f

Անկախ

Անի, Խարկով...


Արտաշես Վրույրն իր հուշերում գրում է. «Անի կայարան-Անի, Խարկով գյուղի վրայով, մոտ 7 կիլոմետր: Դա Անի այցելողների ամենաբանուկ ճանապարհն է: Անի կայարանից մինչև Խարկով գյուղը սայլի ճամփա կա, սակայն, այնուհետև պետք է իջնել Ախուրյանի խոր կիրճը, նավակով անցնել գետի աջ ափը, և ահա այդտեղից ձորի միջով նեղ շավիղը ձգվում է մոտ երեք կիլոմետր մինչև Գլիձոր և ապա փոքրիկ զառիվերը անցնելով՝ Տիգրանի դռնով մտնում եք Անի, և ձեր առաջ՝ մի բարձունքի վրա, հանդիպում եք նրբագեղ փոքր տաճարի, դա Տիգրան Հոնենցի սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է»:

(«Անիում», «Սովետական գրող» հրատ., Երևան, 1979 թ.)

Խարկովցի մի կնոջ՝ Մարջան Անայի պատմությունը

Մարջան Անան աստվածապաշտ կին էր: Նրա հավատքն առ Աստված այնքան մեծ էր, որ դեռ երիտասարդ տարիներին՝ գաղթի ժամանակ, երեխաներին թաքցնելով ձորի մեջ, հետ է վերադառնում գյուղ՝ երդվելով, որ գոնե մի մասունք պետք է փրկի եկեղեցուց: Մտնելով գյուղ՝ այն տեսնում է լրիվ ավերված, եկեղեցին՝ նույնպես: Երկար փնտրելու ժամանակ չկար: Մեծ դժվարությամբ մեջքին է առնում եկեղեցու դուռը և շարժվում առաջ:

Մի օր Մարջան Անան երազ է տեսնում: Երազում մի ձայն ասում է «Մարջան, ես ձեր գոմում եմ, խեղդվում եմ, հանի՝ր ինձ այստեղից»: Հաջորդ առավոտ գոմում արտասավոր ոչինչ չտեսնելով՝ մտածում է. «Երազ էր, էլի»: Հաջորդ օրը երազը կրկնվում է, բայց ձայնի փոխարեն հայտնվում է սպիտակամորուս մի ծերունի և արդեն լացակումած խնդրում է օգնել իրեն, քանի որ ինքը խեղդվում է: Երրորոդ օրը նույն ծերունին հայտնվում է Մարջան Անային արդեն զայրացած ասում. «Եթե չէս ուզում զույգ աչքերով կուրանալ, հանի՝ր ինձ այստեղից: Ես ձեր գոմում եմ՝ կարմիր եզան ետևի ձախ ոտքի սալաքարի տակ: Եվ որպես պատիժ, որ ուշացրել էս, մենակ էս հանելու, առանց որևէ մեկի օգնության»:

Առավոտյան Մարջան Անան արթնանում է վախեցած: Մտնելով գոմ՝ գտնում է ծերունու ասած սալաքարն ու սկսում է փորել: Տակից դուրս է գալիս խորանադաձև, բավականին մեծ ու ծանր քար, որի վրա խորը քանդակներով պատկերված են հրեշտակներ: Մարջան Անան նախ այն լվանում է խմորի տաշտի մեջ, ապա դնում տանը՝ սրբի անկյունում, որտեղ է մինչև այսօր:

Մարջան Անան պատմում էր, որ իր երազի ծերունին նույնիսկ օրը ցերեկով էր հայտնվում իրենց տանը, բոլորին պաշտպանում փորձանքներից:

Մարջան Անան հեքիմ էր: Հիանալի գիտեր բույսերի լեզուն, բայց բուժումներն հիմնականում անում էր աղոթքների միջոցով: Բուժում էր տարօրինակ եղանակով և այնպիսի հիվանդություններ, որոնք անբուժելի են համարվում մինչև այսօր: Նա բուժում էր քաղցկեղ: Մարջան Անան ուներ կապույտ թելի ոչ մեծ կծիկ, որի վրա միշտ մի թեք ասեղ կար: Հիվանդին շոշափելով նախ գտնում էր ուռուցքը, ապա կապույտ թելով թելում էր էր ասեղը ու, ինչոր խոսքեր մրմնջալով՝ ասեղը մտցնում էր կրծքի մեջ այնպես, որ այն ծակեր-անցներ ուռուցքը և կրծքի մյուս կողմից դուրս գար: Թելի ծայրերն իրար էր կապում: Կինը ցավ չէր զգում: Աղոթքը վերջացնելով ասում էր, թե հիվանդը քանի օրից է գալու: Աղոթելով զգուշությամբ պտտում էր կնոջ կրծքում եղած կապույտ թելը: Թելը դուրս էր գալիս՝ իր հետ դուրս բերելով չորացած ուռուցքը:

Հիվանդը բժշկի կարիք այլևս չուներ:

Գրառող՝ Հասմիկ Գալստյան, 2002, Խարկով

Ասացող՝ Շուշան Խաչատրյան, ծնվ. 1980թ., Խարկով գյուղում, մանկավարժ:

Վահան Թումասյան ՖԲ Գրառում Հայաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Անսպառ էներգիայով, անասելի խարիզմայով, ոչ ստանդարտ լուծումների վարպետ գեներալը. Արծրուն Հովհաննիսյան
ԱԺ-ն հավանություն է տվել գործող օրենքների մի շարք փոփոխությունների և վավերացրել մի քանի վարկային համաձայնագրեր
ՊԲ-ն հրապարակել է ևս 35 զոհի անուն
Բացահայտվել են պետական դավաճանության, լրտեսության, զինծառայողների շրջանում կեղծ և ստահոդ լուրերի տարածման, կիբերհանցագործության դեպքեր. ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ
ՀՀ հարավային ուղղությամբ ադրբեջանական ոտնձգությունները կանխելու նպատակով սահմանապահ ուժերը դիմել են կանխարգելիչ գործողությունների` հակառակորդին պատճառելով կորուստներ․ ՊՆ
Գերմանիայում կորոնավիրուսի հայտնաբերված դեպքերի թիվը գերազանցել է 449 հազարը
Ադրբեջանում թուրքական F-16 կործանիչներն այլ կայան են տեղափոխվել․ The Drive
Արցախցի կանայք հանդիպեցին ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Անդրեա Վիկտորինի հետ, նրան նամակ հանձնեցին՝ ներկայացնելով Արցախում տիրող իրավիճակը
Ֆրանսիան պատասխան միջոցներ Է պատրաստում Էրդողանի վիրավորական հայտարարությունների պատճառով
Ճապոնիայի կառավարությունը ՀՀ-ին կտրամադրի 3.8 մլն դոլար դրամաշնորհ. ԱԺ-ն վավերացրեց համաձայնագիրը
Թրամփը  հայտարարել  է, որ Բայդենն «Աստծո դեմ է»
Կենսաթոշակի նշանակման, վերահաշվարկի կամ թաղման նպաստի համար Արցախից ժամանակավորապես տեղափոխված քաղաքացիները կարող են դիմել նաև Հայաստանում
Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է Ղրիմի կամավորականների միության ղեկավար Արմեն Մարտոյանին
Իշխող «Իմ քայլը» դաշինքից պատգամավոր Տիգրան Ուլիխանյանին փոխարինեց ցուցակով հաջորդ թեկնածուն
Հակառակորդը շարունակել է կրակ վարել ՀՀ հարավային սահմանի ուղղությամբ. կան վիրավորներ. ՊՆ
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը թողնվել է անփոփոխ՝ 4.25 տոկոս. ԿԲ
ԱՀԿ-ն եվրոպական երկրներին խորհուրդ է տալիս ուժեղացնել կորոնավիրուսի դեմ պայքարը
Հայաստանը գրեթե 18 մլն դոլարի վարկ կստանա
Հետաքննություն Արցախից․ ֆոտոլրագրողին հաջողվել է ողջ մնալ ու պատմել կատարվածը. Մեդիա պաշտպան
Քննչական կոմիտեի և Ազգային անվտանգության ծառայության ներկայացուցիչների համատեղ ասուլիսը. ուղիղ
ՀՀ հարավային սահմանի ուղղությամբ զոհեր և վիրավորներ չկան. Հայկական կողմն արդեն իսկ դիմել է պատասխան գործողությունների. Շուշան Ստեփանյան
Աշխարհի  ամենահարուստ միլիարդատերերը մեկ օրվա ընթացքում ավելի քան 14 միլիարդ դոլար են կորցրել
Նոր նվիրատվություններ՝ ի զորակցություն Արցախի. Մայր Աթոռ
Բայց հաղթանակը օդից չի ընկնելու: Հաղթանակի համար հարկավոր է բեկում:
Նիկոլ Փաշինյանի սեփական «կետը»
Ավելին
Ավելին