցաքննվի նաեւ Գագիկ Ջհանգիրյանը. Արթուր Դավթյան
Նիկոլը էս ընթացքում հարյուրավոր բաներ է ասել, որոնք սուտ են եղել
Քոչարյանի գործով ՄԻԵԴ եզրակացությունը հաստատում է նրա նկատմամբ ընդունված միջոցների օրինականությունը. Դավթյան
Արցախի Անվտանգության խորհրդի դերը շատ ավելի մեծ է լինելու. Արայիկ Հարությունյանը՝ Սամվել Բաբայանին
Ավելին
Ավելին