f

Անկախ

Թերթում ենք պատմության Էջերը․  Գրիգորները Սանահինից


Սանահինի վանահայր Գրիգոր Տուտեորդիի օժանդակությամբ 1181թ.-ին կառուցվել է Սանահինի եկեղեցական համալիրի Ամենափրկիչի ժամատունը: Ինչպես շատերի դեպքում նրա ծննդյան թիվն էլ հայտնի չէ: Մահացել է մոտ 1204թ.-ին  Սանահինում: Տարբեր աղբյուրներում հիշատակված է «մեծապատիվ վարդապետ», «այր երևելի»: Նա պաշտպանել է ազգային եկեղեցու ինքնությունը, հակադրվել հայկական և բյուզանդական եկեղեցիների միավորմանը կողմնակից հոգևորականներին:
Սանահինի եկեղեցու բակում 1220-21թթ թաղվել է մեկ ուրիշ Գրիգոր` Գրիգոր որդի Աբասա(ծննդյան թիվը հայտնի չէ): Մատենագետ կրոնական այս գործիչը 1214-ից եղել է Սանահինի վանքի առաջնորդը: Նա հայտնի է «Գիրք պատճառաց» աշխատությամբ, որը ունի 3 բաժին՝ 196 ծավալուն հոդվածներով: Գրքում հետազոտվող ստեղծագործությունները դասակարգված են 3 բաժիններով․ Ա․ Հին կտակարանի գրքեր, Բ. Եկեղեցական մատենագիրների գործեր և «արտաքին» կոչվող գրքեր, Գ. Նոր կտակարանի գրքեր: Ա. և Գ. բաժինների հոդվածները պատրաստելիս հեղինակը օգհտվել է անցյալի մատենագիրների աշխատություններից, իսկ Բ. բաժնի նյութերը քաղել է իր ժամանակակիցների (Վարդան Հաղպատեցի, Դավիթ Քոբայրեցի, Մխիթար Գոշ և ուրիշներ) գործերից: Գրիգոր որդի Աբասան մատենախոսել է Փիրոն Եղբայրեցու, Գրիգոր Նազիանզացու, Բարսեղ Կեսարացու, Դավիթ Անհաղթի աստվածաբանական և իմաստասիրական երկերը, Դիոնիսոս Արիոպագացու «Ինքնակենսագրությունը»:
«Գիրք պատճառաց»-ը հանրագումարային աշխատությունը նոր մակարդակի է բարձրացրել մատենագիտությունը: Կարծում եմ այն այսօր էլ կարող է պատմության էջերից հեռացնել անդարձ մոռացումի փոշին:
     Հ.Գ Ինձ համար հասու աղբյուրները հնարավորություն չտվեցին տեղեկություններ ունենալ 11-րդ դարի մատենագիր, տոմարագետ Անանիա Սանահնեցու և 12-13-րդ դարերի մատենագիր Դավիթ Քոբայրեցու մասին:  Գուցե կօգնեն մեր ընթերցողները` առանձնապես պատմաբանները, հոգևոր այրերը:

                    Վաղարշակ Ղորխմազյան


 

Սանահին «Գիրք պատճառաց»  Գրիգորները Սանահինից Վաղարշակ Ղորխմազյան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Վրաստանում մեկ  օրում կորոնավիրուսի ռեկորդային 1941 դեպք  է  հայտնաբերվել
Լավ առիթ է, որ երեկվա Էրդողանի խոսքին, թե ինքը նույն իրավունքից է օգտվում, ինչ Պուտինը, հիշեցնել այն, ինչ նշված ա հայտնի նամակում
Ֆենոմենալ արագությամբ աշխարհի տարբեր ծայրերից անհրաժեշտ տեխնիկան հայտնաբերում ու հասցնում ենք դիրքեր. Վահրամ Միրաքյան
Տեղի ունեցող պատերազմական հանցագործություններում թուրքական ձեռագիրն ակնհայտ է և անվիճելի․ Արցախի ՄԻՊ
Ծաղկի գները 2-2․5 անգամ նվազել են․ ՏՄՊՊՀ խոսնակ
Թուրքիան 1200 հատուկջոկատային է ուղարկել արցախյան ռազմաճակատ. Wargonzo
Le Monde (Ֆրանսիա). Տասնյակ չքավոր սիրիական վարձկաններ զոհվում են Լեռնային Ղարաբաղում
Քողարկող ցանցեր՝ հանրակրթական դպրոցներից առաջնագծին
Թշնամու կենդանի ուժի և ամրակառույցների ոչնչացման հերթական տեսանյութը
10 500 մասնավոր սեփականություն է վնասվել․ Արցախի ՄԻՊ
ԱԱԾ-ն հայտարարություն է տարածել
Արցախի ՄԻՊ-ի ասուլիսը՝ ուղիղ
Ուշադիր կարդացեք ու լսեք Զոհրաբ Մնացականյանի հարցազրույցները (CNN, DW), ավելի ճիշտ՝ հարցերը, որոնց նա չի կարողանում պատասխանել
Հայաստանում վերջին մեկ օրում 2213 մարդ է վարակվել կորոնավիրուսով. 16 մահ
Ի՞նչ է պատմում ադրբեջանցի ռազմագերին
Երբ ուկրաինացին փորձում է թուրքից ավելի թուրք լինել
Ալեքսիս Օհանյանը կոչ է արել Ամերիկայի ու Գերմանիայի առաջնորդներին վերջապես զբաղվել Հայաստանում խաղաղության հարցով
Ներկայումս ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում. ՊՆ խոսնակ
«Ժողովուրդ». Պատմական հանդիպումը կազմակերպվել էր Բակո Սահակյանի կողմից․ մանրամասներ
Genocide Watch-ը Ադրբեջանին «շնորհել է» ցեղասպանության սպառնալիքի 9-րդ` բնաջնջում և 10-րդ` ժխտողականություն աստիճանները
«Ժողովուրդ»․ Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի դիմումը ՌԴ նախագահին կընդուն­վի ի գիտություն և, բնականաբար, կքննարկվի․ Կ․ Զատուլին
Նոր տեսանյութ՝ հարավային ուղղությամբ ջախջախված հակառակորդի զինտեխնիկայից
«Ժողովուրդ». Կորոնավիրուսը կրկին խորհրդարան է հասել
«Հրապարակ». Ինչ առաքելությամբ է կամավորագրվել Օմարի արծիվ-Նավակ ճոճողը
«Ժողովուրդ». ՌԴ-ն ընդունեց ի գիտություն․ ի՞նչ արձագանքի սպասենք
Ավելին
Ավելին